Anh Thào Seo Lìn ở thôn Máo Chóa Sử, xã Tả Ngài Chồ (huyện Mường Khương) tốt nghiệp chuyên ngành nông - lâm - ngư tại Đại học Hùng Vương. Nhận thấy lợi thế về trồng cây ăn quả tại địa phương rất lớn, anh ấp ủ giấc mơ chuyển đổi một phần diện tích đất nông nghiệp kém hiệu quả của gia đình sang trồng lê Tai nung. Năm 2019, anh được vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội ủy thác qua tổ chức đoàn tại địa phương, tuy nhiên để triển khai mô hình trồng lê Tai nung, anh cần số tiền lớn hơn.
Anh Thào Seo Lìn cho biết: Theo dự toán, mô hình trồng lê Tai nung rộng 3 ha của tôi cần số vốn khoảng 500 triệu đồng nhưng tôi chỉ tiếp cận được 100 triệu đồng vốn vay ưu đãi. Nếu được vay ưu đãi với số tiền lớn hơn thì những thanh niên khởi nghiệp như tôi sẽ giảm áp lực về lãi suất, cơ hội thành công sẽ đến nhanh hơn.
Bên cạnh vốn vay Ngân hàng Chính sách xã hội ủy thác qua tổ chức đoàn thì vốn vay Quỹ Quốc gia về việc làm của Trung ương Đoàn (Chương trình 120) cũng được kỳ vọng tạo động lực cho thanh niên nông thôn, thanh niên dân tộc thiểu số khởi nghiệp, bởi mỗi dự án, đoàn viên, thanh niên được vay từ 100 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng trong thời gian 3 đến 5 năm. Nhưng để tiếp cận được nguồn vốn này, đối tượng vay là các cơ sở sản xuất, kinh doanh do đoàn viên, hội viên, thanh niên làm chủ được thành lập và hoạt động hợp pháp; có dự án khả thi tại địa phương, phù hợp với ngành, nghề sản xuất, kinh doanh, thu hút thêm lao động vào làm việc ổn định; có xác nhận của chính quyền địa phương hoặc tổ chức đoàn thanh niên từ cấp huyện trở lên - nơi thực hiện dự án; có tài sản cầm cố, thế chấp theo quy định của pháp luật... Trong khi đó, vấn đề khó khăn thanh niên đang gặp khi tiếp cận nguồn vốn Chương trình 120 là kỹ năng viết dự án hạn chế, không có tài sản cầm cố, thế chấp vì thanh niên vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thường sống chung với bố mẹ do chưa có điều kiện tách hộ...
Ví dụ như anh Vàng Láo Sử ở xã Phìn Ngan (huyện Bát Xát) mong được tiếp cận vốn Chương trình 120 thực hiện dự án nuôi cá nước lạnh nhưng khi thẩm định dự án cho thấy Phìn Ngan không nằm trong vùng quy hoạch nuôi cá nước lạnh của địa phương nên không thể giải ngân cho hộ anh Sử.
Mường Khương là huyện nghèo của tỉnh, thời gian qua, địa phương đã có nhiều chính sách hỗ trợ thanh niên lập thân, lập nghiệp như tạo điều kiện vay vốn ưu đãi, hằng năm tổ chức đối thoại giữa cấp ủy đảng, chính quyền đối với thanh niên để thông tin tình hình kinh tế - xã hội, một số chính sách triển khai đối với thanh niên, đồng thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của thanh niên. Tại các cuộc đối thoại hằng năm, rất nhiều ý kiến của thanh niên phản ánh nguyện vọng được tiếp cận vốn vay khởi nghiệp ưu đãi với số tiền lớn hơn.
Theo chị Long Thị Thu Hà, Bí thư Huyện đoàn Mường Khương, tại địa phương, nguồn vốn ưu đãi dành cho thanh niên luôn sẵn, ngân hàng chính sách cũng linh hoạt trong triển khai cho vay vốn ưu đãi ủy thác qua tổ chức đoàn nhưng thanh niên lại e dè ngại tiếp cận bởi số tiền tối đa chỉ 100 triệu đồng, muốn vay nhiều hơn phải có tài sản thế chấp mà phần lớn thanh niên không đáp ứng được điều kiện này. Kết quả, dư nợ Ngân hàng Chính sách xã hội ủy thác qua tổ chức đoàn trên địa bàn huyện Mường Khương hiện là 123,87 tỷ đồng với hơn 1.800 hộ dư nợ, tỉ lệ giải ngân trên tương đối thấp so với số đoàn viên, thanh niên (hơn 11.000) đang sinh sống trên địa bàn.
Hiện trên địa bàn tỉnh có 2 nguồn vốn ưu đãi dành cho thanh niên khởi nghiệp là vốn vay Ngân hàng Chính sách xã hội ủy thác qua tổ chức đoàn và nguồn vốn Chương trình 120. Đến thời điểm này, dư nợ Ngân hàng Chính sách xã hội ủy thác qua Đoàn Thanh niên đạt hơn 1.095 tỷ đồng với hơn 18.000 khách hàng được tiếp cận vốn vay (toàn tỉnh có hơn 151.000 người trong lứa tuổi thanh niên). Bên cạnh đó, Lào Cai được phân bổ 823 triệu đồng từ nguồn vốn Chương trình 120 và giải ngân được 248 triệu đồng với 4 dự án tạo việc làm cho 12 lao động, vẫn còn hơn 500 triệu đồng chờ được giải ngân.
Anh Nguyễn Hải Đăng, Phó Bí thư Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh cho biết: Xác định đồng hành với thanh niên, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp tiếp cận các nguồn vốn, tìm kiếm các nhà đầu tư, nhằm tháo gỡ một số rào cản trong quá trình thanh niên tiếp cận vốn vay khởi nghiệp là nhiệm vụ hàng đầu nhằm thúc đẩy khởi nghiệp trong thanh niên tỉnh Lào Cai, Tỉnh đoàn, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh thời gian qua đã triển khai một số giải pháp: Tham mưu, chỉ đạo hỗ trợ thanh niên tiếp cận các nguồn vốn, hỗ trợ tài chính thông qua các chương trình, chính sách ưu đãi cho thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp của tỉnh, của Trung ương Đoàn và Chính phủ. Tăng cường hỗ trợ vốn cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh do đoàn viên, thanh niên làm chủ thông qua nguồn vốn vay ủy thác qua tổ chức đoàn. Mặt khác, quan tâm đẩy mạnh hoạt động tìm kiếm, kết nối các doanh nghiệp mới thành lập với các quỹ đầu tư hỗ trợ khởi nghiệp; hướng dẫn, hỗ trợ thanh niên về các thủ tục, quy trình vay vốn; cách xây dựng dự án, hồ sơ vay vốn; duy trì hiệu quả Câu lạc bộ thanh niên khởi nghiệp Lào Cai nhằm định hướng, nuôi dưỡng, kết nối những ý tưởng kinh doanh, dự án khởi nghiệp với các nhà đầu tư, tổ chức tín dụng giúp thanh niên khởi nghiệp thành công. Đồng thời, phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh tham mưu cơ chế, chính sách cho thanh niên vay vốn ưu đãi, lãi suất thấp cho thanh niên khởi nghiệp.
Tạo điều kiện cho thanh niên nông thôn, thanh niên dân tộc thiểu số khởi nghiệp, lập nghiệp là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và địa phương, qua đó góp phần đoàn kết, tập hợp thanh niên. Để thanh niên không phải đi làm xa, yên tâm gắn bó, xây dựng quê hương, trước hết những rào cản trong tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi dành cho thanh niên phát triển kinh tế cần được tháo gỡ.
