Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Xã hội

Tìm lời giải cho “bài toán” phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà

Bài cuối: Để phụ nữ, trẻ em được chăm sóc tốt nhất

20/10/2019 14:15

Bài 1: Vẫn nhức nhối tình trạng phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà

LCĐT - Trong những năm qua, việc giảm tỷ lệ phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà vẫn là “nút thắt” trong công tác y tế ở vùng cao Lào Cai. Nhằm góp phần thay đổi nhận thức của người dân, các chương trình y tế, dân số đã và đang được triển khai góp phần nâng cao chất lượng dân số và mang đến nhiều quyền lợi thiết thực cho người dân. Qua đó, các chương trình mang tính bền vững này đã góp phần bảo vệ, chăm sóc, nâng cao chất lượng cuộc sống phụ nữ và trẻ em vùng cao.

Tăng cường hỗ trợ từ thôn, bản

Trước thực trạng phụ nữ vùng cao Lào Cai sinh con tại nhà vẫn cao và có xu hướng gia tăng ở một số địa phương như hiện nay, câu hỏi đặt ra là giải pháp nào để giải bài toán này? Trở lại câu chuyện ở xã Lùng Cải, huyện Bắc Hà, nơi đang báo động về tỷ lệ phụ nữ sinh con tại nhà, đây vẫn là “bài toán” quá khó. Y sĩ Giàng Seo Nhà, Trạm tưởng Trạm Y tế xã Lùng Cải cho biết: Hiện, xã còn 28 phụ nữ đang mang thai, việc vận động tất cả số phụ nữ này đến sinh con tại cơ sở y tế rất gian nan. Nguyên nhân xuất phát từ tập tục lạc hậu ở vùng cao, nhiều phụ nữ không biết tiếng phổ thông, tâm lý chủ quan của một số phụ nữ khi sinh con. Mặc khác, trong số phụ nữ mang thai, một số trường hợp theo chồng đi Trung Quốc làm thuê hoặc đi làm ăn xa ít có mặt tại địa phương, nên rất khó cho việc theo dõi, tư vấn, tuyên truyền. Một khó khăn nữa đó là thiếu nhân lực y tế. Năm 2018, Trạm Y tế xã Lùng Cải có 1 nữ hộ sinh, nhưng thời gian qua, người này đã chuyển công tác sang xã khác và trạm chưa được bổ sung nữ hộ sinh mới. Xã Lùng Cải có 6 thôn, bản nhưng mới chỉ có 1 cô đỡ thôn bản ở thôn Sín Chải – Cờ Cải.

Tăng cường công tác tuyên truyền để giảm thiểu tình trạng phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà.

Khó khăn của xã Lùng Cải trong việc giảm tỷ lệ phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà cũng là khó khăn chung của nhiều xã vùng cao khác ở Lào Cai hiện nay. Do tình trạng đẻ tại nhà ở vùng cao Lào Cai còn nhiều, bởi vậy, ngành y tế Lào Cai cũng đang chú trọng công tác đào tạo, tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cô đỡ thôn, bản để họ phát huy tốt vai trò của mình. Hiện, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh và Tổ chức phi chính phủ Samaritan’s Purse đang triển khai dự án “Chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em dựa trên đội ngũ cô đỡ thôn, bản tỉnh Lào Cai giai đoạn 2019-2020”. Trước đó, từ năm 2016, tổ chức này đã hỗ trợ tỉnh đào tạo được 45 cô đỡ thôn, bản tại các huyện Mường Khương, Bắc Hà và Bát Xát, giai đoạn tới, dự án tiếp tục được triển khai tại 11 thôn, bản khó khăn thuộc các xã Pha Long, Lùng Khấu Nhin, Nấm Lư, La Pán Tẩn (Mường Khương).

Các cô đỡ thôn, bản là người dân tộc thiểu số thành thạo 4 kỹ năng nghe, đọc, viết, nói tiếng phổ thông, độ tuổi từ 18 - 35, ưu tiên những người có kinh nghiệm đỡ đẻ hoặc từng tham gia hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Đội ngũ này sẽ được đào tạo trong vòng 6 tháng để nắm được kỹ năng truyền thông hướng dẫn phụ nữ chăm sóc thai nghén, chăm sóc trẻ nhỏ và giúp đỡ bà mẹ sinh con khi họ không kịp đến cơ sở y tế.

Để trẻ em được sinh ra an toàn

Theo Chính sách hỗ trợ công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình tỉnh Lào Cai giai đoạn 2017 - 2020 và Chương trình mục tiêu y tế - dân số, đối tượng là người dân tộc thiểu số, hộ nghèo, cận nghèo đến sinh con tại cơ sở y tế sẽ được hưởng miễn phí dịch vụ sàng lọc sơ sinh. Trong năm 2018, đã có 2.819 ca sàng lọc sơ sinh, trong đó: 1.420 trẻ sinh ra tại Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh, huyện Bát Xát có 362 trẻ, Sa Pa có 129 trẻ, Bát Xát 101 trẻ, Mường Khương 125 trẻ. 8 tháng năm 2019, toàn tỉnh đã có 1.412 trẻ sơ sinh sinh ra tại các huyện được sàng lọc miễn phí, trong đó, phát hiện 31 trẻ dương tính, có nguy cơ cao mắc bệnh thiếu men G6PD. 

Anh Đàm Xuân Hảo, Phó Trưởng phòng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh cho biết: Việc lấy máu gót chân cần được tiến hành trong vòng 48 đến 72 giờ sau sinh, qua xét nghiệm sẽ giúp bác sỹ phát hiện nhiều bệnh lý nguy hiểm, như thiếu men G6PD (bệnh gây biến chứng vàng da, biến chứng thần kinh, chậm phát triển..); suy tuyến giáp trạng bẩm sinh (bệnh rối loạn hoặc thiếu hụt tổng hợp hormone tuyến giáp, chậm phát triển trí tuệ) và tăng sản thượng thận bẩm sinh (bệnh rối loạn nhiễm sắc thể giới tính). Nếu như các bệnh này được phát hiện và chữa trị sớm, tỷ lệ khỏi sẽ lên đến 95%, trẻ có thể khỏe mạnh và bình thường. Tuy nhiên, những trường hợp phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà, không đến cơ sở y tế thì đứa trẻ khi sinh ra sẽ không được hưởng quyền lợi sàng lọc bệnh miễn phí, ảnh hưởng đến sự phát triển và tương lai của trẻ.

Đến nay, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh đã nhân rộng được 20 câu lạc bộ mô hình giảm thiểu tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tại 20 xã tại các huyện Bắc Hà, Sa Pa, Văn Bàn, Bát Xát, Si Ma Cai, Mường Khương, Bảo Yên và Bảo Thắng. Đánh giá kết quả, tại những địa phương nào có mô hình giảm thiểu được tảo hôn, đẩy lùi kết hôn cận huyết thống; nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản cho phụ nữ vùng cao thì tình trạng đẻ tại nhà tại đây cũng đã giảm đáng kể.

Ngăn chặn tảo hôn chính là “chìa khóa”

Những năm qua, trên địa bàn tỉnh, tình trạng tảo hôn có chiều hướng gia tăng ở nhiều thôn, bản vùng cao, liên quan trực tiếp đến việc phụ nữ sinh con khi đang ở lứa tuổi học sinh và sinh con tại nhà để lại nhiều hệ lụy. Do đó, việc ngăn chặn tảo hôn, nâng cao kiến thức sức khỏe sinh sản cho người dân vùng cao được coi là “chìa khóa” mang tính bền vững để giảm thiểu tình trạng đẻ tại nhà, đảm bảo sức khỏe cho bà mẹ và trẻ nhỏ. Hiện, UBND các huyện, thành phố đã tăng cường quản lý nhân khẩu trên địa bàn nhằm kịp thời phát hiện các cặp chưa đủ tuổi kết hôn về chung sống với nhau để có biện pháp tuyên truyền, vận động và xử lý kịp thời; hướng dẫn các xã rà soát, bổ sung quy ước thôn bản về xử lý tình trạng tảo hôn trên địa bàn; tổ chức cam kết với ông mai, bà mối, thầy mo, thầy cúng, các thôn, bản không xem ngày cưới cho các cặp nam - nữ chưa đủ tuổi kết hôn.

Trong 2 năm qua, tại các huyện Si Ma Cai, Bắc Hà, Bảo Yên đã giải quyết, xử lý 317 trường hợp vi phạm hành chính tổ chức cho người chưa đủ tuổi kết hôn; các huyện Bát Xát, Mường Khương, Bảo Yên, Si Ma Cai, trên 87.000 lượt người tham gia tuyên truyền giải pháp ngăn chặn giảm thiểu tình trạng tảo hôn, tư vấn kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản… Với những biện pháp quyết liệt như trên, năm 2018, trên địa bàn tỉnh có 385 người tảo hôn, giảm 182 người so với năm 2017; tính đến hết tháng 7/2019, con số này là 230 người.

Ông Ma Quang Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật chia sẻ: Trong các nhóm giải pháp đã đặt ra, để giảm thiểu tình trạng phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà nhằm bảo vệ phụ nữ và trẻ em, thì công tác tuyên truyền vẫn cần đặt lên hàng đầu, bởi cốt lõi nguyên nhân nằm ở nhận thức hạn chế và phong tục, tập quán lạc hậu của người dân. Chính quyền các địa phương, các ban, ngành, đoàn thể cần phối hợp với ngành y tế thực hiện tuyên truyền bằng nhiều hình thức, giúp người dân nhận ra “đẻ tại nhà là đeo tai họa” để đến sinh đẻ tại cơ sở y tế, cho thế hệ mầm non vùng cao ra đời an toàn, khỏe mạnh, nhận được sự chăm sóc tốt nhất.

Tuấn Ngọc – Phương Thảo
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.