Giữ gìn vệ sinh môi trường không còn là nhiệm vụ riêng của chính quyền hay các đoàn thể, mà dần trở thành thói quen tự giác hằng ngày của nhiều hộ dân. Không đợi đến ngày tổng vệ sinh, nhiều gia đình ở các thôn, bản vùng cao đã duy trì thói quen quét dọn, nhặt rác, chăm sóc hoa trước cổng nhà mỗi ngày, góp phần giữ không khí trong lành, cảnh quan sạch đẹp.
Xã Bản Hồ (thị xã Sa Pa) từng là điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn. Tuy nhiên, những năm gần đây, lượng khách đến đây sụt giảm do cảnh quan không còn giữ được nguyên sơ, sạch đẹp. Nhận thấy rõ điều đó, chính quyền và người dân địa phương đã cùng bắt tay thực hiện nhiều giải pháp nhằm cải thiện môi trường sống. Các tuyến đường nội thôn được dọn vệ sinh định kỳ, hai bên đường được trồng hoa và cây xanh, rác thải được phân loại, người dân chủ động giữ vệ sinh và sắp xếp nhà ở gọn gàng, sẵn sàng đón khách trở lại.
Ông Lý Láo Tả, Chủ tịch UBND xã Bản Hồ (thị xã Sa Pa) cho biết: Xã đã chỉ đạo các thôn đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tổng vệ sinh các tuyến đường trục thôn và khu vực công cộng. Mỗi người một việc, từ nhặt cỏ, chăm sóc hoa, quét dọn đường làng đến khơi thông cống rãnh, góp phần giữ gìn cảnh quan nông thôn “sáng - xanh - sạch - đẹp”.
Gia đình bà Nguyễn Thị Ký kinh doanh homestay tại thôn La Ve (Bản Hồ) chia sẻ: Để thu hút du khách quay trở lại Bản Hồ, không chỉ gia đình tôi mà tất cả hộ dân đều có ý thức cải tạo, bảo vệ môi trường sống, giữ vệ sinh nhà ở, đường làng ngõ xóm, xây dựng cảnh quan sạch, đẹp.
Tại xã Cam Cọn (Bảo Yên), phong trào giữ gìn vệ sinh môi trường cũng đang lan tỏa mạnh mẽ, nhất là từ khi địa phương được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới vào tháng 5/2025. Xã Cam Cọn đã lập các nhóm zalo để chia sẻ hình ảnh thi đua vệ sinh môi trường giữa các thôn, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ. Nhờ cách làm sáng tạo này, nhiều thôn duy trì vệ sinh môi trường định kỳ mà không cần nhắc nhở.
Ngày 20 hằng tháng được thôn Hồng Cam (xã Cam Cọn) duy trì là “Ngày làm sạch thôn”. Vào ngày này, các hộ dân đều dành 10 phút để cùng tham gia dọn vệ sinh nhà ở và khu vực công cộng trên địa bàn. Ông Phạm Văn Phương, Trưởng thôn Hồng Cam chia sẻ: Cả thôn cùng làm thì mới thấy rõ sự thay đổi. Giờ không còn ai vứt rác bừa bãi, các gia đình đều chủ động phân loại, xử lý rác sinh hoạt, không để ảnh hưởng đến môi trường.
Hai năm liền, Hồng Cam đều đoạt giải Nhất cuộc thi “Thôn nông thôn mới sáng - xanh - sạch - đẹp” do huyện Bảo Yên tổ chức. Thôn cũng huy động xã hội hóa hàng trăm triệu đồng để chỉnh trang nhà văn hóa, trồng hoa hai bên đường. Hiện, 100% hộ dân ở Hồng Cam có tường rào, cây xanh chắn bụi, rác được phân loại và xử lý tại nhà.
Trên phạm vi toàn tỉnh, nhiều mô hình thiết thực về bảo vệ môi trường đang được nhân rộng như tuyến đường hoa, đường “nông dân tự quản”, ga rác mini, điểm thu gom rác tại hộ gia đình... Trong giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã vận động người dân trồng mới hơn 320 km đường hoa, làm mới và bảo dưỡng trên 320 km hệ thống chiếu sáng nông thôn, vệ sinh hơn 1.100 km đường làng, ngõ xóm; khơi thông 168 km cống rãnh, thu gom hơn 100 tấn rác thải.
Hiện nay, tỷ lệ hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 95%; hơn 80% rác sinh hoạt và bao bì thuốc bảo vệ thực vật được xử lý đúng quy định; 95% cơ sở sản xuất nông, lâm, thủy sản đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Toàn tỉnh có 50 xã đạt chuẩn tiêu chí môi trường và an toàn thực phẩm; 16 xã đạt chuẩn nâng cao về môi trường; 21 xã đạt chuẩn nâng cao về chất lượng môi trường sống.
Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan chức năng, tiêu chí môi trường vẫn là một trong những tiêu chí khó duy trì nếu thiếu sự đồng thuận, tự giác từ người dân.
Để tiếp tục giữ vững và nâng cao tiêu chí môi trường, các địa phương sẽ tiếp tục lồng ghép nguồn lực đầu tư từ chương trình mục tiêu quốc gia, ngân sách tỉnh và địa phương để xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu. Đồng thời, các cấp, ngành, đoàn thể cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để việc giữ gìn vệ sinh môi trường trở thành ý thức, thói quen hằng ngày của mỗi người dân. Khi từng hộ, từng thôn cùng làm tốt từ những việc nhỏ nhất, môi trường sống sẽ thực sự trở nên “sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn”.
