Khu du lịch quốc gia Sa Pa là điểm đến không thể bỏ qua với vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và văn hóa đa dạng. Ước tính mỗi năm thị xã Sa Pa đón hàng triệu lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghỉ dưỡng, doanh thu từ dịch vụ du lịch lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
Là thiên đường du lịch nên mỗi tấc đất ở đây được ví như “tấc vàng”, có giá trị kinh tế rất cao. Vì thế, bất chấp những quy định của pháp luật, nhiều hộ dân trong và ngoài thị xã đã xây dựng các công trình nhà ở, kinh doanh dịch vụ du lịch trái phép trên đất nông nghiệp.
Một nguyên nhân nữa khiến tình trạng xây dựng nhà trên đất nông nghiệp ở thị xã Sa Pa “nóng” là do nhu cầu đất ở của người dân ngày càng cao trong khi quỹ đất quy hoạch đất ở còn hạn chế.
Gần đây, ngày 26/12/2024, UBND xã Mường Hoa kiểm tra phát hiện ông Vàng A P. ở thôn Vạn Dền Sử I đang dựng nhà sàn 2 tầng bằng khung gỗ với chiều rộng 10,5 m, chiều dài 11 m, chiều cao đỉnh mái 5,4 m, chưa lợp mái, chưa quây tường bao. Qua xác minh, công trình xây dựng trên đất trồng cây lâu năm mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. UBND xã Mường Hoa đã lập biên bản vi phạm hành chính về lĩnh vực đất đai đối với ông P., đồng thời tuyên truyền, vận động, yêu cầu ông P. dừng thi công, tháo dỡ căn nhà, trả lại hiện trạng đất.
Ông Châu A Quả, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Hoa cho biết: Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xây dựng nhà trên đất nông nghiệp là do phong tục, tập quán từ xưa, người dân cứ có đất ruộng, vườn là xây dựng nhà. Trong thời gian tới, chính quyền xã sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân không xây dựng nhà trên đất nông nghiệp, đồng thời rà soát các hộ có nhu cầu về đất ở để phối hợp với phòng, ban chuyên môn hỗ trợ chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Được biết, trong năm 2024, trên địa bàn xã Mường Hoa có 25 công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp và chính quyền địa phương đã tuyên truyền, vận động người dân tự tháo dỡ được 21 công trình.
Ngày 19/12/2024, qua kiểm tra, UBND phường Phan Si Păng phát hiện ông Vũ Thắng L. dựng trái phép 1 nhà kết cấu khung sắt, mái lợp tôn, vách quây tôn và 1 nhà khung cột kèo gỗ, mái lợp fibro, kết cấu không bao che. Sau khi được tuyên truyền, vận động, ông L. đã đồng ý để UBND phường Phan Si Păng tháo dỡ phần mái tôn và vách tôn của công trình nhà khung thép, mái lợp tôn, vách tôn. Phần khung sắt còn lại và nhà khung cột kèo gỗ, mái lợp fibro, UBND phường Phan Si Păng yêu cầu ông L. tự tháo dỡ, đồng thời dừng toàn bộ hoạt động xây dựng tại các công trình vi phạm.
Trong năm 2024, trên địa bàn phường Phan Si Păng có 25 công trình xây dựng trái phép. UBND phường Phan Si Păng đã phối hợp với Đội Quản lý trật tự xây dựng thị xã Sa Pa xử lý được 19 công trình.
Theo báo cáo của UBND thị xã Sa Pa, trong năm 2024, trên địa bàn có 198 công trình vi phạm trật tự xây dựng, giảm mạnh so với năm 2023 (năm 2023 có 231 công trình).
Trong đó, đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 74 trường hợp, với tổng số tiền hơn 550 triệu đồng; 113 công trình bị cưỡng chế phá dỡ, khắc phục hậu quả; số công trình còn lại đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ để xử lý theo quy định của pháp luật.
Để lập lại trật tự xây dựng trên địa bàn, vừa qua UBND thị xã Sa Pa liên tục có các buổi làm việc với các địa phương nhằm chấn chỉnh công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý xây dựng nhà trên đất nông nghiệp.
Bên cạnh đó, thực hiện chỉ đạo của Thường trực UBND thị xã Sa Pa, hàng loạt lãnh đạo UBND xã, phường trên địa bàn đã bị tạm đình chỉ công tác.
Cụ thể, ngày 20/12/2024, Chủ tịch UBND phường Phan Si Păng ký Quyết định 283/QĐ-UBND về việc tạm đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Thế Hưng, Phó Chủ tịch UBND phường Phan Si Păng với lý do: “Chưa nghiêm túc thực hiện ý kiến chỉ đạo của UBND thị xã Sa Pa về kiểm tra, phát hiện, xử lý công trình vi phạm; chưa có biện pháp ngăn chặn để phát sinh mới các công trình vi phạm”.
Trước đó, ngày 17/12/2024, Chủ tịch UBND thị xã Sa Pa có quyết định tạm đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Duy Công, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Hoa do chưa nghiêm túc thực hiện ý kiến chỉ đạo của UBND thị xã Sa Pa về kiểm tra, phát hiện, xử lý công trình vi phạm; chưa có biện pháp ngăn chặn để phát sinh mới các công trình vi phạm.
Ông Cao Bá Quý, Phó Chủ tịch UBND thị xã Sa Pa cho biết: Trong năm 2024, thị xã đã vận động, tuyên truyền người dân tự tháo dỡ được 108 công trình, đây là con số kỷ lục từ trước đến nay. Tuy nhiên, số lượng nhà xây dựng trái phép vẫn tiếp tục xảy ra, tạo sức ép lớn đối với địa phương.
Năm 2025, Sa Pa quyết liệt thực hiện đợt cao điểm quản lý xây dựng công trình trái phép, trong đó, tập trung vào trách nhiệm của các xã, phường, phòng, ban chuyên môn và quy trách nhiệm cá nhân. Đồng thời, mong muốn các sở, ngành quan tâm, quy hoạch đất ở trên địa bàn các xã, phường của thị xã Sa Pa đáp ứng được nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất của người dân.
