Sau khi được bác sĩ thăm khám và chẩn đoán bị viêm họng cấp, bà Hoàng Thị Viền ở thôn Bản Bến, xã Việt Hồng được kê đơn thuốc. Cùng lúc, bà còn được giới thiệu thêm vài loại cây thuốc nam hỗ trợ giảm ho như lá bỏng, rẻ quạt, gừng… Từng mẫu cây được nhân viên y tế chỉ dẫn, giải thích cách dùng, liều lượng và công dụng cụ thể.
Bà Viền chia sẻ: "Tôi tin dùng thuốc tây khi cần, nhưng thêm thảo dược như dẻ quạt, lá bỏng hay gừng thì yên tâm hơn, lại sẵn quanh vườn. Được y bác sĩ ở trạm hướng dẫn tận nơi nên dễ làm lắm".
Ngay trong khuôn viên Trạm Y tế Việt Hồng, xã Việt Hồng vườn thuốc nam rộng khoảng 70m² xanh mướt, quy tụ gần 40 loại cây quen thuộc như: cam thảo đất, rau sam, sài đất, bông mã đề, mơ tam thể, ngải cứu, cây gai, cây hút nọc…
Y sĩ đa khoa Nguyễn Văn Thịnh - Phó Trưởng trạm phụ trách Trạm Y tế Việt Hồng, xã Việt Hồng cho biết: Mỗi tháng, trạm khám, chữa bệnh cho khoảng 250 - 300 lượt bệnh nhân, trong đó khoảng 30% ca được áp dụng song song y học hiện đại và y học cổ truyền. Chúng tôi ưu tiên các loại dược liệu sẵn có, dễ trồng. Vườn thuốc nam vừa là nơi để giới thiệu vừa là “phòng thí nghiệm” cho người dân học cách nhận biết, sử dụng đúng'.
Không riêng Trạm Y tế Việt Hồng, xã Việt Hồng mà 11 trạm y tế khác cùng 2 phòng khám đa khoa khu vực thuộc Trung tâm Y tế khu vực Trấn Yên đều sở hữu vườn thuốc nam phong phú. Mỗi nơi diện tích và chủng loại khác nhau nhưng đều tuân thủ nguyên tắc “gần dân, dễ trồng, dễ sử dụng”. Nhiều trạm còn gắn bảng tên, ghi rõ công dụng từng cây để người dân tiện tham quan, học tập.
Để vườn thuốc phát huy giá trị, đội ngũ y bác sĩ cũng được tập huấn định kỳ, cập nhật kiến thức, đảm bảo sử dụng dược liệu an toàn, khoa học. Đáng chú ý, các trạm thường xuyên phối hợp với hội phụ nữ, đoàn thanh niên, trường học tổ chức các buổi hướng dẫn phân biệt dược liệu, kỹ thuật trồng, bảo quản và sơ chế giúp kiến thức cổ truyền trở nên gần gũi, dễ áp dụng trong các gia đình. Nhờ đó, người dân dần hình thành thói quen kết hợp dùng thuốc tây y theo chỉ định khi cấp thiết và tận dụng thảo dược để hỗ trợ hồi phục, phòng ngừa bệnh.
Tiếp nối những hoạt động này, các trạm y tế còn tuyên truyền, đẩy mạnh việc trồng và chăm sóc cây thuốc nam ngay tại hộ gia đình, coi đây là một phần trong công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Thông qua các buổi họp thôn, cán bộ y tế đã kết hợp tuyên truyền, hướng dẫn cách nhận biết dược liệu, sơ chế và bảo quản, giúp người dân tự tin sử dụng khi cần thiết. Nhờ đó, những cây bản địa như: lan gấm, hà thủ ô, đinh lăng… trở thành “tủ thuốc xanh” sẵn có, góp phần giữ gìn nguồn dược liệu quý.
9 tháng năm 2025, hệ thống 12 trạm y tế và 2 phòng khám khu vực trực thuộc Trung tâm Y tế khu vực Trấn Yên đã tiếp nhận trên 10.000 lượt bệnh nhân. Tỷ lệ áp dụng y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại ngày càng cao, nhất là ở nhóm bệnh mạn tính, phục hồi chức năng.
Bác sĩ Chuyên khoa II Vũ Thị Châu Loan nhận định: "Vườn thuốc nam là một phần của chiến lược y tế cơ sở bền vững. Chúng tôi coi đây là cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, vừa giúp giảm tải bệnh viện tuyến trên vừa giữ gìn tri thức bản địa quý giá".
Thực tế cho thấy, sự kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại và cổ truyền đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả điều trị, khơi dậy ý thức tự chăm sóc sức khỏe của cộng đồng. Những vườn thuốc nam cùng thói quen trồng, sử dụng dược liệu trong từng gia đình, đang dần trở thành nét văn hóa chăm sóc sức khỏe. Đây chính là hướng đi bền vững để y tế cơ sở tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ, đem lại lợi ích thiết thực cho sức khỏe cộng đồng hôm nay và cho nhiều thế hệ mai sau.
