Nhằm giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, Tỉnh đoàn Lào Cai đã lựa chọn xã Xuân Thượng (huyện Bảo Yên) xây dựng mô hình điểm phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Hoạt động của mô hình điểm đã và đang góp phần ngăn chặn tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn.
Xã Xuân Thượng có 11 thôn, 13 dân tộc sinh sống, trong đó đông nhất là dân tộc Mông, Dao, Tày. Năm 2023, phát hiện 3 cặp đôi có dấu hiệu tảo hôn, Đoàn Thanh niên xã đã phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội đến từng gia đình động viên và các cháu đã hiểu vấn đề, đồng thời hứa với gia đình tập trung học tập, khi đủ tuổi mới nghĩ đến chuyện yêu đương.
Đó là một trong nhiều ví dụ về kết quả của công tác tuyên truyền, vận động kể từ khi mô hình phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống được thành lập năm 2022. Khi thành lập mô hình, Tỉnh đoàn đã hỗ trợ Đoàn Thanh niên xã Xuân Thượng kinh phí tuyên truyền, mỗi tháng tổ chức 1 buổi tuyên truyền chuyên đề về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và được thực hiện dưới hình thức sân khấu hóa, phiên tòa giả định...
Cùng với tuyên truyền từ mô hình điểm, cấp ủy đảng, chính quyền xã Xuân Thượng đã triển khai nhiều giải pháp đối với vấn đề này. Đó là Đảng ủy xã ra nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, yêu cầu các ban, ngành, đoàn thể liên quan tăng cường tuyên truyền, vận động đến đoàn viên, hội viên, người dân...
Bên cạnh đó, xã Xuân Thượng phối hợp với Trung tâm Y tế huyện, Trạm Y tế xã tổ chức truyền thông về tác hại của hôn nhân cận huyết thống, tảo hôn, sinh con trước 18 tuổi. Hoạt động này thu hút sự quan tâm của người dân trên địa bàn xã, nhất là các gia đình có con đang độ tuổi mới lớn. Xã xây dựng thành công hương ước, quy ước, trong đó đưa nội dung phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phụ nữ sinh con trước 18 tuổi thành tiêu chí quan trọng bình xét các nội dung thi đua. Đồng thời, giao Công an xã phối hợp với bộ phận tư pháp có thể truy tố trách nhiệm hình sự nếu liên quan đến tảo hôn.
Mô hình điểm về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tại Xuân Thượng bước đầu đạt kết quả. Trong 6 tháng đầu năm 2024, xã không xảy ra tảo hôn, 10 năm trở lại đây không còn tình trạng hôn nhân cận huyết thống.
Tuy nhiên, theo Bí thư Đảng ủy xã Xuân Thượng - ông Lương Văn Soái, thách thức hiện nay đối với địa phương là khó khăn trong phát hiện phụ nữ sinh con khi chưa đủ 18 tuổi. Trường hợp này đã xảy ra ở địa phương và thường rơi vào đối tượng các em gái nghỉ học sớm, đi làm xa hoặc đi học xa nhà, đến khi chuẩn bị sinh mới trở về địa phương.
Vấn đề phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phụ nữ sinh con trước 18 tuổi chỉ đạt kết quả cao khi gia đình, nhà trường phối hợp vào cuộc và bản thân các thanh niên phải tự ý thức được những nguy hại từ vấn đề này. Do vậy, xã Xuân Thượng vẫn xác định công tác tuyên truyền, vận động cần được quan tâm, đặt lên hàng đầu.
Anh Nông Văn Sảo, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Xuân Thượng khẳng định: Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động từ mô hình điểm phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; đổi mới hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động, dễ hiểu để người dân, nhất là đoàn viên, thanh niên, học sinh dễ tiếp cận; phối hợp với nhà trường đưa các nội dung tuyên truyền vào trường học để có thể phòng, chống từ sớm, từ xa. Mục tiêu là không để xảy ra tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phụ nữ sinh con trước 18 tuổi.
