Với vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, MTTQ các cấp chủ động nắm tâm tư, nguyện vọng từ cơ sở thông qua tiếp xúc cử tri, họp dân, giám sát chuyên đề, đối thoại và các hoạt động an sinh xã hội. Những kiến nghị liên quan đến tổ chức bộ máy, thủ tục hành chính, chính sách an sinh... được tổng hợp, phản ánh kịp thời, góp phần giúp chính quyền tháo gỡ vướng mắc, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Tại xã Quy Mông, ông Giàng A Giống - Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Kiên Thành, chia sẻ: “Bộ máy chính quyền tinh gọn giải quyết công việc nhanh hơn. Đặc biệt, MTTQ luôn lắng nghe và bảo vệ quyền lợi của người dân, giúp chúng tôi thêm tin tưởng vào Đảng, chính quyền”.
Ở xã Cốc San, phương thức hoạt động của MTTQ được đổi mới theo hướng “rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm”. Không chỉ tham mưu cấp ủy xây dựng chương trình công tác, kế hoạch giám sát, phản biện xã hội, cán bộ MTTQ xã còn xuống cơ sở tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, nhất là giải phóng mặt bằng các dự án hạ tầng.
Ông Nguyễn Văn Tuấn - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Cốc San cho biết, trong thời gian đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một số người dân còn gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục hành chính, nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Cán bộ Mặt trận và các tổ chức thành viên đã đến từng hộ tuyên truyền, hướng dẫn, giải thích chính sách, đồng thời lắng nghe để kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Cách làm sát cơ sở đã góp phần tạo đồng thuận trong Nhân dân.
Cùng với đó, MTTQ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số qua Cổng thông tin điện tử, hệ thống quản lý văn bản và các nhóm Zalo, Facebook của Mặt trận, các tổ chức thành viên, thu hút hơn 50.000 lượt người thường xuyên tiếp cận thông tin.
Không chỉ là "cầu nối" giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân, MTTQ còn phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựng chính quyền gần dân, vì dân.
Tại xã Mường Bo, qua giám sát, MTTQ đã kịp thời phản ánh những khó khăn từ cơ sở như thiếu cơ sở vật chất, trang thiết bị, khối lượng công việc tăng khiến một bộ phận cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.
Từ thực tế đó, địa phương kiến nghị tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ và xem xét bổ sung biên chế phù hợp với quy mô, phạm vi quản lý mới.
Ông Nguyễn Hoàng Phương - Quyền Chủ tịch UBND xã Mường Bo, đánh giá: “Nhờ cơ chế giám sát của Mặt trận, những khó khăn, vướng mắc ở cơ sở được phản ánh đầy đủ, giúp các cấp, ngành có thêm căn cứ để kịp thời tháo gỡ, hỗ trợ địa phương”.
Ở cơ sở, các ban giám sát đầu tư của cộng đồng cũng ngày càng phát huy hiệu quả. Tại thôn Lủ 3, xã Võ Lao, khi triển khai dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường nội thôn, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng được thành lập với sự tham gia của đại diện MTTQ xã, Ban Thanh tra nhân dân và người dân. Các thành viên được tập huấn, hướng dẫn kỹ năng giám sát, từ kiểm tra vật liệu đầu vào, chủng loại, số lượng đến theo dõi quá trình thi công theo đúng thiết kế kỹ thuật.
Bà Trần Thị Phương Dung - Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Lủ 3 cho biết, việc giám sát ngay từ đầu giúp người dân chủ động tham gia, qua đó, góp phần bảo đảm chất lượng công trình và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.
Song song với giám sát, công tác phản biện xã hội được chú trọng. Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã tham gia góp ý, phản biện 67 dự thảo văn bản của Trung ương, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh và các cơ quan, đơn vị; tổ chức 7 hội nghị phản biện tại các xã Phúc Lợi, Hạnh Phúc, Yên Bình, Thượng Hà, Mường Khương và Phong Hải. Nội dung tập trung vào những vấn đề thiết thực như dân vận, an ninh, trật tự, xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, công tác cán bộ và phát triển kinh tế - xã hội.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, MTTQ các cấp đã chủ trì và phối hợp triển khai 584 cuộc giám sát. Nội dung giám sát tập trung vào công tác bầu cử, chính sách an sinh xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia, quản lý và sử dụng nguồn vốn chính sách, đầu tư xây dựng cơ bản, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Trong cộng đồng, MTTQ còn là lực lượng nòng cốt tổ chức, lan tỏa các phong trào, cuộc vận động như “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”, “Xóa nhà tạm, nhà dột nát”. Các ban công tác Mặt trận ở khu dân cư đồng thời làm tốt vai trò hòa giải, kịp thời phát hiện, giải quyết những mâu thuẫn ngay từ cơ sở, góp phần giữ gìn an ninh, trật tự, củng cố đoàn kết trong cộng đồng.
Với phương châm “Lấy sức dân lo cho dân”, “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, MTTQ các cấp tập trung phát huy các mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư, khơi dậy sức sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của người dân trong các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động.
Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nguyễn Ngọc Linh khẳng định, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu cao hơn đối với MTTQ trong việc lắng nghe dân, nói tiếng nói của dân và đồng hành cùng chính quyền giải quyết những vấn đề thiết thực của cuộc sống. Đây vừa là trách nhiệm, vừa là cơ hội để Mặt trận tiếp tục khẳng định vai trò trong hệ thống chính trị và trong lòng Nhân dân.
Khi bộ máy hành chính được tinh gọn, vai trò kết nối giữa ý Đảng và lòng dân càng trở nên quan trọng. Mỗi kiến nghị được lắng nghe, mỗi vướng mắc được tháo gỡ, mỗi công trình được giám sát từ cơ sở không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân.
Trong quá trình tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, MTTQ không chỉ làm tốt chức năng tập hợp, phản ánh ý kiến Nhân dân mà còn phải tiếp tục là "điểm tựa" để phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và thực sự vì Nhân dân.
