Khu vực phía Tây của tỉnh sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ cùng bản sắc văn hóa đa dạng của các dân tộc - những lợi thế nổi bật để phát triển sản xuất nông nghiệp và du lịch. Tuy nhiên, địa hình chia cắt mạnh, hạ tầng, đặc biệt là giao thông chưa đồng bộ, thiên tai diễn biến phức tạp và nguồn lực đầu tư còn hạn chế dẫn đến tiềm năng của vùng chưa được phát huy. Việc nhận diện đúng “điểm nghẽn” và có giải pháp căn cơ đang trở thành yêu cầu cấp thiết để khu vực này bứt phá trong thời gian tới.
Khu vực phía Tây của tỉnh, trong đó có Mù Cang Chải, từ lâu đã được biết đến với Di tích quốc gia đặc biệt Ruộng bậc thang - điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Với trên 87% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, nơi đây không chỉ có cảnh quan kỳ vĩ mà còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm.
Năm 2025, xã Mù Cang Chải đón trên 80.000 lượt khách, doanh thu đạt khoảng 120 tỷ đồng. Theo định hướng, đến năm 2030, địa phương phấn đấu đón khoảng 500.000 lượt khách, thu nhập bình quân đạt 75 triệu đồng/người/năm, từng bước trở thành điểm đến du lịch trọng điểm của tỉnh.
Xã Tú Lệ là địa phương có tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng. Với khí hậu trong lành, cảnh quan tươi đẹp, Tú Lệ sở hữu đèo Khau Phạ - một trong “Tứ đại đỉnh đèo” của Việt Nam, điểm bay dù lượn nổi tiếng, cùng thung lũng Lìm Mông rộng gần 360 ha và hệ thống suối khoáng nóng đặc trưng. Mỗi năm, địa phương đón khoảng 200.000 lượt khách, doanh thu đạt trên 100 tỷ đồng.
Không chỉ du lịch, khu vực phía Tây còn có lợi thế lớn trong phát triển nông nghiệp, đặc biệt là cây dược liệu. Với độ cao trên 1.000 m, khí hậu ôn hòa, thổ nhưỡng phù hợp, các xã như Púng Luông, Khao Mang, Nậm Có có điều kiện phát triển các loại cây có giá trị kinh tế như cây ăn quả ôn đới, rau đặc sản, thảo quả, sâm, ba kích, đinh lăng…
Đến nay, xã Púng Luông đã hình thành các vùng chuyên canh hoa hồng, nấm và rau màu với diện tích hơn 150 ha; một số mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng bước đầu cho hiệu quả tích cực.
Nậm Có cũng phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng như sơn tra, thảo quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Hay như xã Chế Tạo có lợi thế về tài nguyên rừng, nguồn thu từ dịch vụ rừng đạt 6 - 7 tỷ đồng mỗi năm, là tiềm năng rất lớn để phát triển kinh tế rừng, bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển sinh kế bền vững và du lịch sinh thái.
Dù sở hữu nhiều tiềm năng, song khu vực phía Tây vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó hạ tầng giao thông chưa đồng bộ là “điểm nghẽn” lớn nhất.
Theo ông Trần Ngọc Hiệp - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Mù Cang Chải, toàn xã có hơn 100 km đường giao thông nông thôn, song mới khoảng 70% được kiên cố hóa. Nhiều tuyến đường còn lại là đường đất, xuống cấp vào mùa mưa, gây khó khăn cho việc đi lại và hạn chế khả năng kết nối đến các điểm du lịch.
Hạ tầng chưa hoàn thiện không chỉ làm giảm trải nghiệm của du khách mà còn khiến chi phí vận chuyển tăng cao, thời gian di chuyển kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức hút của điểm đến. Đây cũng là nguyên nhân khiến lượng khách và doanh thu chưa tương xứng với tiềm năng.
Bên cạnh đó, du lịch cộng đồng tuy phát triển nhưng còn manh mún. Toàn xã hiện có 103 cơ sở lưu trú, chủ yếu là homestay do người dân tự đầu tư, quy mô nhỏ, năng lực quản lý và quảng bá còn hạn chế, tính mùa vụ rõ rệt, khiến nguồn thu thiếu ổn định.
Thiên tai cũng là yếu tố tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Năm 2025, hoàn lưu bão số 10 đã gây thiệt hại nặng nề tại xã Tú Lệ, làm hư hỏng nhà ở, vùi lấp diện tích lúa, cuốn trôi cầu, ngầm tràn và nhiều tuyến đường giao thông, với tổng thiệt hại gần 42 tỷ đồng. Nhiều tuyến đường vào các điểm du lịch bị chia cắt, các mô hình du lịch cộng đồng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Ông Đinh Khánh Tùng - Phó Chủ tịch UBND xã Tú Lệ cho biết: “Mỗi mùa mưa lũ, địa phương đều chịu ảnh hưởng nặng nề. Chúng tôi đề xuất đầu tư hệ thống kè chống lũ, vừa bảo vệ sản xuất, vừa tạo điều kiện phát triển du lịch”.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, việc chuyển đổi từ sản xuất nhỏ sang sản xuất hàng hóa còn chậm. Theo ông Giàng A Vừ - Bí thư Đảng ủy xã Púng Luông, khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu vốn và nhận thức của người dân về sản xuất hàng hóa chưa đồng đều.
Ngoài ra, hạ tầng điện, viễn thông tại một số thôn, bản còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư và phát triển dịch vụ. Hiện, toàn tỉnh còn 27 thôn, bản chưa có điện lưới quốc gia, 20 thôn, bản lõm, trắng sóng tập trung chủ yếu ở các xã vùng sâu, vùng xa trong đó có các xã khu vực phía Tây của tỉnh như Nậm Có, Tà Xi Láng, Phình Hồ, Hạnh Phúc, Mù Cang Chải…
Trước những khó khăn, vướng mắc đặt ra, đầu tháng 4 vừa qua, Thường trực Tỉnh ủy Lào Cai đã tổ chức khảo sát, làm việc trực tiếp tại các xã phía Tây. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm đánh giá sát thực tế, từ đó, đề ra các giải pháp phù hợp.
Tại buổi làm việc với các xã Mù Cang Chải, Tú Lệ, Púng Luông, Khao Mang, Chế Tạo, Lao Chải, Nậm Có, đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh khu vực phía Tây của tỉnh tuy còn nhiều khó khăn nhưng lại sở hữu những giá trị riêng có, khác biệt - yếu tố quan trọng để tạo nên lợi thế cạnh tranh.
Theo đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, vấn đề cốt lõi là phải khơi dậy được tiềm năng, lợi thế và đặc biệt là ý chí vươn lên của người dân. Khi đó, những bất lợi về địa hình, hạ tầng hoàn toàn có thể chuyển hóa thành cơ hội phát triển.
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển, tỉnh yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, cụ thể hóa các chương trình hành động thực hiện nghị quyết các cấp theo hướng “rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ lộ trình, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm”.
Trong đó, định hướng phát triển kinh tế được xác định rõ: lấy nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ và phát triển cây dược liệu làm trọng tâm; phát triển du lịch trở thành khâu đột phá. Đây được xem là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội của khu vực, đồng thời đáp ứng xu thế thị trường hiện nay, khi nhu cầu về sản phẩm sạch, du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái ngày càng tăng.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Việc rà soát vị trí việc làm, đánh giá năng lực cán bộ để bố trí, đào tạo phù hợp được xác định là nhiệm vụ then chốt.
Khơi dậy tiềm năng nông nghiệp và du lịch các địa phương phía Tây của tỉnh không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế, mà còn là hành trình nâng cao đời sống người dân, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Và khi những “nút thắt” được tháo gỡ, vùng đất này hoàn toàn có thể vươn lên trở thành điểm sáng phát triển bền vững của Lào Cai trong những năm tới.
Trình bày: Hương Giang
