Tổng phụ trách đội “quá lứa”

Nói đến những giáo viên làm tổng phụ trách đội, mọi người thường nghĩ ngay đến các thầy, cô trẻ trung, hát hay, múa giỏi. Thế nhưng còn có rất nhiều tổng phụ trách đội đã bước sang tuổi ông, tuổi bà nhưng vẫn gắn bó với chiếc khăn quàng đỏ, trở thành người bạn đồng hành thân thiết của học sinh.

Tiếng trống báo hiệu giờ ra chơi vừa dứt, học sinh nhanh chóng di chuyển về phía sân trường, lớp nào lớp ấy xếp hàng ngay ngắn. Dưới sự chỉ huy của cô giáo Tổng phụ trách Đội, những động tác nhảy múa nhịp nhàng, tươi vui của học sinh hòa vào tiếng nhạc sôi động, rộn ràng. “Đây là lúc các em được vận động, giải tỏa mọi mệt mỏi, căng thẳng sau những giờ học trên lớp” - cô giáo Lưu Thị Quế Liên, Tổng phụ trách Đội, Trường Tiểu học Khánh Yên (huyện Văn Bàn) cho biết.

Tiếp chúng tôi trong phòng làm việc “tạm” được tận dụng từ một góc hành lang, cô Liên kể cho tôi nghe về “mối lương duyên” gần 30 năm gắn bó với công tác đội. Với tố chất yêu nghề, mến trẻ, am hiểu tâm sinh lý tuổi thơ, có năng khiếu và chịu khó với công việc, ngay sau khi ra trường, cô Liên đã được Chi bộ, Ban Giám hiệu nhà trường tín nhiệm giao làm Tổng phụ trách Đội. “Mặc dù nhà trường đã trải qua “5 đời” hiệu trưởng, nhưng chưa có ai thay thế vị trí này của tôi”, cô Liên bông đùa.

Sinh năm 1972 và đã lên chức bà, đến nay cô Liên đã có thâm niên 28 năm gắn bó với vai trò Tổng phụ trách Đội. Cô Liên cho biết: Đây là công việc lý thú với nhiều hoạt động bổ ích và nhờ làm công tác đội, cô như được sống lại những năm tháng tuổi trẻ đầy nhiệt huyết...

Tuy nhiên, với lứa tuổi “U60”, cô Liên tự nhận mình có nhiều hạn chế so với các giáo viên trẻ như sự năng động, khả năng sáng tạo. Để trau dồi kỹ năng cho bản thân, cô luôn học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, tham khảo các loại tài liệu, sách, báo, tham gia các lớp bồi dưỡng…

Trong suốt quá trình công tác, cô Liên luôn bám sát chủ đề chỉ đạo từ hội đồng đội các cấp, nhiệm vụ năm học của ngành và nhà trường, từ đó xây dựng các hoạt động của liên đội cho phù hợp. Trong 8 năm liên tục từ 2016 đến nay, liên đội đã triển khai hiệu quả phong trào “Kế hoạch nhỏ”, “Nghìn việc tốt”… Bên cạnh đó, nhiều chương trình hoạt động ngoại khóa bổ ích thường xuyên được liên đội tổ chức như giao lưu văn nghệ, thể thao; viết thư quốc tế UPU; kể chuyện sách; trải nghiệm kỹ năng sống… Từ các chương trình, phong trào giúp các em học tập, chia sẻ, bày tỏ cảm xúc của mình.

Theo cô Liên, để thu hút học sinh tham gia nhiệt tình vào các phong trào, hoạt động đội của trường, tôi dành nhiều thời gian để gần gũi, quan tâm tâm lý các em. Đối với những học sinh thiếu tự tin, tôi động viên các em tham gia các hoạt động tập thể, giúp các em mạnh dạn hơn, đặc biệt là những em cá biệt, giúp các em vươn lên học tập tốt, cùng tiến bộ.

Tại Trường Tiểu học Thống Nhất (thành phố Lào Cai) vào mỗi giờ ra chơi sẽ có một người thầy giáo “già” mang khăn quàng đỏ hướng dẫn học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa tại sân trường. Nhìn thầy hát múa, tổ chức trò chơi, khó ai có thể đoán được thầy năm nay đã gần bước sang tuổi 60.

57 tuổi đời, 30 năm công tác với hơn 10 năm làm Tổng phụ trách Đội, hiện thầy Quảng là tổng phụ trách đội già nhất trong đội ngũ tổng phụ trách đội ở Lào Cai hiện nay. “Tuổi tác chưa bao giờ là “yếu điểm” của tôi, vì dù làm ở bất cứ cương vị nào, chỉ cần mình làm bằng tất cả nhiệt huyết thì sẽ đạt được thành công” - thầy Quảng bộc bạch.

Để trau dồi kỹ năng, chuyên môn, hằng năm, thầy Quảng đều tham gia các lớp tập huấn công tác đội do Hội đồng Đội tỉnh, thành phố tổ chức. Thầy còn đảm nhiệm nhiều hoạt động khác của trường như chuyên trách website, phụ trách công tác chữ thập đỏ, y tế, công nghệ thông tin. Với khả năng sáng tạo của mình, thầy Quảng đã chủ động tham mưu cho nhà trường xây dựng kênh Youtube, trang web để đăng tải các hoạt động của liên đội; lưu trữ kho học liệu điện tử cho giáo viên và học sinh; thiết kế nội dung tuyên truyền theo chủ đề, chủ điểm.

Chia sẻ về công tác đội, thầy Quảng cho biết: Để thực hiện tốt vai trò tổng phụ trách đội, điều cần thiết là phải có sự đam mê, say sưa với công việc và đặc biệt phải dành tình yêu lớn đối với học sinh. Đồng thời, cần nắm tâm lý đội viên và tìm ra cái mới, điểm nổi bật để thay đổi phương pháp, cách thức tổ chức các hoạt động thường niên gắn với kỷ niệm những ngày lễ lớn trong năm nhằm tăng sự hào hứng cho các em khi tham gia.

“Có những vất vả thì chỉ có người làm “nghề” mới hiểu. Đó là những việc không tên nhưng lúc nào cũng phải đi sớm về muộn, đôi khi không có cả thời gian cho mình và gia đình. Nhưng đổi lại là thành công của những phong trào, tiếng cười của học sinh và những thế hệ đội viên trưởng thành từ liên đội. Chính vì thế, nếu được nhà trường và học sinh tiếp tục tín nhiệm, tôi sẽ đảm nhiệm nhiệm vụ này cho tới khi nào nghỉ hưu”, thầy Quảng cười bảo.

Một ngày làm việc của cô Đào Thị Mai, giáo viên kiêm Tổng phụ trách Đội của Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc (thành phố Lào Cai) thường kéo dài đến gần 18 giờ. Khung thời gian làm thêm của cô chủ yếu dành cho giờ học ngoại khóa thường được tổ chức vào cuối mỗi buổi học và hoàn toàn miễn phí với nhiều nội dung như nhảy dân vũ, tập nghi thức đội, hát múa tại sân trường.

“Vai trò Tổng phụ trách Đội đòi hỏi chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng riêng. So với hoạt động giảng dạy vất vả và bận rộn hơn rất nhiều. Hơn nữa, tôi cũng là giáo viên lớn tuổi ở trường nên để đảm nhiệm tốt vai trò này tôi phải học hỏi rất nhiều từ các đồng nghiệp trẻ. Tôi cũng phải tự trau dồi các kỹ năng, kiến thức đội qua các đợt tập huấn”, cô Mai tâm sự.

Xác định công tác đội và phong trào thanh thiếu niên trong trường học có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục ý thức của học sinh, thông qua các hoạt động ngoại khóa, các phong trào thi đua sẽ giúp các em có được: tính tự giác, ý thức tập thể. Cô Mai đã đề xuất với Ban Giám hiệu tổ chức nhiều phong trào sôi nổi, nhiều sân chơi sáng tạo như: “Trường học hạnh phúc”; phong trào “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ”; cuộc thi “Rung chuông vàng”…; tổ chức các buổi học ngoại khóa để trang bị cho học sinh kỹ năng sống như đuối nước, xâm hại tình dục, bạo lực học đường…

Dưới sự dẫn dắt của cô Tổng phụ trách Đội, Liên đội Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc luôn là liên đội vững mạnh, cá nhân cô Mai cũng là tổng phụ trách đội giỏi cấp thành phố.

Công việc tổng phụ trách đội như “làm dâu trăm họ” nên phải khéo léo để giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh không thấy bị phiền hà, học sinh tham gia phong trào có hiệu quả, không ảnh hưởng đến kết quả học tập.

Cô Đào Thị Mai, giáo viên kiêm Tổng phụ trách Đội của Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc (thành phố Lào Cai).

Với nhiệm vụ chuyên môn, cô Mai đã có nhiều đổi mới phương pháp dạy học qua mô hình lớp học tương tác, nhất là ứng dụng công nghệ thông tin trong việc giảng dạy để tạo sự hứng thú, tiếp thu kiến thức nhanh cho học sinh trong từng tiết học. Vừa qua, cô Mai đoạt giải Nhất Cuộc thi Giáo viên dạy giỏi STEM cấp tỉnh năm học 2023 - 2024.

Câu chuyện của cô Liên, thầy Quảng, cô Mai chỉ là số ít trong câu chuyện về đội ngũ Tổng phụ trách Đội “quá lứa”. Vượt qua hạn chế về tuổi tác, họ khẳng định được rằng chỉ cần có lòng nhiệt huyết, tinh thần xung kích, sáng tạo, dù ở độ tuổi nào vẫn đảm nhiệm tốt vai trò “làm bạn với học sinh”.