Một bộ máy có thể tinh gọn hơn. Một đầu mối có thể giảm đi. Một quy trình có thể được rút ngắn. Nhưng nếu những thay đổi ấy không tạo ra năng lực phát triển mới, không làm cho người dân được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp được đồng hành tốt hơn và nguồn lực xã hội được khơi thông mạnh mẽ hơn thì cải cách vẫn chưa đạt được ý nghĩa trọn vẹn.
Chính vì vậy, cùng với việc tổ chức lại bộ máy, một phương thức quản trị mới từng bước được hình thành tại Lào Cai. Đó là sự thay đổi phù hợp với kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong mô hình ấy, chính quyền không chỉ thực hiện chức năng quản lý theo cách truyền thống, mà từng bước chuyển sang vai trò kiến tạo phát triển.
Trong nhiều năm, quản lý hành chính chủ yếu được đo bằng việc thực hiện: hồ sơ đúng hạn, thủ tục đúng quy trình, nhiệm vụ đúng phân công. Những yêu cầu ấy vẫn cần thiết.
Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, làm đúng thôi là chưa đủ. Một nền hành chính hiện đại phải tạo ra giá trị, lấy người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của địa phương làm đích đến. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của cuộc cải cách ở Lào Cai.
Khi phân cấp mạnh hơn cho cơ sở đồng nghĩa với trao nhiều thẩm quyền hơn, nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm và tư duy mới.
Mỗi quyết định hành chính không chỉ đúng quy định mà phải tạo thuận lợi cho người dân, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển. Đó là sự khác biệt giữa quản lý và quản trị, giữa điều hành và kiến tạo phát triển.
Thành công của cuộc cải cách không được đo bằng số đầu mối được tinh gọn hay số văn bản được ban hành, mà bằng những chuyển biến người dân có thể cảm nhận. Thủ tục thuận lợi hơn, khoảng cách giữa chính quyền với người dân được rút ngắn và chất lượng phục vụ được nâng lên mới là thước đo thực chất của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ở tuổi gần 60, bà Lý Thị Bầu, xã Mù Cang Chải vẫn nhớ những lần làm thủ tục đất đai cách đây vài năm. Mỗi bộ hồ sơ đều phải vượt hàng chục cây số lên trung tâm huyện, nhiều trường hợp phải chờ hàng tháng, thậm chí hàng năm mới hoàn thành.
Bà Bầu chia sẻ: "Ngày trước làm sổ đỏ, tôi phải lên huyện, đi lại vất vả lắm. Giờ chỉ cần ra xã là được cán bộ hướng dẫn tận tình, hồ sơ xử lý trên máy tính, nhanh hơn nhiều. Có những việc tưởng như không giải quyết được thì nay đã hoàn thành".
Việc hoàn thiện hồ sơ, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 13 hộ dân ở các thôn Dề Thàng, Chế Cu Nha và Trống Tông đã khép lại hơn mười năm chờ đợi.
Bà Bầu mỉm cười ví von: "Cái chữ bây giờ đi nhanh hơn con ngựa chạy rồi". Cách nói mộc mạc ấy phản ánh rõ sự chuyển biến trong việc cải cách hành chính và chuyển đổi số ở cơ sở.
Đó là điều những con số thống kê khó phản ánh đầy đủ. Hiệu quả của nền hành chính không được đo bằng số lượng văn bản hay quy trình, mà bằng mức độ thuận lợi của người dân khi tiếp cận dịch vụ công. Lấy người dân làm trung tâm vì thế không chỉ là khẩu hiệu, mà đang trở thành nguyên tắc vận hành của mô hình quản trị mới.
Trong mô hình quản trị mới, người dân không chỉ là đối tượng quản lý mà là trung tâm phục vụ. Mỗi cải cách đều hướng tới nâng cao chất lượng phục vụ, tạo chuyển biến từ tư duy quản lý sang quản trị và mang lại giá trị thiết thực cho người dân, xã hội. Đó cũng là mục tiêu mà Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa.
Đánh giá về định hướng này, đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy khẳng định: "Mục tiêu cuối cùng của việc xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp không phải là tinh gọn bộ máy để giảm đầu mối đơn thuần, mà là nâng cao hiệu lực quản trị, phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp tốt hơn, tạo động lực phát triển mới cho tỉnh. Vì vậy, bộ máy phải tiếp tục được hoàn thiện; đội ngũ cán bộ phải tiếp tục được nâng cao chất lượng; mọi hoạt động quản lý phải hướng đến hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả".
Thông điệp ấy cũng chính là lời giải cho câu hỏi lớn đặt ra sau năm đầu tiên của cuộc cải cách. Điều cần xây dựng không phải chỉ là một bộ máy mới mà là một nền hành chính mới.
Điều chúng tôi cảm nhận rõ nhất là sự thay đổi trong cách làm việc của chính quyền. Nhiều cuộc họp không còn diễn ra trong phòng họp mà ngay tại hiện trường dự án. Những khó khăn được lãnh đạo tỉnh trực tiếp lắng nghe, chỉ đạo tháo gỡ ngay. Điều đó tạo niềm tin rất lớn cho doanh nghiệp và cũng là động lực để chúng tôi đẩy nhanh tiến độ đầu tư.
Phát biểu ấy không chỉ phản ánh cảm nhận của một doanh nghiệp. Nó phản ánh sự thay đổi trong tư duy điều hành. Từ "quản lý doanh nghiệp" sang "đồng hành cùng doanh nghiệp". Từ giải quyết thủ tục sang tháo gỡ khó khăn. Từ cấp phép sang kiến tạo môi trường phát triển. Đó là những thay đổi không dễ nhìn thấy bằng những con số thống kê. Nhưng lại tạo ra giá trị lâu dài đối với năng lực cạnh tranh của địa phương.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thực tiễn ở Lào Cai cho thấy đây không chỉ là cuộc sắp xếp lại tổ chức bộ máy, mà còn là bước chuyển căn bản về tư duy quản trị, phương thức điều hành và cách thức phục vụ Nhân dân. Quan trọng hơn cả là sự thay đổi trong cách chính quyền tiếp cận người dân, cách đội ngũ cán bộ thực thi công vụ và cách cả hệ thống vận hành theo hướng minh bạch, chủ động, hiệu quả hơn.
Mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu lực quản trị, chất lượng phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp và tạo động lực phát triển mới cho địa phương. Do đó, yêu cầu đặt ra với toàn hệ thống chính trị là tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; năng lực điều hành, hướng tới nền hành chính hiện đại, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
365 ngày sau hợp nhất, những thay đổi đã hiện diện trong hoạt động hằng ngày của chính quyền cơ sở. Hồ sơ hành chính được giải quyết nhanh hơn, nhiều dịch vụ công được thực hiện trên môi trường số, thời gian xử lý công việc được rút ngắn và các vấn đề phát sinh từ cơ sở được giải quyết kịp thời hơn nhờ cơ chế phân cấp, phân quyền rõ ràng. Quan trọng hơn là sự thay đổi trong cách làm của đội ngũ cán bộ, công chức: chủ động giải quyết công việc, lấy phục vụ làm trọng tâm và hướng tới những kết quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp.
Bước vào giai đoạn 2026 - 2031, tỉnh Lào Cai xác định tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn hơn, hiện đại hơn và gần dân hơn. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện; ứng dụng mạnh mẽ dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành; phấn đấu cắt giảm tối đa 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trong năm 2026 so với năm trước.
Đó không chỉ là những mục tiêu trước mắt, mà còn là nền tảng để Lào Cai xây dựng một mô hình quản trị hiện đại, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Từ những chuyển động mạnh mẽ hôm nay, một mô hình quản trị mới đang từng bước được hình thành, tinh gọn và mạnh hơn; phân cấp nhiều hơn, trách nhiệm rõ hơn; quản trị bằng dữ liệu, điều hành bằng hiệu quả và phát triển dựa trên sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Một năm chưa đủ để khẳng định trọn vẹn thành công của một cuộc cải cách lớn, nhưng một năm là đủ để thực tiễn chứng minh tính đúng đắn của chủ trương lớn của Đảng và quyết tâm chính trị của tỉnh Lào Cai. Sau năm đầu vận hành, điều đáng ghi nhận không chỉ là sự ổn định của bộ máy mới, mà còn là sự chuyển biến trong tư duy quản trị, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo. Điều đó, khẳng định rõ giá trị của cải cách không nằm ở số đầu mối được sắp xếp hay số văn bản được ban hành, mà ở những thay đổi người dân và doanh nghiệp có thể cảm nhận từ chất lượng phục vụ của nền hành chính.
Cuộc cải cách ở Lào Cai mới chỉ bắt đầu. Nhưng khi bộ máy biết đổi mới vì sự phát triển, cán bộ dám thay đổi để phụng sự và chính quyền đặt người dân vào vị trí trung tâm, thì đó chính là nền tảng vững chắc nhất để hành trình phía trước tiếp tục được viết bằng niềm tin và khát vọng phát triển.
