Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Xã hội

Tìm lời giải cho “bài toán” phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà

Bài 1: Vẫn nhức nhối tình trạng phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà

19/10/2019 15:20

LCĐT - Cách đây 1 năm, trong khi thực hiện loạt bài “Lào Cai: Báo động tình trạng phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà”, chúng tôi có tìm hiểu thực trạng đáng lo ngại này ở một số huyện vùng cao của tỉnh, như Bắc Hà, Si Ma Cai, Bát Xát, Mường Khương. Lần này trở lại những địa phương trên, bên cạnh những tín hiệu vui, vẫn còn đó nỗi lo.

Những tín hiệu vui

Tại Khoa Sản, Bệnh viện Đa khoa huyện Si Ma Cai những ngày đầu thu, giường bệnh đều kín sản phụ. Chị Giàng Thị Dế (sinh năm 2000), thôn Ta Ba Chải, xã Lùng Sui mới trải qua quá trình sinh đẻ an toàn, đón con trai đầu lòng. Chị Dế chia sẻ: Trong quá trình mang thai, tôi đến trạm y tế và phòng khám đa khoa khu vực để khám thai định kỳ, gần đến ngày dự sinh thì tôi thấy đau bụng, có người khuyên tôi bảo đẻ ở nhà để chồng đỡ không phải lên bệnh viện, vừa xa nhà, vừa đi lại vất vả, nhưng tôi không đồng ý, bởi nghe các bác sỹ khuyên rồi, đẻ ở cơ sở y tế mới đảm bảo an toàn cho mẹ và con. Cũng theo chia sẻ của chị Dế, ở thôn Ta Ba Chải vài năm về trước, hầu như mọi bà mẹ đều đẻ tại nhà, nhưng đến nay, nhiều người đã chủ động đến cơ sở y tế, thậm chí sắp đến ngày dự sinh còn đến bệnh viện nằm để chờ sinh.

Trẻ em được sinh ra tại cơ sở y tế sẽ được nhận sự chăm sóc tốt nhất.

Là Điều dưỡng Trưởng khoa Sản, chị Nguyễn Thanh Hải đã có 28 năm công tác tại Bệnh viện Đa khoa huyện Si Ma Cai cho biết: Có không ít những trường hợp người dân tự đỡ đẻ tại nhà nhưng không thành công, mới chuyển đến bệnh viện để bác sỹ can thiệp gây nhiều nguy hiểm cho mẹ và bé. Đến nay, số lượng sản phụ vùng cao đến sinh con tại bệnh viện ngày càng tăng lên. Chính sách hỗ trợ tiền ăn, tiền đi lại khi điều trị cũng giúp người dân vùng cao bớt lo lắng. Chúng tôi vẫn thường xuyên tuyên truyền cho người dân khi đến khám, chữa bệnh, đặc biệt là người nhà sản phụ và sản phụ cần đến cơ sở y tế, bởi nhiều biến chứng có thể xảy ra trong quá trình sinh con; đứa bé sinh tại bệnh viện sẽ được tiêm phòng bệnh viêm gan B; cán bộ y tế tư vấn, hướng dẫn gia đình cách chăm sóc tốt nhất cho mẹ và bé… Nếu như năm 2017, huyện Si Ma Cai có đến 43,9% trẻ đẻ tại nhà, thì năm nay, con số này tại đây đã giảm, 9 tháng năm 2019, chỉ có 29% trẻ đẻ tại nhà.

Tại huyện Mường Khương, trong năm nay, tỷ lệ đẻ tại nhà cũng đã giảm hơn so với năm trước 13%. Chị Lục Thị Dín, Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản, Trung tâm Y tế huyện Mường Khương cho biết: Để giảm tình trạng đẻ tại nhà trên địa bàn, chúng tôi đã chú trọng công tác tuyên truyền. Cán bộ y tế có mặt trong các buổi họp thôn đều lồng ghép nội dung này để tuyên truyền cho bà con. Chúng tôi cũng phối hợp với các tổ chức, đoàn thể của thôn, đặc biệt là hội phụ nữ để tuyên truyền thay đổi nhận thức của chị em. Một kênh tuyên truyền hiệu quả tại Mường Khương đó là trong các buổi tuyên truyền lưu động của Trung tâm Văn hóa - Thể thao - Truyền thông huyện Mường Khương, cán bộ văn hóa đã sân khấu hóa nội dung “cần đến sinh con tại bệnh viện” giúp người dân dễ hiểu, dễ lưu tâm.

Vẫn còn nỗi lo

Những tín hiệu tích cực về giảm lệ phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua cho thấy sự chuyển biến quan trọng về vấn đề này. Tuy nhiên, tại một số xã vùng cao và các thôn, bản ở vùng xa, tỷ lệ phụ nữ người dân tộc thiểu số sinh đẻ tại nhà không những không giảm, mà còn có xu hướng tăng lên. Sau một năm trở lại xã Lùng Cải, huyện Bắc Hà, chúng tôi thấy tình trạng phụ nữ sinh con tại nhà vẫn đang là vấn đề đáng quan tâm. Trong hai năm (2016 - 2017), tại xã Lùng Cải có một sản phụ bị tử vong do sinh con tại nhà, một sản phụ khác phải đưa đi cấp cứu trong tình trạng đối mặt với  “tử thần”. Cuối tháng 8/2019, lại thêm một câu chuyện đau lòng. Chị Giàng Thị C, thôn Sín Chải -Lùng Chín không nghe theo lời khuyên của mọi người, nhất quyết sinh con tại nhà đã bị tử vong.

Tỷ lệ phụ nữ người dân tộc thiểu số sinh đẻ tại cơ sở y tế vẫn chưa cao.

Theo thống kê của Trạm Y tế xã Lùng Cải, năm 2018, toàn xã có 59 trường hợp phụ nữ sinh con, thì có 22 phụ nữ sinh con tại nhà, chiếm 37,2%, tăng trên 12% so với năm 2017. Trong 9 tháng năm 2019, có 67 phụ nữ sinh con, thì có tới 25 phụ nữ đẻ tại nhà, chiếm 37,3% tổng số ca sinh con. Y sĩ Giàng Seo Nhà, Trưởng Trạm Y tế xã Lùng Cải chia sẻ: Trước đây, nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ phụ nữ dân tộc Mông trên địa bàn xã sinh con tại nhà mà ít đến cơ sở y tế vì đường xá đi lại khó khăn, thiếu phương tiện di chuyển. Hiện nay, hệ thống giao thông đã tốt hơn, nhưng tỷ lệ này vẫn không giảm là do nhiều phụ nữ vẫn bị ảnh hưởng bởi tập tục lạc hậu, tâm lý chủ quan và hay xấu hổ khi đến cơ sở y tế để bác sĩ đỡ đẻ. Nhiều trường hợp ở nhà sinh con chỉ khi nguy cấp mới gọi đến cán bộ y tế.

Theo số liệu của khoa Sức khỏe sinh sản, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, trong 9 tháng năm 2019, huyện Bắc Hà có 258 ca đẻ tại nhà chiếm 30,1%. Tại các huyện vùng cao khác, tình hình còn nghiêm trọng hơn. Trong đó, huyện Sa Pa có số trẻ đẻ tại nhà cao nhất, trong tổng số 883 ca đẻ có 482 ca đẻ tại nhà, chiếm 54,6%; huyện Bát Xát có 393 ca đẻ tại nhà, chiếm 36,1%. Tính cả 5 huyện vùng cao Mường Khương, Sa Pa, Bắc Hà, Si Ma Cai, Bát Xát có 1.503 ca đẻ tại nhà. Các chuyên gia y tế đều khẳng định rằng, tình trạng phụ nữ vùng cao sinh đẻ tại nhà không chỉ nguy hiểm cho người mẹ, mà có thể dẫn đến trẻ em bị uốn ván sơ sinh, rất nguy hiểm đến tính mạng.

Làm mẹ khi chưa cập tuổi “trăng tròn”

Trong câu chuyện về những phụ nữ vùng cao sinh con tại nhà để lại nhiều hệ lụy đau lòng, còn một câu chuyện vẫn đang tiếp diễn để lại nhiều nỗi trăn trở hiện nay là những em gái người dân tộc thiểu số chưa đến tuổi 18, thậm chí chưa đến tuổi 16 đã lấy chồng và sinh con. Một lần đến thôn Kim Sáng Hồ, xã Pa Cheo, huyện Bát Xát, chúng tôi gặp em Hầu Thị Pa Na, dân tộc Mông. Lấy chồng từ khi chưa đến 16 tuổi, ít lâu sau Pa Na đã là mẹ của hai con nhỏ, nhưng do hoàn cảnh nghèo khó và chưa có kinh nghiệm chăm sóc con, nên cả hai cháu nhỏ đều gầy gò, nhìn rất đáng thương. Những tiếng nói cười hồn nhiên ở lứa tuổi học sinh dần tắt trên môi người mẹ trẻ, chỉ còn ánh mắt lo âu, buồn bã.

Theo số liệu thống kê của Trung tâm Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Lào Cai, qua 11 năm (2008 – 2018), toàn tỉnh có 7.535 phụ nữ sinh con trước tuổi 18, chiếm 5,5% tổng số phụ nữ sinh con. Mỗi năm có từ 60 -70 trường hợp phụ nữ sinh con trước tuổi 18, chiếm 5% - 6% và tình trạng này không có dấu hiệu giảm qua các năm. Xét về thành phần dân tộc, thì phụ nữ sinh con dưới tuổi 18 nhiều nhất là dân tộc Mông (59,34%), Dao (21,05%), Tày ( 8,08%),…

Nhìn vào tỷ lệ phụ nữ sinh con trước tuổi 18 ở các huyện của Lào Cai, cao nhất là Bát Xát (10,27%), Mường Khương (7,16%), Bảo Yên (6,67%). Điều đáng nói, tỷ lệ này ở các huyện Si Ma Cai, Bắc Hà, Bảo Yên có dấu hiệu tăng trong những năm gần đây, lên đến 10%/năm. Đặc biệt tại huyện Si Ma Cai, qua 6 tháng đầu năm 2019, có 78 phụ nữ sinh con trước tuổi 18, chiếm 22,2%. Tại xã Sán Chải có 22 phụ nữ sinh con thì có 8 phụ nữ sinh con trước tuổi 18, chiếm 36%. Những con số này thật đáng báo động.

Đối với phụ nữ đang ở tuổi vị thành niên, cơ thể chưa phát triển toàn diện, việc sinh con, đặc biệt là sinh con tại nhà sẽ càng nguy hiểm. Đó là chưa nói đến trẻ vị thành niên chưa có kiến thức về chăm sóc con, nên con sinh ra thường bị còi cọc, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến chất lượng giống nòi.

Tuấn Ngọc – Phương Thảo
Mã bảo mật
  • Danh sách trung tâm thẩm mỹ Xem ngay

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.