Tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh, không khó để bắt gặp những tấm băng rôn tuyển dụng khổ lớn treo ngay cổng nhà máy. Nội dung không chỉ dừng lại ở mức lương mà còn chi tiết các khoản phụ cấp độc hại, chuyên cần, hỗ trợ nuôi con nhỏ.
Dù vậy, lượng hồ sơ nộp vào vẫn rất ít so với nhu cầu thực tế. Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 12.500 doanh nghiệp, trong đó trên 6.800 doanh nghiệp đang hoạt động, gấp 1,5 lần so với năm 2020. Sự phát triển của số lượng doanh nghiệp đang tạo áp lực cực lớn lên thị trường lao động tại chỗ.
Ông Nguyễn Thanh Thảo - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Unico Global YB, Khu công nghiệp Âu Lâu cho biết, đơn vị hiện có khoảng 1.300 lao động được đảm bảo đầy đủ quyền lợi bảo hiểm và hợp đồng theo quy định.
Để giữ chân và thu hút lao động mới, công ty đưa ra chính sách thưởng khá đặc biệt: Thưởng 1,5 triệu đồng cho cả người giới thiệu và người được giới thiệu vào làm việc. Ngoài ra, các khoản hỗ trợ nuôi con nhỏ dưới 6 tuổi, chế độ thâm niên, xăng xe và bữa ăn trưa miễn phí cũng được duy trì. Để vận hành hết công suất thiết kế, công ty vẫn cần thêm lượng lớn nhân sự mà nguồn cung tại chỗ đang rất hạn hẹp.
Tương tự, tại Công ty TNHH Công nghệ Vật liệu mới Thiên Lam, Khu công nghiệp phía Nam, thiếu nguồn lao động đang tạo ảnh hưởng tới việc mở rộng sản xuất.
Ông Cheng Hao - Giám đốc công ty chia sẻ: Năm 2026, chúng tôi dự kiến mở rộng nhà xưởng, tăng quy mô sản xuất nên nhu cầu tuyển thêm lao động là tất yếu. Hiện tại, công ty có khoảng 170 người, dự kiến sau Tết tuyển thêm từ 10 - 20 lao động. Khó nhất là tuyển lao động có tay nghề, còn lao động phổ thông chúng tôi chấp nhận đào tạo lại tại từng bộ phận.
Tại Nhà máy Gạch Yên Bình, mục tiêu năm 2026 là nâng sản lượng từ 40 triệu viên lên 70 triệu viên/năm. Theo ông Trần Xuân Giang - Giám đốc nhà máy, để đạt được con số này, bên cạnh việc cải tiến công nghệ, yếu tố con người quyết định trực tiếp đến giá trị sản lượng và thu nhập của công nhân. Thế nhưng, việc duy trì đội ngũ ổn định để bám trụ sản xuất 24/7 là bài toán đầy thách thức.
Thực tế ghi nhận, tình trạng khan hiếm lao động thường đạt đỉnh vào các thời điểm mùa vụ hoặc sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Qua khảo sát, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động tại Lào Cai, trong đó nổi cộm là sự dịch chuyển nhân lực và tâm lý lao động địa phương.
Với vị thế là trung tâm du lịch, dịch vụ của khu vực phía Bắc, một bộ phận lớn lao động trẻ tại Lào Cai có xu hướng chuyển sang các ngành dịch vụ, nhà hàng, khách sạn. Số liệu thực tế cho thấy, tỷ trọng lao động làm việc trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp, thủy sản đã giảm từ 56,3% năm 2021 xuống còn 50,1% năm 2025, minh chứng cho sự dịch chuyển mạnh mẽ này.
Bên cạnh đó, tâm lý "ly nông bất ly hương" nhưng lại thích làm việc tự do, thời vụ vẫn còn nặng nề trong đại bộ phận người dân nông thôn.
Ông Nguyễn Bá Mão - Giám đốc Hợp tác xã Quế hồi Việt Nam, xã Trấn Yên cho biết: Vào mùa vụ quế từ tháng 4 đến tháng 5 và cuối năm, chúng tôi cần thêm khoảng 50 lao động thời vụ. Tuy nhiên, việc tuyển dụng rất khó khăn, đặc biệt là lao động nam. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đang rất thiếu lao động có tay nghề kỹ thuật như: thợ hàn, kỹ sư điện. Đa phần người dân ưu tiên làm việc gần nhà theo kiểu tranh thủ, chưa có tác phong công nghiệp nên tính gắn kết không cao.
Một nguyên nhân then chốt khác nằm ở chất lượng nguồn nhân lực. Dù tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh đã đạt 70% năm 2025, nhưng tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ mới chỉ đạt 25,3%.
Sự thiếu hụt lao động kỹ thuật có tay nghề giỏi khiến nhiều doanh nghiệp công nghệ cao gặp khó. Mức lương khởi điểm tại một số khu công nghiệp nếu không có phụ cấp tăng thêm và các phúc lợi khác sẽ khó lòng giữ chân được lao động trước sự cạnh tranh của các lĩnh vực khác như du lịch.
Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu mang tính đột phá khi quy hoạch 20 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 5.797,89 ha và 50 cụm công nghiệp với tổng diện tích 2.647,84 ha.
Riêng trong năm 2026, tỉnh quyết tâm hoàn thiện 500 ha mặt bằng sạch để sẵn sàng đón các nhà đầu tư chiến lược. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, việc giải quyết bài toán nhân lực phải được xem là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu.
Trước hết, tỉnh đang tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua việc đào tạo nghề gắn chặt với địa chỉ sử dụng lao động. Các sở, ngành cùng cơ quan chức năng tham mưu, xây dựng lộ trình chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp một cách bài bản, phấn đấu đưa tỷ lệ lao động nông nghiệp xuống dưới 42% vào năm 2030.
Không chỉ dừng lại ở việc đào tạo tay nghề, công tác giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng tác phong công nghiệp cho người lao động cũng cần được chú trọng.
Tỉnh đã chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh, các trường nghề chủ động hơn nữa trong việc tổ chức các phiên giao dịch, hội chợ việc làm định kỳ, đưa thông tin tuyển dụng về tận cấp xã, phường.
Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu giải quyết việc làm mới cho khoảng 150.000 người, bình quân 30.000 người/năm. Việc triển khai các gói cho vay hỗ trợ tạo việc làm từ Quỹ quốc gia về việc làm cũng là đòn bẩy để người dân yên tâm gắn bó với sản xuất tại địa phương.
Về phía doanh nghiệp, cần có tầm nhìn dài hạn trong việc cải thiện phúc lợi. Ngoài mức lương cơ bản, các chính sách về nhà ở công nhân, môi trường làm việc an toàn và cơ hội thăng tiến chính là sợi dây liên kết bền chặt nhất giữa người lao động và đơn vị. Việc điều chỉnh quy mô các khu công nghiệp trọng điểm như Tằng Loỏng lên 1.100 ha hay mở rộng hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu đòi hỏi một lượng cung lao động khổng lồ, cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu đào tạo.
Thiếu hụt lao động là hệ quả tất yếu trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nhưng không thể để tình trạng này kéo dài trở thành rào cản tăng trưởng. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng bộ và chính quyền tỉnh trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng "hai chữ số", sự chủ động của các sở, ngành, tin rằng Lào Cai sẽ sớm tháo gỡ được "điểm nghẽn" này.
