Giữa đại ngàn Tây Bắc khi xuân chạm ngõ, Lào Cai như một bản hòa ca của núi rừng và văn hóa. Ở miền đất ấy, lễ hội không chỉ đi cùng vòng quay bốn mùa của đất trời, mà còn lắng sâu trong một “mùa” rất riêng - mùa của tình yêu, tạo nên một không gian văn hóa sống động và giàu cảm xúc. Bởi thế, mỗi độ xuân về, Lào Cai được gọi tên đầy trìu mến: miền đất của “5 mùa lễ hội".
Xuân về, sắc đào phai, mận trắng bung nở khắp bản làng, mang theo không khí rộn ràng của những ngày hội lớn nhất trong năm. Tết Nguyên đán của người Kinh hòa quyện cùng tết cổ truyền của đồng bào dân tộc: Mông, Dao, Tày, Giáy…, tạo nên bức tranh xuân đa sắc.
Những lễ hội như: Gầu Tào, Xuống đồng, Pút tồng… không chỉ là nghi lễ cầu phúc, cầu an, mà còn là dịp cộng đồng gặp gỡ, gắn kết, nơi trai gái tìm duyên trong tiếng khèn dìu dặt, câu hát giao duyên mộc mạc và sắc váy thổ cẩm rực rỡ giữa núi rừng.
Khi núi rừng vào độ xanh thẳm, mùa hạ mở ra không gian giao hòa giữa con người và thiên nhiên. Những nghi lễ cầu mùa, cúng rừng, cúng nước được tổ chức trang trọng, thể hiện triết lý sống hài hòa, biết ơn đất trời của đồng bào các dân tộc.
Cũng trong mùa hạ, nhiều lễ hội, sự kiện mang tính trải nghiệm diễn ra sôi động: không gian văn hóa bản địa ở Sa Pa, Fansipan, "Mùa nước đổ", ngày hội mận Tam hoa Bắc Hà, những phiên chợ vùng cao rộn ràng tiếng cười, hay vó ngựa băng băng trên cao nguyên trắng… tất cả làm nên nhịp sống khoáng đạt, phóng khoáng của miền sơn cước.
Thu về, Lào Cai khoác lên mình sắc vàng óng ả của lúa chín trên những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ. Đây là mùa của lễ mừng cơm mới, lễ hội mùa vàng, khi hạt lúa căng tròn được dâng lên tổ tiên, niềm vui no đủ lan tỏa từ mỗi mái nhà thành cuộc sum vầy lớn của bản làng. Trong tiếng khèn, điệu xòe, chén rượu ngô nồng ấm, người dân và du khách nắm tay nhau chia sẻ cảm giác sum vầy và gắn kết.
Đông đến, Lào Cai chìm trong sương mù và cái rét vùng cao, nhưng lại ấm áp bởi những nghi lễ tâm linh, những buổi quây quần bên bếp lửa, nơi câu chuyện về cội nguồn, về bản làng được kể lại, truyền trao lặng lẽ mà bền sâu.
Nếu bốn mùa của đất trời được đo đếm bằng nắng mưa, hoa trái, thì ở Lào Cai còn có một mùa không nằm trên lịch, đó là mùa của tình yêu. Một mùa không bắt đầu bằng một ngày cụ thể, cũng chẳng kết thúc khi tháng năm khép lại, mà hiện hữu quanh năm, lặng lẽ mà bền bỉ.
Mùa của tình yêu, hiện hữu trong những phiên chợ tình mờ sương, trong tiếng khèn gọi bạn, trong men rượu ngô nồng và những vòng xòe thắm đượm nghĩa tình. Đó không chỉ là tình yêu đôi lứa, mà còn là tình yêu của con người với núi rừng, với bản làng, với mảnh đất biên cương.
Chị Nguyễn Thu Thủy - du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Điều níu chân tôi không chỉ là cảnh đẹp, mà là cảm giác được sống chậm trong không gian lễ hội. Ở đó, tôi không ngắm nhìn, mà được hòa vào đời sống cộng đồng, cùng ăn, cùng ở, cùng vui với người dân bản địa. Khi rời Lào Cai, điều đọng lại không chỉ là những bức ảnh, mà là một "dư vị" rất khó gọi tên - đó là cảm giác ấm áp, thân thương, như mang theo một phần tình người của núi rừng".
Không chỉ bị cuốn hút bởi cảnh quan kỳ vĩ, ngày càng nhiều du khách quốc tế tìm đến Lào Cai bởi mong muốn được sống trong không gian lễ hội bản địa.
“Tôi rất ấn tượng khi được hòa mình vào Tết của đồng bào dân tộc Mông. Ở đây, tôi không chỉ tìm hiểu những phong tục, tập quán độc đáo, mà còn thực sự được sống trong đời sống cộng đồng: cùng ăn bữa cơm ngày Tết, lắng nghe tiếng khèn gọi xuân vang giữa núi rừng và cảm nhận trọn vẹn sự ấm áp, chân thành của người dân. Đó là trải nghiệm đặc biệt, một cảm xúc rất tuyệt vời trong tôi”.
Những giá trị văn hóa nguyên bản ấy đã trở thành nền tảng quan trọng giúp du lịch Lào Cai duy trì đà tăng trưởng bền vững. Năm 2025, tổng lượng khách đến Lào Cai đạt 10,5 triệu lượt, tăng 1,41% so với năm 2024 và đạt 102,5% kế hoạch năm. Trong đó, khách nội địa khoảng 9,04 triệu lượt, khách quốc tế 1,46 triệu lượt. Tổng thu từ du lịch đạt 46.000 tỷ đồng, tăng 61,4% so với năm 2024, đóng góp thiết thực vào sự phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Theo ông Nông Việt Yên - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai thì chính tính chân thực và chiều sâu văn hóa đã tạo nên sức hút khác biệt của lễ hội địa phương.
Ông Yên cho biết: Điểm đặc biệt của lễ hội Lào Cai là sự gắn bó chặt chẽ với đời sống cộng đồng các dân tộc. Phần lớn lễ hội đều xuất phát từ nhu cầu tinh thần, tín ngưỡng và sinh hoạt sản xuất của người dân, vì thế mang tính chân thực, giàu cảm xúc và có sức sống bền bỉ qua nhiều thế hệ. Đây cũng là yếu tố quan trọng thu hút du khách. Bên cạnh bốn mùa lễ hội gắn với tự nhiên, Lào Cai còn có "mùa thứ năm - mùa của tình yêu". Đó là chiều sâu văn hóa, là giá trị nhân văn lan tỏa từ lễ hội sang đời sống.
Tỉnh xác định lễ hội là "trục mềm" kết nối văn hóa với du lịch; mỗi mùa lễ hội sẽ là một câu chuyện văn hóa trọn vẹn, để khi nhắc đến Lào Cai, du khách không chỉ nhớ đến cảnh đẹp, mà còn nhớ đến con người, đến cảm xúc và những mùa lễ hội rất riêng.
Trên vùng đất Lào Cai, lễ hội không chỉ đánh dấu bước đi của thời gian, mà còn lặng lẽ nâng đỡ tâm hồn con người. “5 mùa lễ hội” - trong đó có mùa của tình yêu, đã dệt nên Lào Cai vừa giàu bản sắc, vừa đằm sâu cảm xúc. Đó là nơi mỗi bước chân đến đều mang theo rung động, và mỗi lần rời xa đều để lại một khoảng nhớ khó gọi thành tên. Để rồi, khi xuân gõ cửa đất trời, trong miền ký ức của mỗi người lại hiện lên một Lào Cai thân thương - miền đất biên cương không chỉ đẹp bởi cảnh sắc, mà còn ấm áp bởi lễ hội, bởi tình người và bởi một mùa yêu thương luôn ở lại...
