Trước sự bùng nổ của Internet và các nền tảng số, không gian mạng đang trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Nhằm định hướng hành vi chuẩn mực khi tham gia không gian mạng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Đây được xem là “kim chỉ nam” giúp tổ chức, cá nhân điều chỉnh hành vi, nâng cao ý thức trách nhiệm, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, văn minh.
Là người thường xuyên sử dụng mạng xã hội để cập nhật thông tin và kết nối bạn bè, chị Nguyễn Lan Dung (phường Văn Phú) không ít lần bắt gặp những bài viết có nội dung “giật gân” xuất hiện dày đặc trên bảng tin.
Gần đây nhất, một thông tin liên quan đến sự việc xảy ra trên địa bàn nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Chỉ trong thời gian ngắn, bài viết nhận được hàng trăm lượt chia sẻ, kéo theo nhiều ý kiến bình luận trái chiều.
“Khi đọc tôi đã định bấm like và chia sẻ, nhưng chợt nghĩ nếu thông tin chưa được kiểm chứng mà mình lan truyền tiếp thì có thể gây hiểu nhầm, ảnh hưởng đến người khác. Vì vậy, tôi quyết định dừng lại để tìm hiểu kỹ hơn” - chị Dung chia sẻ.
Câu chuyện của chị Dung cũng là tình huống nhiều người dùng mạng xã hội từng gặp phải.
Trong dòng chảy thông tin nhanh của mạng xã hội, không phải ai cũng đủ bình tĩnh để “dừng lại một nhịp” trước khi nhấn nút chia sẻ. Nhiều người, vì thói quen hoặc cảm xúc nhất thời, đã vô tình tiếp tay lan truyền những thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng. Từ đó, những “cú nhấp chuột” tưởng chừng đơn giản lại có thể tạo hiệu ứng lan truyền lớn, gây tổn hại đến uy tín cá nhân, tổ chức và làm nhiễu loạn môi trường thông tin.
Thực tế này cho thấy, việc thiết lập những chuẩn mực ứng xử trên không gian mạng là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Trên cơ sở đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số, tạo khung định hướng để mỗi tổ chức, cá nhân điều chỉnh hành vi khi sử dụng Internet.
Tại Lào Cai, việc triển khai Bộ Quy tắc đang được các cấp, ngành tích cực vào cuộc với nhiều giải pháp cụ thể. Theo chỉ đạo của UBND tỉnh, các cơ quan, đơn vị đã đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến nội dung đến cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và Nhân dân.
Ngày 10/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã ban hành Công văn số 673/SVHTTDL-TTBCXB nhằm triển khai Bộ Quy tắc, hướng tới xây dựng không gian mạng an toàn, văn minh. Nội dung được lồng ghép trong các hoạt động giáo dục về văn hóa, đạo đức, kỹ năng số, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi lệch chuẩn trên môi trường mạng.
Theo Bộ Quy tắc, khi tham gia môi trường số, tổ chức và cá nhân phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác; thực hiện giao tiếp văn minh, không đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội. Đối với cá nhân, cần chủ động nâng cao nhận thức, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; tôn trọng quyền riêng tư; sử dụng ngôn từ phù hợp, không kích động bạo lực hay thù hận.
Với những người có ảnh hưởng trên môi trường số, yêu cầu đặt ra là phải phát huy vai trò nêu gương, lan tỏa giá trị tích cực, không lợi dụng uy tín cá nhân để trục lợi hay cung cấp thông tin sai lệch. Trong khi đó, các doanh nghiệp cung cấp nền tảng số cần bảo đảm minh bạch, an toàn thông tin, chủ động ngăn chặn nội dung độc hại.
Bà Trần Xuân Huệ - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết: “Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc ban hành Bộ Quy tắc là rất kịp thời, không chỉ định hướng hành vi mà còn nâng cao nhận thức, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trước những thách thức như thông tin xấu độc, phát ngôn lệch chuẩn hay bạo lực mạng. Thời gian tới, sở sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền với đa dạng hình thức, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong phát hiện, xử lý vi phạm”.
Cùng với sự vào cuộc của cơ quan quản lý, các cơ quan báo chí trong tỉnh đã tích cực mở chuyên mục, xây dựng phóng sự phản ánh những cách làm hay, lan tỏa hành vi đẹp, đồng thời phê phán những biểu hiện lệch chuẩn trên không gian mạng. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về văn hóa ứng xử trên môi trường số.
Anh Nguyễn Văn Ngọc ở xã Khánh Hòa chia sẻ: “Được tuyên truyền nhiều nên tôi cũng nâng cao ý thức khi sử dụng mạng xã hội. Mỗi khi đăng hay chia sẻ thông tin, tôi đều cân nhắc kỹ, xem nội dung đó có chính xác, phù hợp hay không. Theo tôi, mỗi người cần có trách nhiệm với phát ngôn của mình để góp phần giữ môi trường mạng tích cực hơn”.
Xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số không phải là câu chuyện của riêng cơ quan quản lý hay một tổ chức nào, mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Từ những hành động nhỏ như kiểm chứng thông tin, sử dụng ngôn từ phù hợp đến lan tỏa những điều tích cực, đều góp phần tạo nên không gian mạng văn minh, nhân văn.
