Minh ngồi một mình bên bậc cửa. Trong tay anh là một điếu thuốc. Anh không nhớ mình đã bắt đầu hút từ khi nào. Có lẽ từ những năm tháng còn là một cậu thanh niên, khi lần đầu biết thế nào là áp lực, là những đêm mất ngủ, là cảm giác bất lực trước những điều không thể nói cùng ai.
Ngày ấy, người ta đưa cho anh một điếu thuốc và bảo: “Căng thẳng thì hút một điếu, nhẹ đầu ngay”, Minh tin. Rồi một điếu thành hai. Hai điếu thành một bao. Đến lúc nào đó, anh nhận ra mình không còn hút thuốc vì thích nữa. Anh hút khi buồn. Hút khi vui. Hút khi mệt. Hút cả những lúc chẳng có chuyện gì. Trong túi áo luôn có bao thuốc dành cho mọi tâm trạng.
Chiều nay cũng vậy. Minh nhận được cuộc điện thoại của vợ: “Anh về sớm được không?”. Câu nói của vợ khiến anh bồn chồn. Ở đầu dây bên kia, giọng cô ngập ngừng, như có điều gì muốn nói.
- Có chuyện gì à? Anh hỏi.
- Không… Em chỉ muốn anh về sớm một chút. Rồi cô im lặng.
Minh nhìn đồng hồ. Ngoài cửa sổ, nắng cuối ngày đang nhạt dần trên những mái nhà. Công việc vẫn còn dang dở, nhưng không hiểu sao trong lòng anh cứ thấp thỏm. Vợ anh vốn ít khi gọi vào giờ này, càng hiếm khi nói một câu cụt lủn rồi im lặng như thế. Anh vội thu dọn xấp hồ sơ trên bàn. Một cảm giác mơ hồ cứ đeo bám, khiến bước chân anh nhanh hơn thường lệ.
Về đến nhà, Minh nghe vợ kể lại tình trạng của mẹ. Bệnh không đến mức quá nặng, nhưng tuổi đã cao, anh phải đưa mẹ đi khám xem bệnh của bà cụ thể thế nào. Anh đứng dậy, đi vài bước rồi lại ngồi xuống. Bàn tay theo thói quen lần tìm bao thuốc trong túi. Anh châm lửa. Khói thuốc cuộn lên trước mặt, mỏng và xám, giống như một lớp sương khác phủ lên buổi chiều. Đứa con gái nhỏ từ trong nhà chạy ra.
- Bố!
Minh quay lại. Con bé đứng cách anh vài bước, trên tay còn cầm quyển vở. Nó nhìn điếu thuốc trong tay bố, rồi nhìn làn khói đang bay, hỏi nhỏ:
- Bố lại hút thuốc à?
Minh khựng lại.
- Ừ… bố hút một chút thôi.
Con bé không nói gì. Nó bước lại gần, ngồi xuống bên cạnh anh. Minh khựng lại. Nụ cười trên môi anh bỗng trở nên gượng gạo. Một câu hỏi của con trẻ, tưởng đơn giản, vậy mà anh không biết phải trả lời thế nào. Nếu nói “có”, chẳng khác nào anh đang dạy con rằng mỗi khi buồn, chỉ cần tìm đến một điếu thuốc. Còn nếu nói “không”, anh lại phải đối diện với chính mình, với bao năm qua, khi anh vẫn tìm đến thuốc lá mỗi lúc mệt mỏi, buồn phiền, dù trong thâm tâm biết nó chưa bao giờ thực sự khiến những nỗi buồn vơi đi.
Minh im lặng. Lần đầu tiên anh thấy điếu thuốc trên tay mình khó giải thích với con nhỏ đến vậy. Anh dụi điếu thuốc xuống nền xi măng. Trả lời gượng gạo lúng túng:
- Không đâu con.
- Thế sao bố cứ hút?
Minh nhìn con gái. Không đáp lại. Anh cúi xuống, bàn tay vô thức vò nhẹ vỏ bao thuốc. Một câu hỏi rất trẻ con, vậy mà khiến anh lặng người. Hóa ra, điều mà anh mất nhiều năm mới nhận ra, con gái chỉ cần một câu hỏi đã có thể nhìn thấy. Con bé im lặng. Một bàn tay nhỏ xíu nắm lấy ngón tay bố.
- Thế lúc buồn bố chơi với con nhé!
Câu nói ấy khiến Minh lặng người. Bao nhiêu năm qua, anh cứ nghĩ thuốc lá giúp mình có thêm một khoảng thời gian để bình tĩnh. Anh không nhận ra rằng mỗi lần châm thuốc, mình lại đánh đổi một phần sức khỏe để mua lấy vài phút cảm giác nhẹ nhõm. Cái nhẹ nhõm ấy rất ngắn. Còn hậu quả thì ở lại lâu hơn.
Anh nhớ lời bác sĩ từng nói trong lần khám sức khỏe: Thuốc lá không chỉ gây bệnh cho phổi, tim mạch hay làm tăng nguy cơ ung thư. Nicotine còn tác động đến não, tạo ra sự lệ thuộc. Người hút có thể tìm đến thuốc lá mỗi khi căng thẳng, buồn bã hoặc mệt mỏi. Càng hút để giải tỏa, họ càng dễ rơi vào vòng lặp: Khó chịu - hút thuốc - dễ chịu tạm thời - rồi lại thèm thuốc. Minh từng nghĩ đó là cách mình kiểm soát cảm xúc. Hóa ra, có khi chính điếu thuốc mới là thứ đang kiểm soát mình.
Hôm ấy, sau khi đưa mẹ đi khám, bác sĩ nói mẹ anh bị viêm phế quản mãn tính, nhưng do hít phải khói thuốc nên bệnh trở nặng. Minh đứng bên cạnh, nghe từng lời mà lòng chùng xuống. Anh không dám nhìn mẹ. Người phụ nữ đã nhiều lần nhắc anh bỏ thuốc, vậy mà chính những làn khói từ điếu thuốc anh hút mỗi ngày lại có thể đang âm thầm làm bệnh nặng thêm.
Trên đường về, mẹ ngồi phía sau, thỉnh thoảng lại ho. Tiếng ho khô khốc vang lên giữa quãng đường vắng khiến Minh thấy khó chịu trong lòng.
Minh trở về nhà. Bên trong đã tắt đèn. Anh đưa mẹ lên phòng nằm nghỉ. Xuống dưới nhà, anh pha một cốc nước ấm, ngồi lặng bên hiên nhà. Đêm đã khuya. Tiếng xe ngoài đường thưa dần, chỉ còn tiếng gió khe khẽ lùa qua hàng cây.
Minh ngồi đó, nghĩ về mẹ, về tiếng ho của bà, rồi lại nhớ đến ánh mắt của con gái và câu hỏi ngây thơ ban chiều: “Thế sao bố cứ hút?”. Anh cúi nhìn đôi bàn tay mình. Bao năm qua, mỗi khi buồn, mỗi khi mệt mỏi hay có chuyện không vui, anh đều tìm đến thuốc lá như một thói quen. Anh từng nghĩ đó là cách để mình bình tĩnh hơn, nhưng chưa một lần tự hỏi những người bên cạnh đã phải hít bao nhiêu khói thuốc từ thói quen ấy.
Cốc nước trong tay đã nguội dần. Minh vẫn ngồi im. Đêm ấy, anh không nói với ai về quyết định của mình. Chỉ lặng lẽ tự nhủ, có lẽ đã đến lúc anh phải bỏ đi thứ mà mình từng nghĩ là chỗ dựa mỗi khi buồn.
Những ngày sau đó, Minh bắt đầu thay đổi từng chút. Khi căng thẳng, anh đi bộ. Khi buồn, anh nói chuyện với vợ, chơi với con. Khi mệt, anh ngủ sớm. Có những ngày anh vẫn nhớ thuốc. Có lúc bàn tay đã đưa vào túi áo theo thói quen rồi dừng lại. Anh hiểu bỏ thuốc không phải là cuộc chia tay dễ dàng. Nhưng anh cũng hiểu, chẳng ai có thể bước ra khỏi vòng tròn nếu cứ tiếp tục đi theo lối cũ.
Một buổi sáng, con gái đưa cho anh chiếc hộp nhỏ: “Con tặng bố!”. Minh mở ra. Bên trong là những mảnh giấy được gấp ngay ngắn. Mỗi mảnh giấy viết một câu: “Bố ơi, cố lên!”, “Bố không cần thuốc đâu”, “Buồn thì bố ôm con”. Minh đọc đến mảnh giấy cuối cùng: “Con muốn bố sống thật lâu”.
Một làn gió đi qua, mang theo mùi cỏ ướt và hương đất sau mưa. Có thể ngày mai anh vẫn sẽ nhớ. Có thể sẽ có những lúc áp lực lại kéo đến, những ngày tinh thần mệt mỏi khiến anh muốn tìm một điếu thuốc để trốn vào làn khói quen thuộc. Nhưng anh biết mình còn nhiều cách khác để đi qua một ngày khó khăn.
Tâm trạng của con người cần được lắng nghe, không phải bị đốt cháy. Và thuốc lá, dù đôi khi mang đến cảm giác thư giãn tức thời, chưa bao giờ là “liều thuốc” thực sự cho những tổn thương bên trong.
Hôm ấy, Minh lại ngồi bên hiên nhà. Trên tay anh không còn điếu thuốc. Ngoài sân, con gái chạy nhảy, tiếng cười trong veo vang lên giữa khoảng chiều yên ả.
Minh lặng nhìn theo con và chợt hiểu: điều đáng để anh giữ lại không phải là một thói quen đã theo mình suốt bao năm, mà là những buổi chiều còn được ngồi bên vợ con, những bữa cơm gia đình vẫn đủ đầy, những ngày còn được nghe mẹ gọi tên mình.
Và hơn hết, đó là một tương lai bình yên, nơi khói thuốc không còn len vào khoảng cách giữa anh và những người anh yêu thương.
