Thời tiết rét đậm, rét hại xen kẽ những đợt nắng ấm bất thường khiến việc “canh” nụ, giữ hoa nở đúng dịp Tết trở nên khó khăn hơn. Đây là thời điểm đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và sự tỉ mỉ, bởi chỉ cần hoa nở sớm hoặc muộn ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị kinh tế của cả vụ đào. Vì thế, người trồng đào gần như phải “bám vườn”, theo dõi từng ngày.
Tại tổ 1 Hàm Rồng, phường Sa Pa, chị Lê Thị Kim Dung, hộ trồng đào lâu năm cho biết, những ngày cận Tết, công việc chăm sóc đào khác hẳn so với thời điểm trong năm. Các hộ trồng phải chủ động đánh chuyển những cây có nụ còn nhỏ để làm đứt rễ, hạn chế sinh trưởng, buộc cây rụng lá, nhằm kích thích ra hoa đúng dịp.
Theo chị Dung, năm nay là một trong những vụ khó nhất: Do năm nhuận, lại gặp thời tiết thất thường, nhiều cây đào có xu hướng nở sớm. Mấy ngày nắng gió xong lại mưa nhiều, đào đủ nước là bung hoa rất nhanh, rất khó "canh”. Trong khi đó, khả năng điều tiết của người trồng là có hạn, bởi thời tiết quyết định khoảng 80% việc hoa đào nở đúng vụ.
Khi nụ hoa còn nhỏ, người trồng còn có thể can thiệp bằng các biện pháp kỹ thuật. Tuy nhiên, nếu nụ đã lớn, việc hãm hoa gần như không khả thi. “Không có thuốc nào làm nụ nhỏ lại. Nếu nụ đang phát triển mà cố hãm thì rất dễ teo nụ, mất hoa” - chị Dung chia sẻ.
Đào nở sớm hoặc muộn đều ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người trồng, bởi chi phí phôi giống, công chăm sóc đã được đầu tư từ đầu năm.
Không chỉ ảnh hưởng đến các vườn đào cảnh, năm nhuận còn gây khó khăn cho khâu làm phôi. Anh Lê Văn Tuấn, người chuyên làm phôi đào tại tổ 1 Hàm Rồng cho biết, quá trình hạ cây, dưỡng rễ, tạo dáng đòi hỏi nhiều công đoạn và chi phí. “Khó nhất là hạ cây trồng phôi, làm sao cho cây ra rễ, bật chồi thì mới yên tâm. Năm nay nắng nóng, lại nhuận tháng nên nhiều cây đào nở sớm, rủi ro rất lớn” - anh Tuấn cho biết.
Theo kinh nghiệm của anh Tuấn, để điều tiết thời điểm ra hoa, các nhà vườn phải đánh bầu từ đầu tháng 11 âm lịch, không để rễ ăn sâu vào đất, buộc cây rụng lá để ra nụ. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến thời tiết. “Có kinh nghiệm cũng không dám hứa chắc 100%, vì nếu nắng nóng kéo dài thì đào vẫn có thể nở sớm” - anh Tuấn chia sẻ thêm.
Chị Nguyễn Thị Hà, tiểu thương thu mua và kinh doanh đào Tết tại Sa Pa cho biết: Năm nay, thị trường đào chịu ảnh hưởng rõ rệt của năm nhuận. Có những vườn đào đã nở gần hết trước Tết, nguồn đào đẹp không nhiều như mọi năm.
Dù vậy, đào Sa Pa vẫn giữ sức hút riêng nhờ hoa bền, cánh dày, màu sắc thắm và dáng cây tự nhiên, đặc biệt là đào phai kép với bông to, nở lâu. Chính những đặc trưng này đã giúp đào Sa Pa được khách hàng ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước, từ Bắc vào Nam, ưa chuộng mỗi dịp Tết đến, Xuân về.
Theo các tiểu thương, khách hàng lựa chọn đào Sa Pa dựa trên dáng cây, độ rêu phong, độ bền hoa và sự mộc mạc tự nhiên. Giá đào năm nay nhìn chung ổn định, phổ biến từ trên 1 triệu đồng/cây đối với các phân khúc đào phổ thông; các cây đào thế, đào cổ có giá cao hơn tùy dáng và độ đẹp.
Trên địa bàn Sa Pa người dân trồng được khoảng 56 ha đào, trong đó có khoảng 1 ha đào cảnh, đào bonsai và khoảng 55 ha đào ăn quả. Trong đó, diện tích cung cấp hoa phục vụ thị trường Tết Nguyên đán tập trung chủ yếu tại các tổ dân phố Ô Quý Hồ 1, 2; Sa Pả 2, 3, 4; Hàm Rồng 1, 2, 3 và một số khu vực lân cận thuộc phường. Tuy nhiên, những năm gần đây, biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, đặc biệt là năm nhuận, đã tác động rõ nét đến các vùng trồng đào.
Các hiện tượng như rét đậm, rét hại xuất hiện không theo quy luật, mưa trái mùa, sương muối và băng giá cục bộ đã ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng, phân hóa mầm hoa và điều tiết thời điểm ra hoa của cây đào. Thực tế cho thấy, nhiều vườn đào có nguy cơ nở sớm hoặc nở muộn so với dịp Tết – thời điểm tiêu thụ chính, làm giảm giá trị thương phẩm và hiệu quả kinh tế. Rét hại kéo dài, sương muối và băng giá còn có thể gây cháy lá, khô cành, lụi mầm hoa, ảnh hưởng đến chất lượng cây đào.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống, vật tư, tổ chức tập huấn và đẩy mạnh quảng bá, tiêu thụ sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu “Đào Sa Pa”, gắn trồng đào với phát triển du lịch và bảo tồn bản sắc văn hóa vùng cao.
Giữa nhiều khó khăn do biến động khí hậu, đặc biệt là năm nhuận, nhiều vườn đào có nguy cơ nở sớm, người trồng đào Sa Pa vẫn kiên trì bám vườn, cần mẫn chăm chút từng nụ hoa, với mong muốn giữ đào nở đúng dịp, họ giữ trọn sắc xuân trên từng cành đào, để mỗi độ Tết đến, Sa Pa vẫn ngập tràn hương sắc mùa xuân – nét đẹp đặc trưng của vùng cao Tây Bắc.
