Quá trình chuyển dịch lao động từ sản xuất nông nghiệp sang lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn góp phần thay đổi tư duy phát triển sinh kế. Những hướng đi mới đang tạo nền tảng quan trọng để kinh tế nông thôn phát triển theo hướng đa ngành, bền vững.
Chỉ trong hai tháng đầu năm, toàn tỉnh đã có 955 lao động chuyển từ khu vực nông nghiệp sang phi nông nghiệp, cho thấy xu hướng dịch chuyển việc làm ngày càng rõ nét. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong quá trình tái cơ cấu kinh tế nông thôn, giúp giảm áp lực lao động dư thừa trong nông nghiệp và nâng cao năng suất lao động.
Một trong những hướng đi hiệu quả trong chuyển dịch lao động là phát triển tiểu thủ công nghiệp gắn với nghề truyền thống. Tại xã Tân Lĩnh, nghề đan rọ tôm của đồng bào Tày từng chỉ là nghề phụ phục vụ nhu cầu sinh hoạt, nay đã trở thành ngành nghề mang lại thu nhập ổn định cho hàng trăm hộ dân. Hiện, toàn xã có hơn 200 hộ tham gia làm nghề, chiếm khoảng 30% tổng số hộ, với doanh thu mỗi năm trên 3 tỷ đồng.
Nhờ tận dụng thời gian nông nhàn, nhiều gia đình có thêm nguồn thu nhập đáng kể, từng bước cải thiện đời sống. Chị Nguyễn Thị Tuy, thôn Năn Kè chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi chủ yếu làm ruộng nên thu nhập bấp bênh. Từ khi tham gia đan rọ tôm, tôi tranh thủ buổi tối hoặc lúc rảnh để làm thêm, mỗi tháng cũng có thêm vài triệu đồng. Nhờ vậy cuộc sống ổn định hơn, có điều kiện lo cho con cái học hành”.
Nghề đan rọ tôm không chỉ giúp người dân có thêm nguồn thu nhập mà còn góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở địa phương. Chúng tôi khuyến khích các hộ duy trì, truyền nghề cho thế hệ trẻ để phát triển bền vững, gắn sản xuất thủ công với tiêu thụ hàng hóa và khai thác tiềm năng du lịch nông thôn
Nếu như làng nghề giúp người dân có thêm việc làm thời vụ, thì sự hình thành các cụm công nghiệp lại mở ra cơ hội chuyển dịch việc làm mang tính lâu dài. Tại xã Hưng Khánh, từ vùng quê thuần nông, địa phương đang từng bước thay đổi diện mạo khi đã thu hút được nhiều doanh nghiệp đầu tư sản xuất, tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương.
Hiện, lực lượng lao động trong độ tuổi của xã chiếm khoảng 65% dân số, song tỷ lệ lao động qua đào tạo mới đạt khoảng 35%. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.
Tháng 9/2025, Công ty Cổ phần Greeneco Việt Nam đi vào hoạt động tại cụm công nghiệp xã đã thu hút nhiều lao động địa phương. Với mức lương từ 8 đến 15 triệu đồng mỗi tháng, nhiều người dân đã lựa chọn làm việc tại nhà máy thay vì đi làm xa.
Anh Hà Đình Bắc - công nhân công ty chia sẻ: “Trước đây tôi chỉ ở nhà sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi nên thu nhập thấp. Từ khi công ty hoạt động, tôi đăng ký đi làm, đến nay lương khoảng trên dưới 10 triệu đồng/tháng. Làm việc gần nhà, vừa có thu nhập ổn định, vừa có thời gian chăm sóc gia đình”.
Cùng với đó, Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam đóng tại cụm công nghiệp Hưng Khánh cũng tạo việc làm ổn định cho gần 100 lao động, trong đó khoảng 85% là nữ, phần lớn là người dân tộc thiểu số. Không chỉ giải quyết việc làm, doanh nghiệp còn phối hợp với địa phương hướng dẫn người dân nâng cao chất lượng nguyên liệu măng tre Bát độ, góp phần đưa sản phẩm chế biến xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Sau 5 năm, tổng sản lượng măng muối xuất khẩu đạt hơn 2.100 tấn, riêng năm 2025 đạt khoảng 682 tấn.
Chị Hà Thị Khuyến - công nhân Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam cho biết: “Trước đây tôi nghĩ chỉ có thể làm nương hoặc đi làm thuê xa nhà. Khi vào làm tại công ty, tôi được đào tạo tay nghề, có việc làm ổn định với thu nhập khoảng 7 - 9 triệu đồng/tháng”.
Những năm qua, xã Hưng Khánh đã tích cực thu hút doanh nghiệp và phát triển hợp tác xã nhằm giải quyết việc làm cho lao động tại chỗ, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động. Hiện, trên địa bàn xã Hưng Khánh có 9 doanh nghiệp và 15 hợp tác xã đang hoạt động, góp phần giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương.
Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục quan tâm công tác đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và tạo thêm nhiều cơ hội việc làm bền vững cho người dân
Từ thực tiễn chuyển dịch lao động tại cơ sở cho thấy, nhu cầu về đào tạo nghề, kết nối việc làm và thu hút đầu tư ngày càng trở nên cấp thiết. Đây cũng là cơ sở để tỉnh Lào Cai triển khai đồng bộ các chính sách nhằm tạo động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động trên phạm vi toàn tỉnh.
Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như thu hút đầu tư, phát triển thị trường lao động, hỗ trợ đào tạo nghề và kết nối cung - cầu lao động.
Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu tạo việc làm cho khoảng 30.000 lao động, trong đó chuyển dịch 7.000 lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp.
Các mục tiêu này được cụ thể hóa thông qua nhiều hoạt động thiết thực tại cơ sở, hướng tới giúp người lao động dễ dàng tiếp cận thông tin việc làm, nâng cao kỹ năng nghề và tìm kiếm cơ hội chuyển đổi sinh kế phù hợp.
Các phiên giao dịch việc làm, hoạt động tư vấn hướng nghiệp được tổ chức tại cơ sở giúp người dân tiếp cận thông tin tuyển dụng. Bên cạnh đó, nguồn vốn tín dụng chính sách cũng được ưu tiên cho các dự án sản xuất kinh doanh sử dụng nhiều lao động, nhất là ở vùng nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Công tác đào tạo nghề tiếp tục được đổi mới theo hướng gắn với nhu cầu thị trường. Việc tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp giúp nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm sau đào tạo, góp phần tạo việc làm bền vững.
Với sự đồng hành của chính sách và sự tham gia của doanh nghiệp, các hướng sinh kế mới sẽ tiếp tục mở ra, góp phần xây dựng nền kinh tế nông thôn phát triển toàn diện và bền vững trong thời gian tới.
