Thực tiễn cho thấy, những địa phương thành công trong phát triển du lịch đều có điểm chung: quy hoạch bài bản, hạ tầng đồng bộ và không gian phát triển được tổ chức hợp lý. Với Lào Cai, quy hoạch không chỉ là bước đi kỹ thuật, mà chính là “điểm xuất phát” trong chiến lược dài hạn.
Theo đó, phường Sa Pa được định hướng đạt tiêu chí đô thị loại III; cụm đô thị liên phường Nghĩa Lộ - Cầu Thia - Trung Tâm hướng tới tiêu chí đô thị loại III; xã Yên Bình phấn đấu đạt đô thị loại IV.
Bên cạnh đó, hàng loạt địa bàn như Y Tý, Bắc Hà, Mù Cang Chải, Púng Luông, Tú Lệ, Hạnh Phúc, Văn Chấn, Thác Bà, Bảo Ái được định hướng phát triển theo tiêu chí đô thị loại V.
Việc phân tầng này không đơn thuần là “xếp hạng đô thị”, mà còn là cách tổ chức không gian du lịch theo cụm, theo tuyến.
Trong tổng thể đó, Sa Pa tiếp tục giữ vai trò trung tâm, là “đầu tàu” dẫn dắt du lịch của tỉnh. Việc định hướng đạt tiêu chí đô thị loại III không chỉ nâng tầm diện mạo đô thị, mà còn tạo nền tảng phát triển các loại hình du lịch cao cấp như nghỉ dưỡng, hội nghị, hội thảo.
Ông Tô Ngọc Liễn - Chủ tịch UBND phường Sa Pa cho biết: Thời gian tới, địa phương sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, chỉnh trang đô thị, nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quy hoạch xây dựng nhằm giữ gìn không gian đặc trưng của Sa Pa.
Những năm gần đây, Sa Pa đã có bước chuyển mình mạnh mẽ với hệ thống giao thông thuận lợi hơn, nhiều khu nghỉ dưỡng, khách sạn cao cấp được đầu tư. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực về môi trường, hạ tầng và quản lý đô thị. Việc quy hoạch đi trước vì thế đóng vai trò “lá chắn”, giúp Sa Pa tránh phát triển nóng, đảm bảo cân bằng giữa tăng trưởng và bền vững.
Nếu như trước đây, du lịch Lào Cai chủ yếu tập trung ở Sa Pa, thì nay không gian du lịch đang được mở rộng ra nhiều địa bàn khác. Những cái tên như Y Tý, Bắc Hà hay Mù Cang Chải dần khẳng định vị thế là những cực tăng trưởng độc lập, mang bản sắc riêng.
Từ một điểm sáng, Lào Cai đang hướng tới hệ sinh thái du lịch đa trung tâm, đa trải nghiệm. Mỗi địa phương là một sắc màu, mỗi hành trình là một câu chuyện - từ ruộng bậc thang mùa lúa chín, chợ phiên vùng cao đến những bản làng đậm đà bản sắc văn hóa.
Bà Dương Phương Thảo - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hạnh Phúc chia sẻ: Phát triển đô thị du lịch không đồng nghĩa với bê tông hóa, mà là tổ chức lại không gian sống hài hòa với thiên nhiên. Địa phương sẽ chú trọng đầu tư hạ tầng giao thông, phát triển du lịch cộng đồng, giữ gìn bản sắc văn hóa và thu hút các nhà đầu tư có trách nhiệm với môi trường.
Song hành với quy hoạch đô thị, hạ tầng giao thông được xác định là yếu tố then chốt để kích hoạt tiềm năng du lịch. Đề án số 12 đặt mục tiêu phát triển hệ thống giao thông thiết yếu, kết nối các đô thị du lịch với nhau và với các trung tâm kinh tế lớn.
Chị Nguyễn Thanh Thảo Trúc, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh nhận xét: Việc di chuyển đến Sa Pa hiện thuận lợi hơn nhiều so với trước đây. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, cần tiếp tục đầu tư các tuyến kết nối đến Bắc Hà, Y Tý, Mù Cang Chải.
Thực tế cho thấy, khi các tuyến giao thông liên vùng được nâng cấp, không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn mở ra những hành trình du lịch mới. Du khách có thể dễ dàng kết nối các điểm đến, hình thành chuỗi trải nghiệm đa dạng. Đồng thời, hạ tầng thuận lợi cũng tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư lớn vào lĩnh vực du lịch.
Một điểm nhấn quan trọng trong Đề án số 12 là định hướng phát triển bền vững. Du lịch không chỉ nhằm mục tiêu tăng trưởng kinh tế, mà còn phải hài hòa với môi trường, văn hóa và đời sống người dân. Việc kiểm soát quy hoạch, phân cấp đô thị và đầu tư hạ tầng đồng bộ sẽ hạn chế tình trạng phát triển tự phát, manh mún. Đồng thời, tạo điều kiện để mỗi địa phương xây dựng sản phẩm du lịch riêng biệt, tránh trùng lặp.
Anh Dương Quốc Hiếu, quản lý một quán cà phê tại xã Tả Van chia sẻ: Các mô hình du lịch hiện nay đang hướng tới việc giữ nguyên cảnh quan, tận dụng vật liệu tự nhiên như tre, gỗ để tạo không gian trải nghiệm cho du khách mà không phá vỡ môi trường.
Trong bối cảnh du lịch đang phục hồi mạnh mẽ, nhu cầu trải nghiệm của du khách ngày càng đa dạng, việc “đi trước một bước” trong quy hoạch giúp Lào Cai nắm bắt cơ hội, tạo lợi thế cạnh tranh. Khi quy hoạch được triển khai bài bản, hạ tầng được đầu tư đồng bộ và các đô thị du lịch được liên kết chặt chẽ, ngành du lịch sẽ có điều kiện bứt phá mạnh mẽ.
Đi trước trong quy hoạch chính là cách để Lào Cai đi xa hơn - không chỉ tăng trưởng nhanh, mà còn phát triển bền vững, hài hòa và giàu bản sắc. Đây cũng là nền tảng để tỉnh khẳng định vị thế là trung tâm du lịch hàng đầu khu vực miền núi phía Bắc trong những năm tới.
