Để phát triển kinh tế bền vững từ rừng, gia đình ông Hoàng Văn Sáng, thôn Đá Chồng, xã Yên Bình đã trồng gối vụ quế, bồ đề, keo trên các mảnh rừng khác nhau. Vì thế, năm nào, gia đình ông Sáng cũng có rừng để khai thác trắng hoặc tỉa thưa.
Ngoài ra, ông Sáng còn tham gia trồng rừng theo tiêu chuẩn FSC để nâng cao giá trị gỗ rừng trồng. Đến nay, gia đình ông đã có trên 11 ha rừng được cấp chứng chỉ phát triển rừng bền vững. Trung bình mỗi năm, gia đình ông Sáng thu về khoảng 100 triệu đồng.
Khoảng 10 năm trước, tôi được cán bộ kiểm lâm và doanh nghiệp tuyên truyền, hướng dẫn trồng rừng theo tiêu chuẩn FSC. Giờ đã thấy hiệu quả rõ rệt, kinh tế gia đình khá hơn hẳn. Biết đến việc bán tín chỉ carbon rừng, tôi rất mừng vì công việc vẫn vậy mà lại có thêm một nguồn thu mới. Dù chưa biết sẽ bán được bao nhiêu tiền, nhưng trước mắt được góp phần bảo vệ môi trường, chống xói mòn, sạt lở đất đai là vui rồi.
Với kinh nghiệm trồng rừng nhiều năm, gia đình ông Trương Minh Giang, thôn Đá Chồng, xã Yên Bình áp dụng phương pháp trồng rừng theo băng. Cứ sau 1 - 2 ha keo, ông lại trồng tiếp quế. Nhờ đó, rừng luôn được phủ kín, việc nhận tiền từ dịch vụ môi trường rừng được duy trì thường xuyên.
Bà con trồng rừng trong thôn rất cảm ơn sự quan tâm, hỗ trợ của cán bộ kiểm lâm trong việc hướng dẫn cách trồng rừng bền vững. Ở đây, nhà nào có 5 - 7 ha rừng thì chỉ vài năm là đã có tiền xây nhà, mua xe máy. Hiện chúng tôi cũng đang được Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam hướng dẫn làm tín chỉ carbon rừng.
Diện tích rừng tự nhiên của tỉnh Lào Cai chiếm trên 473.223 ha, là nguồn tiềm năng chủ yếu cho các dự án Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng (REDD+). Đây là loại tín chỉ có giá trị cao trên thị trường quốc tế, đã được chứng minh qua Thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ (ERPA) ký kết với Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế.
Các dự án này giúp giảm phát thải, đồng thời bảo tồn đa dạng sinh học và các giá trị sinh thái khác của rừng. Ngoài ra, tỉnh còn có diện tích rừng trồng đáng kể, gần 338.890 ha.
Bên cạnh đó, sự phân bổ diện tích rừng cho nhiều chủ thể, đặc biệt là hộ gia đình và cộng đồng dân cư, cho thấy tiềm năng phát triển dự án carbon cộng đồng của tỉnh Lào Cai rất lớn.
Thông qua các dự án trồng rừng mới, tái trồng rừng, nâng cao quản lý rừng trồng để tăng trữ lượng cacbon và nguồn cung tín chỉ, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng rừng, phù hợp với định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững của tỉnh.
Thị trường carbon không ổn định vì phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Tuy nhiên, hiện nay, một số tỉnh Bắc Trung Bộ tham gia chuyển nhượng 10,3 triệu tấn CO2 cho Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế với giá 5 USD/tấn. Ở các thỏa thuận khác như LEAF, giá tín chỉ thậm chí đạt tới 10 USD/tấn. Dù ở mức giá nào, đây vẫn là nguồn thu mới và sẽ tiếp tục gia tăng nếu ngành lâm nghiệp của tỉnh đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Giai đoạn 2025 - 2028 được coi là giai đoạn thí điểm tín chỉ cacbon tại Việt Nam. Mục tiêu chính là xây dựng cơ sở hạ tầng, vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon, triển khai các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ trong nước. Các cơ sở phát thải lớn sẽ được phân bổ hạn ngạch miễn phí. Từ năm 2029, thị trường chính thức vận hành với việc xem xét mở rộng các chủ thể tham gia, các loại tín chỉ và khả năng kết nối với thị trường quốc tế.
Để tiếp cận và đảm bảo các điều kiện thành lập, vận hành, kinh doanh đối với thị trường tiềm năng này, tỉnh Lào Cai đã xây dựng kế hoạch với lộ trình cụ thể.
Theo đó, thời gian tới, tỉnh tập trung rà soát, đánh giá tiềm năng carbon ở cấp xã, xây dựng kế hoạch chi tiết cho các dự án thí điểm; triển khai dự án thí điểm đầu tiên, tập trung vào việc tạo ra tín chỉ carbon và các lợi ích phi carbon.
Các dự án sẽ đăng ký theo các tiêu chuẩn quốc tế (VCS, Gold Standard) để chuẩn bị cho giao dịch. Sau khi đánh giá, tổng kết kết quả từ các dự án thí điểm, tỉnh sẽ nhân rộng mô hình, đồng thời kết nối với sàn giao dịch carbon quốc gia và tham gia vào thị trường quốc tế theo lộ trình của Chính phủ.
Từ những cánh rừng bạt ngàn che chở bản làng, Lào Cai đang khởi đầu hành trình xây dựng kinh tế xanh. Tín chỉ carbon - khái niệm từng xa lạ đối với người trồng rừng - nay đã trở thành niềm hi vọng mới, mở ra tương lai xanh, bền vững cho núi rừng Tây Bắc, góp phần cùng cả nước thực hiện cam kết giảm phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
