Đến nay, vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa xác định được danh tính, nhiều gia đình chưa biết chính xác nơi người thân yên nghỉ. Chính vì vậy, cùng thực hiện tốt chính sách với người có công và thân nhân, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mà còn là hành trình để Lào Cai tri ân, thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.
Trách nhiệm và đạo lý được thể hiện rõ ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ phát động Chiến dịch, tỉnh Lào Cai đã khẩn trương quán triệt, triển khai các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Ban Chỉ đạo quốc gia 515 và Quân khu 2.
UBND tỉnh ban hành quyết định kiện toàn Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; xây dựng chương trình hoạt động giai đoạn 2026 - 2030, kế hoạch năm 2026, kế hoạch khảo sát thực trạng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, kế hoạch lấy mẫu và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ.
Các tổ công tác liên ngành, tổ lấy mẫu được thành lập; đội tìm kiếm lâm thời của tỉnh được đề xuất; đồng thời triển khai thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính.
Ban Chỉ đạo tỉnh tổ chức họp đánh giá kết quả triển khai Chiến dịch; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, địa phương; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh trên các phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng số và hệ thống truyền thanh cơ sở. Nhân dân, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử được vận động cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; các kênh tiếp nhận thông tin được công khai để phục vụ xác minh, tìm kiếm...
Với sự chỉ đạo sát sao của Ban Chỉ đạo, sự vào cuộc của các ngành, địa phương, sau 127/500 ngày thực hiện (tính đến ngày 21/7), mặc dù gặp nhiều khó khăn song Chiến dịch 500 ngày đêm đã thu được những kết quả đáng phấn khởi.
Việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 32 nghĩa trang trong tỉnh với 1.251 phần mộ đã được Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh hoàn thành, tạo điều kiện thuận lợi cho các bước tiếp theo.
Thượng tá Mai Văn Phú - Trưởng Phòng Chính sách Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: "Kết quả đạt được là nhờ sự chỉ đạo sát sao của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh và sự phối hợp đồng bộ của các ngành, địa phương".
Cụ thể tại xã Yên Bình, được giao tổ chức lấy mẫu 108 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại nghĩa trang, đến tháng 6 công tác lấy mẫu đã nhanh chóng hoàn thành bảo đảm đúng tiến độ.
Trung tá Trần Đức Vũ - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Yên Bình, cho biết: “Ban Chỉ huy Quân sự xã đã tham mưu UBND xã tổ chức triển khai nghiêm túc, do đó nhiệm vụ nhanh chóng được hoàn thành, bảo đảm đúng thời gian, chất lượng và hiệu quả”.
Cùng tổ chức thực hiện việc lấy mẫu ADN các liệt sĩ chưa xác định danh tính tại các nghĩa trang, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiếp tục được đẩy mạnh. Dù đây là phần việc nhiều khó khăn khi thời gian đã lùi xa, nhân chứng không còn, địa hình thay đổi, đặc biệt thời gian qua thời tiết nắng nóng, mưa nhiều...
Vượt qua những trở ngại đó, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã chỉ đạo lực lượng quân sự phối hợp với công an, các sở, ngành và chính quyền địa phương rà soát hồ sơ, khai thác thông tin từ nhân chứng, cựu chiến binh, người dân; đồng thời tổ chức khảo sát, xác minh thực địa trước khi triển khai tìm kiếm. Mỗi nguồn tin đều được đối chiếu nhiều lần với hồ sơ lưu trữ và tài liệu liên quan nhằm bảo đảm tính chính xác, hạn chế việc tìm kiếm dàn trải, nâng cao hiệu quả quy tập.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã huy động 3.540 lượt quân số tham gia, trong đó lực lượng thường trực là 2.796 người và huy động là 744 người. Tiến hành đào bới 530,4 ha với khối lượng 6.533,9 m³ đất đá; phát quang 86,63 ha.
Tinh thần chủ động, trách nhiệm của các lực lượng đã mang lại những kết quả tích cực khi trong thời gian ngắn đã tìm kiếm, quy tập 14 hài cốt liệt sĩ.
Đưa liệt sĩ về với người thân, công tác thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ đối sánh trên phạm vi cả nước được tổ chức thực hiện.
Anh Phạm Giao Binh, tổ dân phố 3, phường Nam Cường, cháu liệt sĩ Ngô Văn Chung - hy sinh tại chiến trường miền Nam năm 1968 chia sẻ: “Gia đình luôn mong một ngày có thông tin về cậu. Hôm nay, tôi lấy mẫu ADN với hy vọng nếu sau này tìm thấy hài cốt ở bất cứ nơi đâu thì cơ quan chức năng sẽ có cơ sở đối sánh, xác định danh tính để đưa cậu tôi trở về với quê hương”.
Dẫu biết rằng hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn còn nhiều chông gai, nhưng những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm tại Lào Cai đã thể hiện rõ sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo 515 cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng và chính quyền địa phương. Là minh chứng của cả hệ thống chính trị trong thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về công tác “Đền ơn đáp nghĩa”.
Tin tưởng với quyết tâm chính trị cao cùng sự đồng lòng của các cấp, ngành và Nhân dân qua 500 ngày đêm, niềm mong mỏi đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương sẽ trở thành hiện thực với kết quả cao nhất.
