Từ đầu năm 2026 đến nay, các chi hội người cao tuổi tại thôn, tổ dân phố đã phối hợp tổ chức gần 1.500 hoạt động tuyên truyền phòng, chống lừa đảo qua mạng thông qua các cuộc họp thường niên, với khoảng 150.000/193.000 lượt hội viên được tiếp cận thông tin. Con số này cho thấy phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng đang dần được đưa vào sinh hoạt thường xuyên của người cao tuổi, thay vì chỉ được nhắc đến khi một vụ việc xảy ra.
Theo ông Lê Văn Thuận, Phó Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi tổ dân phố Nguyễn Thái Học 10, phường Yên Bái, việc chia sẻ cảnh báo được lồng ghép ngay trong các cuộc họp và những buổi trao đổi thường ngày. “Trong quá trình hội họp hoặc những buổi trao đổi về tình làng nghĩa xóm thì người nọ nói với người kia về những thủ đoạn lừa đảo để phòng, chống và tuyên truyền cho nhau”, ông Thuận cho biết.
Khoảng 70% chi hội người cao tuổi hiện sử dụng zalo hoặc facebook để tuyên truyền phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng. Các nền tảng này được sử dụng để cập nhật nhanh những thủ đoạn mới, chia sẻ các vụ lừa đảo, phổ biến quy định về an ninh mạng và truyền tải cách phòng tránh bằng hình ảnh, video. Từ đó, thông tin cảnh báo tiếp tục được chia sẻ giữa các hội viên, thay vì dừng lại trong cuộc họp.
Bà Nguyễn Thị Tú Anh, Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi tổ dân phố Nguyễn Thái Học 6, phường Yên Bái cho biết: “Chúng tôi đưa nhiều thông tin lên nhóm zalo, nhất là các tin, bài, phóng sự về phòng chống lừa đảo của các kênh báo chí chính thống hoặc những câu chuyện lừa đảo trên mạng xã hội. May mắn là trong Hội của chúng tôi chưa có cụ nào bị lừa".
Bên cạnh đó, chi hội đã thiết lập đường dây nóng hỗ trợ hội viên tư vấn, xử lý kịp thời khi gặp dấu hiệu bất thường. Nhờ bước kiểm chứng chủ động này, hàng chục vụ lừa đảo nhắm vào người cao tuổi đã bị ngăn chặn ngay từ đầu. Kết quả trên khẳng định hiệu quả tuyên truyền không dừng lại ở số lượng người tiếp cận, mà nằm ở khả năng biến cảnh báo thành hành động tự bảo vệ thực tế.
Tuy nhiên, để kỹ năng ấy trở thành thói quen, sự đồng hành của gia đình vẫn giữ vai trò quan trọng. Anh Lê Phi Điệp (tổ dân phố 6 Nguyễn Thái Học, phường Yên Bái) cho biết gia đình thường xuyên nhắc nhở ông bà trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi trên mạng xã hội.
Anh Điệp chia sẻ: “Chúng tôi thường xuyên trao đổi giúp ông bà chủ động phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, nhất là trên không gian mạng".
Việc được quan tâm, chia sẻ, tạo tâm lý để người cao tuổi sẵn sàng hỏi con cháu trước khi thực hiện các yêu cầu liên quan đến tài khoản, thông tin cá nhân hay tiền bạc là một phần của khả năng tự bảo vệ.
Song song với công tác tuyên truyền tại cơ sở và sự đồng hành từ gia đình, Hội Người cao tuổi tỉnh Lào Cai đang tập trung chuyển hướng sang trang bị kỹ năng thực hành. Mục tiêu đặt ra là giúp hội viên vừa nhận diện được các thủ đoạn lừa đảo, vừa làm chủ thao tác trên thiết bị và môi trường số đang sử dụng hàng ngày.
Ông Đỗ Trọng Tài - Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh Lào Cai cho biết: “Hội thường xuyên tổ chức tuyên truyền cho người cao tuổi hiểu được những vấn đề trên không gian mạng; đồng thời tập huấn để người cao tuổi hiểu và biết sử dụng các thiết bị công nghệ thông tin an toàn, đặc biệt là điện thoại di động, điện thoại thông minh”.
Trước sự biến tướng ngày càng tinh vi của các thủ đoạn lừa đảo công nghệ, việc trang bị kỹ năng nhận diện, chủ động tham vấn hỗ trợ kịp thời sẽ giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi hạn chế tối đa rủi ro rơi vào bẫy của tội phạm. Trong đó, lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt thông qua công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và đẩy mạnh tuyên truyền tại cơ sở.
Thượng tá Vũ Trọng Hoà - Phó Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Lào Cai cho biết: “Qua công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng Công an cũng như tăng cường công tác tuyên truyền đến người cao tuổi, tình hình tội phạm lừa đảo nhắm vào nhóm đối tượng này đã giảm so với các năm trước”.
Từ các buổi sinh hoạt hội, nhóm zalo đến sự đồng hành của gia đình và sự vào cuộc của lực lượng chức năng, nhiều lớp bảo vệ đang dần hình thành nên “lá chắn số” vững chắc. Nhờ đó, người cao tuổi đã thay đổi nhận thức, từng bước nâng cao kỹ năng tự phòng vệ: không vội tin trước cuộc gọi đáng ngờ, không làm theo khi bị yêu cầu chuyển tiền và biết tìm người kiểm chứng trước thông tin gây hoang mang. Khi các lớp bảo vệ được củng cố đồng bộ, người cao tuổi sẽ chủ động né tránh những bẫy lừa đảo liên tục biến tướng trên không gian mạng.
