Từ những buổi hội thảo, tập huấn trực tiếp tại thôn bản và tờ rơi phát tay, công tác khuyến nông đã thay đổi với website, fanpage, nhóm zalo, ứng dụng tư vấn kỹ thuật và sàn thương mại điện tử lần lượt được đưa vào “túi công cụ” của cán bộ khuyến nông. Sự chuyển dịch ấy không chỉ bắt kịp xu hướng số hóa, mà còn nâng cao hiệu quả truyền dẫn kỹ thuật, đa dạng hóa kênh kết nối thị trường và rút ngắn khoảng cách giữa chuyên gia - nhà quản lý - nông dân.
Buổi sớm ở thôn Chóp Dù, xã Yên Bình, bà Trần Thị Hiền tay vẫn còn chút đất sau buổi chăm vườn, mở chiếc điện thoại cũ - nơi những video hướng dẫn trồng giống ngô mới của cán bộ khuyến nông được up trên fanpage của Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai vẫn nằm đó, dễ tìm như một cuốn sổ tay điện tử.
Bà Hiền chia sẻ: Trước kia khi nghe khuyến nông phải chờ đến cuộc họp. Bây giờ trên “mạng” của Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai tôi xem đi xem lại được. Trong quá trình làm chỗ nào chưa nhớ lại giở “mạng” ra xem, tiện lắm.
Trước đây, các buổi khuyến nông phổ biến là lớp tập huấn tập trung tại xã, mô hình trình diễn trên ruộng mẫu, hoặc cán bộ khuyến nông trực tiếp tới từng hộ để hướng dẫn kỹ thuật. Những phương thức này có ưu điểm là gần gũi, trao đổi tương tác trực tiếp nhưng lại hạn chế về phạm vi, tốn kém thời gian, chi phí đi lại và phụ thuộc lớn vào điều kiện khí hậu, mùa vụ. Khi nền tảng trực tuyến được áp dụng, cán bộ khuyến nông ở Lào Cai đã khai thác tốt các công cụ facebook, YouTube, nhóm zalo và các video hướng dẫn ngắn trên các fanpage.
Những thay đổi này còn giúp khuyến nông hoạt động linh hoạt trước điều kiện bất lợi như thiên tai hay dịch bệnh; khi không thể tổ chức trực tiếp, cán bộ vẫn có thể duy trì truyền dẫn kỹ thuật thông qua nội dung số.
Khuyến nông “lên mạng” vì thế không chỉ là thêm một kênh truyền thông mà trở thành phương thức chủ đạo trong nhiều hoạt động.
Những ngày này, khi ảnh hưởng của mưa lũ trên diện rộng ở tỉnh, công tác khắc phục các vùng sản xuất nông nghiệp sau mưa lũ được Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai chú trọng. Trên fanpage của Trung tâm đăng rất nhiều video, tài liệu hướng dẫn nông dân như: một số biện pháp khôi phục chăn nuôi sau mưa lũ; khắc phục rừng bị thiệt hại do thiên tai gây ra; một số biện pháp khắc phục hậu quả hoàn lưu bão số 10 để phục hồi phát triển chăn nuôi… thu hút rất nhiều lượt xem, chia sẻ.
Chị Nguyễn Thị Hà - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai cho biết: Thời gian qua, Trung tâm đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác chuyên môn nghiệp vụ. Đơn vị xây dựng video, tự làm các học liệu để chuyển tải kiến thức, chuyển giao khoa học kĩ thuật up lên trang fanpage chính thức của Trung tâm, nhờ đó thông tin đến bà con được nhanh nhất. Ngoài ra, Trung tâm cũng tổ chức tập huấn chuyển đổi số cho bà con, kết nối các sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh đưa lên phiên chợ khuyến nông hay các sàn giao dịch điện tử.
Bên cạnh việc truyền tải kiến thức, ứng dụng công nghệ số còn giúp công tác khuyến nông ở Lào Cai chuyên nghiệp hơn nhờ quản lý và phân tích dữ liệu. Các nền tảng quản lý thông tin nông hộ, nhật ký canh tác số và bản đồ nông nghiệp giúp cán bộ nắm bắt nhanh tình hình diện tích gieo trồng, tiến độ sinh trưởng, nhu cầu vật tư và rủi ro dịch bệnh theo từng vùng…
Một bước chuyển quan trọng khác là việc kết nối trực tiếp giữa nông dân với doanh nghiệp, nhà thu mua và người tiêu dùng thông qua các nền tảng số. Không ít hộ đã bắt đầu áp dụng bán hàng trực tiếp qua mạng xã hội, livestream bán nông sản, hoặc tham gia các hội chợ trực tuyến… Nhờ đó, tỉ lệ nông dân tiếp cận thông tin kỹ thuật tăng, thời gian phản hồi khi có dịch bệnh giảm rõ rệt nhờ cảnh báo qua các nhóm mạng. Đã có một số sản phẩm địa phương tìm được kênh tiêu thụ mới qua các nền tảng trực tuyến.
Công tác khuyến nông tại Lào Cai đã thay đổi mạnh mẽ từ truyền đạt một chiều sang trao đổi, chia sẻ và kết nối; từ công tác giảng dạy hình thức sang tư vấn theo nhu cầu dựa trên dữ liệu. Công nghệ giúp mở rộng tầm với, tăng hiệu quả của công tác khuyến nông trên địa bàn tỉnh.
