Ở Si Ma Cai khi trời có mưa, vui nhất là người dân các xã đang thiếu nước để cấy vụ mùa. Những cơn mưa rào trong thời gian này đã giúp toàn bộ diện tích cấy lúa mùa có nước để nông dân làm đất, cấy kịp khung thời vụ.
Theo thống kê của huyện Si Ma Cai, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn không có mưa, hạn hán đã gây nhiều thiệt hại ở hầu hết các địa phương trong huyện. Có 400 ha/1.800 ha lúa (diện tích lúa đã cấy bị ảnh hưởng do thiếu nước là 349,5 ha), trên 330 ha ngô (hơn 219 ha thiệt hại ở mức trên 70%), hơn 91 ha quế và khoảng 1.500 ha cây trồng khác (cây ăn quả, dược liệu, cây gia vị) bị thiệt hại do nắng hạn. Cùng với đó, toàn huyện có 484 hộ thiếu nước sinh hoạt.
Những “cơn mưa vàng” mấy ngày qua đã góp phần làm giảm tình trạng khô hạn đang diễn ra gay gắt trên địa bàn huyện Si Ma Cai. Mưa đã giúp nhiều diện tích cây ăn quả phục hồi, cung cấp đủ nước tưới cho khoảng 1.400 ha đất cấy lúa mùa. Đây là niềm vui rất lớn đối với người dân nơi rẻo cao biên giới.
Đang cùng vợ lấy nước về khu ruộng của gia đình để chuẩn bị làm đất cấy vụ mùa, anh Thào Seo Quang, thôn Sản Chải, xã Nàn Sán, cho biết: Trong nhiều tháng qua, trên địa bàn xã xảy ra nắng nóng kéo dài. Hạn hán đã làm cạn kiệt nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất của người thân địa phương. Những trận mưa mấy ngày qua giúp không khí dễ chịu hơn, đặc biệt là đã cung cấp gần đủ lượng nước phục vụ diện tích ruộng cấy lúa mùa. Hiện nay, bà con đang tranh thủ lấy nước về làm đất để chuẩn bị cấy cho kịp thời vụ.
“May quá, ông trời vẫn còn thương, nếu cứ nắng thêm một tuần nữa thì cây cối và mạ tôi đã gieo sẽ chết khô. Giờ có mưa rồi, tôi tranh thủ trữ nước phục vụ sinh hoạt và lấy nước về ruộng để làm đất cấy lúa vụ mùa. Hi vọng vụ mùa năm nay sẽ cho năng suất cao”- anh Quang nói.
Cùng chung niềm vui đón những "cơn mưa vàng", anh Cư A Lử ở thôn Mù Tráng Phìn, xã Cán Cấu cho biết: Nhà tôi đã cấy lúa mùa rồi, tuy nhiên do hạn hán nên lúa đã chết. Bây giờ có mưa, tôi sẽ làm lại đất và mua mạ về cấy lại, bởi nếu bỏ ruộng thì phí mà chuyển trồng ngô thì đã hết khung thời vụ.
Theo ông Trần Văn Cường, Chủ tịch UBND xã Cán Cấu: Vụ mùa năm 2023, toàn xã dự kiến cấy gần 200 ha lúa. Do hạn hán, nên đến 10/6, trên 80% diện tích thiếu nước, người dân vẫn chưa thể làm đất, cùng với đó nhiều diện tích mạ đã chết khô. Hiện nay, trời đã có mưa, nỗi lo thiếu nước, nhất là với những chân ruộng cao đã được xua tan. Hiện chúng tôi đang chỉ đạo các thôn vận động Nhân dân đẩy nhanh tiến độ làm đất và mua mạ hoặc xin mạ ở xã khác về để cấy đúng khung thời vụ. Tuy vậy, sẽ có khoảng 30 ha đất cấy lúa mùa phải chuyển sang trồng cây khác.
Được biết, ngay sau khi có những "cơn mưa vàng”, huyện Si Ma Cai đã chỉ đạo các địa phương đẩy nhanh tiến độ làm đất cấy vụ mùa bởi khung thời vụ đã sắp hết. Giải pháp được địa phương đưa ra là vận động người dân tích trữ nước ngọt đủ phục vụ sinh hoạt, cùng với đó, bám ruộng đồng để thực hiện việc nạo vét, khơi thông cửa cống, dòng chảy công trình thủy lợi lấy nước về các chân ruộng cấy lúa mùa.
Ông Lưu Đình Hạnh, Phó Chủ tịch UBND huyện Si Ma Cai cho biết: Mấy ngày qua, UBND huyện đã chỉ đạo các xã và ngành nông nghiệp huyện bám sát ruộng đồng để điều phối nước, vận động người dân đẩy nhanh tiến độ làm đất. Đến thời điểm này, toàn huyện đã có 1.200 ha/1.800 ha đất cấy lúa mùa (một vụ) được cấp nước. Trong những ngày tiếp theo, huyện tiếp tục chỉ đạo Nhân dân lấy nước làm đất để cấy hết diện tích. Là huyện vùng cao, nên diện tích lúa mùa 1 vụ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công tác đảm bảo an ninh lương thực, vậy nên huyện sẽ tăng cường công tác chỉ đạo nhằm đảm bảo cấy hết diện tích.
Nhằm hỗ trợ người dân khắc phục hạn hán, UBND huyện đã trích kinh phí dự phòng trên 586 triệu đồng để mua giống, phân bón giúp người dân chuyển đổi cây trồng phù hợp. Cùng với đó, yêu cầu các xã chủ động thực hiện việc nạo vét, khơi thông dòng chảy công trình thủy lợi để chủ động nguồn nước trong mọi tình huống - ông Lưu Đình Hạnh cho biết thêm.
Những “cơn mưa vàng” đã mang lại nhiều niềm vui cho người dân vùng cao Si Ma Cai. Tuy nhiên, dự báo năm nay do ảnh hưởng của El Nino, tình hình nắng nóng sẽ diễn biến rất phức tạp, vì vậy, chính quyền và người dân không được lơ là việc phòng, chống hạn hán bởi hiện tại lượng mưa mới chỉ đáp ứng được nhu cầu tưới tiêu một phần diện tích. Trong khi nguồn nước tại các hồ thủy lợi vẫn thấp so với cùng kỳ nhiều năm, nên chủ động thực hiện các giải pháp chống hạn là việc làm cần thiết để đảm bảo hoạt động sản xuất nông nghiệp và nhu cầu về nước sinh hoạt của người dân được ổn định.
