Bằng niềm đam mê và sự kiên trì, Lý Thị Lầu cùng các thành viên Câu lạc bộ Thêu của Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS&THPT Bát Xát đã tạo nên những sản phẩm độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, trở thành cầu nối đưa văn hóa dân tộc đến gần hơn với cộng đồng.
Cuối mỗi buổi chiều, trong căn phòng sinh hoạt quen thuộc của Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS&THPT Bát Xát, những sợi chỉ nhiều màu được các em học sinh khéo léo đưa lên nền vải, tạo thành những hoa văn thổ cẩm đặc trưng. Ở giữa nhóm học sinh, em Lý Thị Lầu - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thêu của trường vừa làm mẫu, vừa kiên nhẫn hướng dẫn các bạn từng đường kim, mũi chỉ.
Sinh ra và lớn lên tại xã vùng cao Trịnh Tường, Lý Thị Lầu sớm làm quen với kỹ thuật thêu truyền thống của dân tộc Mông từ bà và mẹ. Những buổi ngồi bên hiên nhà nhìn người thân tỉ mỉ thêu từng hoa văn đã nuôi dưỡng trong em niềm yêu thích với nghề.
Lý Thị Lầu cho biết: “Từ nhỏ, em đã tò mò khi thấy các bà, các mẹ thêu. Sau đó, em được mẹ dạy từng chút một... Khi làm chưa đẹp, mẹ lại kiên nhẫn chỉ cho em. Em bắt đầu tự làm được những tấm thêu của mình từ năm lớp 6. Em rất thích thêu vì đó là bản sắc văn hóa của dân tộc".
Từ niềm đam mê ấy, khi theo học tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS&THPT Bát Xát, Lý Thị Lầu tích cực tham gia các hoạt động trong Câu lạc bộ Thêu của trường và dần trở thành nhân tố nòng cốt.
Hiện, câu lạc bộ có khoảng 60 thành viên. Không chỉ trực tiếp thực hành kỹ thuật thêu tay truyền thống, em còn dành thời gian tìm hiểu, giải thích cho các bạn ý nghĩa của từng hoa văn, từng gam màu, giúp việc học thêu không dừng lại ở kỹ năng mà gắn liền với hiểu biết về văn hóa dân tộc.
Lý Thị Lầu chia sẻ thêm: “Khi chúng em bắt tay vào thêu, mỗi sản phẩm không chỉ là công sức mà còn là cách để lưu giữ bản sắc văn hóa trên từng tấm vải. Chúng em cảm thấy rất vui và tự hào khi văn hóa truyền thống của dân tộc mình được giữ gìn và phát huy”.
Em Lý Thị Thu, học sinh lớp 10A, thành viên Câu lạc bộ Thêu, cho biết: “Chị Lầu là chủ nhiệm rất năng nổ, thêu đẹp và tỉ mỉ. Ban đầu em chưa biết nhiều, nhưng nhờ sự hướng dẫn tận tình của chị mà em dần tự tin hơn khi thêu và hiểu rõ hơn ý nghĩa của các hoa văn truyền thống. Điều đó giúp chúng em thêm yêu văn hóa của dân tộc mình”.
Từ quá trình học tập và rèn luyện, Lý Thị Lầu cùng các thành viên Câu lạc bộ Thêu đã hoàn thiện nhiều tác phẩm thêu thổ cẩm, trong đó, nổi bật là bộ tranh thêu họa tiết thổ cẩm dân tộc Mông gồm 14 sản phẩm.
Mỗi bức tranh sử dụng linh hoạt các kỹ thuật thêu dấu nhân, thêu chữ thập, thể hiện phong phú những họa tiết gắn liền với đời sống đồng bào Mông như hoa đào, hoa mận, hoa mơ, hoa cúc; các ô trang trí, đường diềm hình chữ nhật, chữ đinh, chữ công kết hợp với hình quả trám, tam giác... được sắp xếp theo nhiều bố cục khác nhau, tạo nên dấu ấn riêng cho từng tác phẩm.
Đặc biệt, đầu tháng 11 vừa qua, bộ tranh đã đoạt giải nhì tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2025 và được lựa chọn trưng bày tại Festival Bảo tồn và Phát triển Làng nghề quốc tế năm 2025, diễn ra tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội).
Giải thưởng là sự ghi nhận cho nỗ lực, sự kiên trì và tinh thần sáng tạo của Lý Thị Lầu cùng các thành viên Câu lạc bộ Thêu trong việc bảo tồn và phát huy nghề truyền thống.
Thầy giáo Vũ Xuân Sang - Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS&THPT Bát Xát khẳng định: "Nhà trường luôn chú trọng lồng ghép giáo dục văn hóa dân tộc trong hoạt động dạy học và ngoại khóa nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện. Việc duy trì Câu lạc bộ Thêu không chỉ rèn luyện kỹ năng cho học sinh mà còn bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc, tạo động lực để các em tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị thêu truyền thống.
Từ những mũi kim tỉ mỉ và sự say mê của tuổi trẻ, cô học trò vùng cao Lý Thị Lầu đang góp phần đưa hoa văn thổ cẩm dân tộc Mông ra khỏi không gian sinh hoạt quen thuộc, trở thành giá trị văn hóa được trân trọng trong đời sống hôm nay. Tin rằng, với tình yêu, niềm đam mê những giá trị ấy sẽ tiếp tục được Lý Thị Lầu cùng các bạn gìn giữ và lan tỏa theo thời gian.
