Năm 13 tuổi, Hà Thị Xiến rời quê nhà ở xã Tà Mít, huyện Tân Uyên, nay là xã Nậm Sỏ, tỉnh Lai Châu, xuống Lào Cai tập luyện cử tạ sau khi được huấn luyện viên Nguyễn Cao Hùng phát hiện trong một lần tuyển chọn tại trường.
Những ngày đầu tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể dục thể thao tỉnh Lào Cai, nay là Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh, cuộc sống của cô chỉ xoay quanh học văn hóa và tập luyện. Nỗi nhớ nhà đi cùng những buổi tập ngày càng nặng, trong khi mỗi năm cô chỉ có thể thu xếp vài lần về thăm bố mẹ.
Vận động viên Quàng Thị Tâm - người có nhiều năm tập luyện cùng Xiến - vẫn nhớ hình ảnh cô bé ngày nào ít nói, rụt rè nhưng luôn nghiêm túc trong học tập và tập luyện. “Những ngày đầu sinh hoạt tập trung, Xiến khá nhút nhát, nhưng rất chăm chỉ học văn hóa và tập cử tạ, nhưng năng lực chuyên môn đã tiến bộ vượt bậc”, Quàng Thị Tâm chia sẻ.
Có lẽ sự trầm lặng ấy vẫn theo Xiến đến hôm nay. Cô ít khi nhắc về những khó khăn đã trải qua, mà mỗi khi nhìn lại hành trình của mình, Xiến thường nhắc đến gia đình, thầy cô và những người đã tiếp thêm động lực để cô không ngừng cố gắng. “Em nghĩ mình may mắn vì trên hành trình này luôn có gia đình và thầy cô ở bên động viên. Những lúc khó khăn, em chỉ tự nhủ phải cố gắng hơn, để cống hiến và chứng minh bản thân”, Xiến tâm sự.
Năm 2021, mới 16 tuổi, Xiến giành 3 huy chương Vàng hạng cân 59 kg nữ tại Giải Cử tạ thanh thiếu niên toàn quốc ở Kiên Giang, mở ra cơ hội bước vào đội tuyển quốc gia. 4 năm khoác áo đội tuyển là quãng thời gian Xiến trưởng thành qua những giải đấu lớn và môi trường tập luyện thuận lợi. Năm 2023, tại Giải vô địch Cử tạ trẻ và thanh thiếu niên châu Á ở Ấn Độ, Xiến giành huy chương Vàng cử giật và huy chương Bạc tổng cử hạng cân 59 kg nữ.
Năm 2025, cô tiếp tục giành 3 huy chương Vàng, phá nhiều kỷ lục quốc gia trẻ; tại Giải vô địch Cử tạ quốc gia, Xiến giành 3 huy chương Bạc hạng cân 58 kg nữ, xếp sau đàn chị Quàng Thị Tâm. Cùng năm, cô có thêm 1 huy chương Bạc và 2 huy chương Đồng tại Giải vô địch Cử tạ trẻ và thiếu niên châu Á.
Đầu năm 2026, những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng Huân chương Lao động hạng Ba do Chủ tịch nước trao tặng.
Tại Lào Cai, Xiến tiếp tục tập luyện với mục tiêu rõ ràng: nâng cao thành tích để tìm lại vị trí ở đội tuyển quốc gia. Ở hạng cân 58 kg nữ, còn có vận động viên Quàng Thị Tâm - người chị, người đồng đội và cũng là một trong những vận động viên có thành tích nổi bật của cử tạ Lào Cai hiện nay. Với Xiến, việc được tập luyện cùng một vận động viên giàu kinh nghiệm cũng là cơ hội để cô nhìn thấy rõ hơn những điểm mình còn thiếu, những giới hạn cần vượt qua.
Huấn luyện viên Nguyễn Cao Hùng, người phát hiện và dìu dắt Xiến từ những ngày đầu, đánh giá cô có năng lực chuyên môn tốt, luôn nỗ lực trong tập luyện. Những lời đánh giá ấy cũng là cơ sở để Xiến tiếp tục tin vào hướng đi mình đã chọn. “Em nghĩ rằng mình phải nỗ lực nhiều hơn nữa để nâng cao thành tích”, Xiến chia sẻ.
Với Xiến, trở về địa phương luyện tập đó là quãng thời gian để cô tích lũy thêm sức mạnh và tìm kiếm cơ hội bằng thành tích trên sàn đấu.
Trong thể thao đỉnh cao, vị trí của một vận động viên không được quyết định bởi những gì đã đạt được, mà còn bởi khả năng tiếp tục tiến lên sau mỗi lần đối diện với thử thách. Xiến luôn hiểu rõ điều đó.
Xiến đã từng thi đấu ở đấu trường quốc tế, từng đứng trên bục nhận huy chương và từng nghe Quốc ca vang lên trong niềm tự hào của một vận động viên khoác áo đội tuyển. Bởi vậy, giấc mơ của cô hôm nay không còn là lần đầu tiên được bước ra đấu trường lớn. Điều Xiến mong muốn là trở lại với phong độ tốt hơn, thi đấu bằng tất cả khả năng và một lần nữa khoác lên mình màu áo đội tuyển quốc gia. “Khát vọng của em là được thấy lá cờ Tổ quốc tung bay trên đấu trường quốc tế”, Xiến cho biết thêm.
Những ngày này, khi cả nước hướng về Quốc khánh 2/9, lá cờ Tổ quốc tung bay trên những tuyến đường, trong từng bản làng. Với Xiến, màu cờ ấy còn gắn với một giấc mơ mà cô vẫn đang theo đuổi.
Rời bản làng khi mới 13 tuổi, Xiến đã đi qua một hành trình đủ dài để hiểu yêu cầu của thể thao đỉnh cao. Ở tuổi 21, Xiến vẫn còn phía trước những giải đấu, những mức tạ và những cơ hội mới. Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc là mục tiêu gần nhất; trở lại đội tuyển quốc gia là khát vọng lớn hơn. Xa hơn là đấu trường quốc tế, nơi cô mong một ngày được đứng dưới ánh đèn sàn đấu, nghe Quốc ca vang lên và nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay.
Trên sàn tập hôm nay, Hà Thị Xiến vẫn miệt mài nâng tạ. Vẫn là những động tác kỹ thuật được lặp đi lặp lại, những mức tạ ngày một nặng hơn và những giới hạn cần được chinh phục. Cô gái người Thái vẫn đang đi về phía giấc mơ của mình - giấc mơ dưới màu cờ Tổ quốc.
