Công tác xây dựng tổ chức đảng ở Lào Cai: Tiếp bước hào khí Đại thắng mùa Xuân 1975

Vũ Xuân Cường

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh

Ngày 30/4/1975 đã đi vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi của thế kỷ XX. Đại thắng mùa Xuân 1975 kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước kéo dài 21 năm, khép lại giai đoạn lịch sử bi thương và hào hùng, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Chiến thắng lịch sử này là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của ý chí độc lập, tự do của khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam. 50 năm đã trôi qua, dù trải qua bao thăng trầm của lịch sử, song hào khí của mùa Xuân đại thắng vẫn rạng ngời, tiếp tục cổ vũ toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta tiếp tục công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vững tin bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình, phát triển thịnh vượng của dân tộc.

Phát huy tinh thần “Tiếp bước hào khí đại thắng”, Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc tỉnh Lào Cai đã không ngừng nỗ lực trong sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương, đặc biệt trên lĩnh vực then chốt là công tác xây dựng tổ chức Đảng. Nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhìn lại chặng đường đã qua, chúng ta rút ra những bài học quý báu về công tác tổ chức xây dựng Đảng ở Lào Cai - những bài học được kết tinh từ truyền thống cách mạng hào hùng và thực tiễn sinh động qua gần 40 năm đổi mới đất nước, 35 năm tái lập tỉnh Lào Cai.

50 năm xây dựng tổ chức Đảng ở Lào Cai - những thành tựu to lớn và rất đỗi tự hào: 5 thập niên qua, công tác xây dựng Đảng ở Lào Cai đạt được nhiều kết quả nổi bật, để lại nhiều dấu ấn, góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đội ngũ đảng viên không ngừng lớn mạnh cả về số lượng lẫn chất lượng; năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên ngày càng được nâng cao; tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị ngày càng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả​. Những kết quả ấy đã tạo nền tảng vững chắc để Lào Cai bứt phá trong công cuộc xây dựng và phát triển tỉnh Lào Cai sau nửa thế kỷ đất nước hòa bình, thống nhất.

Một trong những thành tựu nổi bật là mở rộng và củng cố lực lượng đảng viên đến tận cơ sở. Sau ngày tái lập tỉnh (năm 1991), Lào Cai đối diện với thực trạng khu vực nông thôn “trắng” đảng viên trên diện rộng - còn nhiều thôn, bản chưa có chi bộ hoặc đảng viên​. Trước thách thức đó, Đảng bộ tỉnh xác định nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu là phát triển đảng viên, đưa đảng vào mọi thôn bản. Khẩu hiệu “Tất cả các thôn, bản đều có đảng viên” được quán triệt mạnh mẽ​. Nhờ những giải pháp quyết liệt, chỉ trong 4 năm 1991 - 1995, toàn Đảng bộ đã kết nạp 1.578 đảng viên mới, nâng tổng số đảng viên năm 1995 tăng 13,3% so với năm 1991​. Các “điểm trắng” dần được xóa: Số thôn, bản chưa có đảng viên giảm từ 413 (năm 1995) xuống còn 202 (năm 2000) đến năm 2005 chỉ còn 19 thôn, bản (chiếm 1,09%) chưa có đảng viên​. Bước sang giai đoạn 2006 - 2010, về cơ bản Lào Cai đã xóa xong các thôn, bản “trắng” đảng viên​. Đặc biệt, từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, tỉnh đã nỗ lực thành lập các chi bộ độc lập ở thôn, bản. Đến năm 2015, toàn bộ thôn, bản trong tỉnh đều có chi bộ Đảng độc lập​. Đến nay, có 92,79% (1.378/1.485) chi bộ thôn, tổ dân phố có chi ủy, phủ kín mạng lưới tổ chức Đảng tới tận các thôn bản vùng sâu, vùng xa của tỉnh.

Cùng với phát triển lực lượng, tổ chức cơ sở đảng ở Lào Cai không ngừng được củng cố, kiện toàn. Nếu như khi tái lập (năm 1991), toàn tỉnh có khoảng 451 tổ chức cơ sở đảng thì đến năm 2005 đã tăng lên 561 tổ chức (tăng 110 cơ sở so với năm 1991)​. Đến năm 2010, con số này là 636 tổ chức cơ sở đảng​. Sự phát triển về quy mô tổ chức phản ánh quá trình mở rộng hệ thống chính trị song hành với quá trình đô thị hóa, chia tách đơn vị hành chính của tỉnh. Mặt khác, chất lượng của các tổ chức đảng ngày càng được nâng cao. Hàng năm, hơn 90% tổ chức cơ sở đảng được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, trong đó tỷ lệ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo đảm theo đúng quy định; hơn 10% số tổ chức cơ sở đảng đạt danh hiệu “trong sạch, vững mạnh tiêu biểu”​. Các tổ chức đảng ở địa bàn khó khăn, yếu kém đều được quan tâm củng cố kịp thời, nhờ đó năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng được củng cố và phát huy ngay từ cơ sở.

Song song với mở rộng quy mô, Lào Cai cũng tiến hành đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn theo tinh thần các nghị quyết của Trung ương về cải cách bộ máy. Giai đoạn 2015 - 2020, tỉnh đã tiến hành sắp xếp, hợp nhất nhiều đầu mối, qua đó giảm 573 tổ chức đảng các cấp (giảm 1 đảng bộ trực thuộc Tỉnh ủy, 65 tổ chức cơ sở và 507 chi bộ trực thuộc so với đầu nhiệm kỳ)​. Đến cuối năm 2023, sau khi giải thể, sáp nhập, toàn tỉnh còn 519 tổ chức cơ sở đảng (gồm 281 đảng bộ và 238 chi bộ cơ sở)​, bảo đảm bộ máy Đảng tinh giản, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Khối chính quyền, đoàn thể cũng được kiện toàn: tỉnh mạnh dạn hợp nhất các cơ quan có chức năng tương đồng, giảm 21 đầu mối tổ chức hành chính và 25 đơn vị sự nghiệp công lập cấp tỉnh​. Đến năm 2025, tỉnh đã tinh gọn mạnh mẽ tổ chức đảng, giảm 116 tổ chức cơ sở đảng so với năm 2017, còn lại 569 tổ chức cơ sở đảng. Công tác sắp xếp bảo đảm nguyên tắc, quy trình, phát huy hiệu quả lãnh đạo toàn diện của Đảng trong hệ thống chính trị. Giai đoạn 2020 - 2025, toàn tỉnh giảm 325 tổ chức, đơn vị trong hệ thống chính trị, tinh giản 3.484 biên chế. Số lượng thôn, tổ dân phố sau sắp xếp giảm còn 1.550 thôn, tổ. Nhờ đó, hoạt động của hệ thống chính trị ngày càng thông suốt, hiệu quả, tránh trùng lắp, giảm gánh nặng ngân sách​. Tỉnh còn tiên phong thực hiện nhất thể hóa nhiều chức danh lãnh đạo: Hiện nay, hầu hết bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch HĐND cấp huyện; ở cấp xã có 108/151 xã, phường bố trí bí thư đồng thời là chủ tịch HĐND hoặc UBND. Hầu hết cơ quan, đơn vị (94,6%) bố trí bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng đơn vị​. Đặc biệt, tỉnh quán triệt chủ trương bố trí cán bộ lãnh đạo chủ chốt không phải là người địa phương tại tất cả 9/9 huyện, thị xã, thành phố (đối với chức danh bí thư, chủ tịch UBND)​. Những đổi mới mạnh mẽ về tổ chức bộ máy đó thể hiện quyết tâm của Lào Cai trong việc tiếp bước tinh thần “quyết chiến, quyết thắng” năm xưa để “quyết liệt, hiệu quả” trong giai đoạn hòa bình, xây dựng và phát triển quê hương.

Bên cạnh tổ chức bộ máy, Lào Cai còn đạt thành tựu to lớn trong công tác phát triển đảng viên cả về số lượng và chất lượng. Nếu những năm đầu sau 1975, Đảng bộ tỉnh chủ yếu tập trung xóa “điểm trắng” đảng viên, mở rộng tổ chức thì đến giai đoạn sau, trọng tâm chuyển sang nâng cao chất lượng kết nạp Đảng. Đảng viên mới được trẻ hóa và đa dạng hóa thành phần, chú trọng người dân tộc thiểu số, phụ nữ, trí thức trẻ. Từ khoảng 10.000 đảng viên ngày đầu tái lập (năm 1991), đến hết năm 2020, Đảng bộ tỉnh đã có hơn 50.500 đảng viên​ - một bước phát triển vượt bậc về chất và lượng. Tỷ lệ đảng viên mới là người dân tộc thiểu số tăng đáng kể, chiếm 40,2% số kết nạp; đoàn viên thanh niên chiếm 62,9%​. Độ tuổi bình quân đảng viên mới chỉ 29,02 - trẻ hơn giai đoạn trước, cho thấy sự chuyển giao thế hệ diễn ra tích cực. Sang nhiệm kỳ 2015 - 2020, việc phát triển Đảng tiếp tục nhấn mạnh yếu tố chất lượng. Toàn tỉnh đã kết nạp 11.917 đảng viên mới, trong đó đảng viên nữ chiếm 45,5%, đảng viên người dân tộc thiểu số chiếm 51,1%​. Nhờ vậy, đến đầu năm 2025, Đảng bộ Lào Cai có 56.143 đảng viên, cơ cấu ngày càng hợp lý, phản ánh đúng đặc thù một tỉnh với hơn 60% dân số là đồng bào dân tộc ít người. Lực lượng đảng viên trẻ, có tri thức, xuất thân từ quần chúng ưu tú đông đảo đã và đang bổ sung sinh lực mới cho Đảng, kế thừa xứng đáng sự nghiệp cách mạng của cha anh.

Công tác cán bộ - “then chốt của then chốt” - luôn được tỉnh Lào Cai đặc biệt coi trọng và liên tục đổi mới. Nhận thức rõ con người là nhân tố quyết định, Tỉnh ủy Lào Cai qua các thời kỳ đã chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ cả về phẩm chất chính trị lẫn năng lực chuyên môn. Ngay từ thập kỷ 1990, Lào Cai đã mạnh dạn đề bạt, bố trí nhiều cán bộ trẻ về cơ sở, đồng thời mở hàng trăm lớp đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho cán bộ, đảng viên. Hàng nghìn cán bộ tỉnh, huyện đã được cử đi đào tạo chuyên môn, lý luận chính trị tại Trung ương và địa phương​. Đến năm 2015, hầu hết cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có trình độ văn hóa phổ thông, trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên (khoảng 1/3 có trình độ đại học); phần lớn có trình độ trung cấp lý luận chính trị​. Ở cấp huyện và tỉnh, 100% cán bộ, công chức có trình độ đại học. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 2.272 thạc sỹ và 75 tiến sỹ. Lào Cai là điểm sáng về công tác luân chuyển, bố trí cán bộ. Tỉnh ủy quán triệt nguyên tắc 1 cán bộ không giữ 1 chức vụ quá 2 nhiệm kỳ liên tiếp, đồng thời thực hiện điều động cán bộ giữa các cấp để vừa rèn luyện cán bộ vừa tăng cường cho nơi khó khăn. Giai đoạn 2010 - 2015, toàn tỉnh đã luân chuyển 217 lượt cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp; giai đoạn 2015 - 2020 tiếp tục điều động, luân chuyển 503 lượt cán bộ​. Trong giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã thực hiện điều động, luân chuyển tổng cộng 1.178 cán bộ, trong đó, cấp tỉnh đã điều động, bổ nhiệm 96 cán bộ; cấp huyện điều động, bổ nhiệm 404 cán bộ; cấp cơ sở điều động, luân chuyển 678 cán bộ. Công tác luân chuyển được gắn với công tác quy hoạch, bố trí cán bộ chủ chốt không là người địa phương, bảo đảm sự kế thừa, phát triển và tạo điều kiện rèn luyện cho cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số. Lào Cai cũng mạnh dạn thí điểm thi tuyển cạnh tranh để chọn lãnh đạo quản lý. Trong vài năm gần đây, tỉnh đã tổ chức 20 cuộc thi tuyển chọn cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cấp, trong đó có 3 chức danh thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý. Những đổi mới trong công tác cán bộ ấy cho thấy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Lào Cai - tiếp nối truyền thống chủ động, sáng tạo, vượt khó từng làm nên chiến thắng vĩ đại mùa Xuân 1975.

Chặng đường 50 năm xây dựng tổ chức Đảng ở Lào Cai - những bài học kinh nghiệm sâu sắc

Một là, giữ vững lý tưởng cách mạng và tinh thần đoàn kết, thống nhất trong Đảng. Chính tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” và quyết tâm sắt đá giải phóng miền Nam đã tạo nên chiến thắng lịch sử ngày 30/4/1975. Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, Đảng bộ Lào Cai luôn kiên định mục tiêu lý tưởng của Đảng, tuyệt đối trung thành với Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ và kỷ luật nghiêm minh. Sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong Đảng bộ là nhân tố quyết định giúp vượt qua muôn vàn khó khăn, đưa tỉnh phát triển như hôm nay.

Hai là, gắn bó mật thiết với nhân dân, dựa vào dân để xây dựng Đảng. Trong chiến tranh, Đảng dựa vào dân, lấy dân làm gốc, tạo nên “rừng người, rừng súng” đánh thắng kẻ thù thì trong hòa bình, mọi chủ trương xây dựng Đảng ở Lào Cai đều xuất phát từ thực tiễn và nguyện vọng của Nhân dân các dân tộc trong tỉnh. Nhờ sâu sát cơ sở, lắng nghe ý kiến Nhân dân, Đảng bộ tỉnh đã kịp thời phát hiện “điểm trắng” để xóa, phát hiện nhân tố ưu tú để bồi dưỡng kết nạp, phát hiện những bất cập để chấn chỉnh, qua đó làm cho công tác tổ chức Đảng ngày càng hiệu quả, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.

Ba là, kết hợp hài hòa giữa phát triển số lượng và nâng cao chất lượng. Quá trình phát triển Đảng ở Lào Cai cho thấy việc mở rộng tổ chức, kết nạp thật nhiều đảng viên mới sẽ không đủ ý nghĩa nếu không chú trọng rèn luyện, sàng lọc để đội ngũ ấy thật sự mạnh. Đảng bộ tỉnh luôn song hành hai nhiệm vụ: vừa ra sức phát triển tổ chức đảng, phát triển đảng viên ở mọi lĩnh vực, mọi địa bàn, vừa không ngừng nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, chất lượng cán bộ, đảng viên. Vì vậy, Lào Cai luôn coi “chất lượng là trọng tâm” trong bồi dưỡng, kết nạp đảng viên mới​, kiên quyết đưa những đảng viên không còn đủ tư cách ra khỏi Đảng​. Nhờ đó, Đảng bộ tỉnh giữ vững được tính tiên phong, gương mẫu, ngày càng “trong sạch, vững mạnh”.

Bốn là, xây dựng bộ máy tinh gọn phải đi đôi với xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức, đủ tài. Đại thắng mùa Xuân năm 1975 có được nhờ một tổ chức bộ máy quân dân sự chặt chẽ, từ Trung ương đến cơ sở và một đội ngũ cán bộ dày dạn, trung kiên. Trong công cuộc xây dựng hôm nay, Đảng bộ Lào Cai nhận thức sâu sắc rằng bộ máy tổ chức Đảng, chính quyền có tinh gọn thì mới hoạt động hiệu quả, nhưng điều đó chỉ phát huy khi có những cán bộ đủ năng lực vận hành. Do vậy, tỉnh đặc biệt chú trọng công tác cán bộ: quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ một cách bài bản, khoa học. Tỉnh ủy ban hành đầy đủ quy chế, quy định về phân cấp quản lý, tiêu chuẩn chức danh, quy trình bổ nhiệm, đánh giá cán bộ... bảo đảm mọi khâu đều công khai, minh bạch, kiểm soát chặt chẽ quyền lực​.

Năm là, tổ chức đảng phải thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, kịp thời khắc phục hạn chế, yếu kém. Đảng bộ tỉnh không né tránh những tồn tại trong nội bộ, thẳng thắn nhìn nhận một số nơi sinh hoạt đảng chưa chất lượng, một số cán bộ, đảng viên còn biểu hiện sa sút phẩm chất, vi phạm kỷ luật​. Trên tinh thần đó, tỉnh đã chủ động đề ra giải pháp chấn chỉnh, tăng cường giáo dục rèn luyện, giữ nghiêm kỷ luật Đảng.

50 năm sau ngày non sông liền một dải, hào khí Đại thắng Mùa Xuân 1975 vẫn tiếp tục soi rọi con đường đi lên của dân tộc và của tỉnh Lào Cai. Những thành tựu và bài học trong 50 năm xây dựng tổ chức Đảng ở Lào Cai là minh chứng sinh động cho sự vận dụng sáng tạo tinh thần chiến thắng 1975 vào thực tiễn đổi mới. Đó là ý chí quyết tâm, tinh thần đoàn kết, kỷ luật và sáng tạo - nhân tố làm nên sức mạnh của Đảng. Phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Lào Cai hôm nay càng thêm tự hào, tự tin vững bước trên con đường phát triển.