Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Xã hội

“Bà lợn” trên núi Nậm Chày

06/02/2019 08:10

LCĐT - Thật tình cờ, tôi được anh Hà Tiến Sự, nguyên Chủ tịch UBND xã Nậm Chày vừa “hạ sơn” về gần nhà sau 18 năm “cắm chốt” trên xã vùng cao khó khăn nhất của huyện Văn Bàn kể chuyện về những “bà lợn” trên núi. Có lẽ điều này ít người biết đến, nhưng với anh Hà Tiến Sự, đã tiêu tan 1 chiếc xe Minks, 4 chiếc xe Win cho những ngày đi đi, về về trên tuyến đường từ nhà đến xã thì việc anh “tích lũy” cho mình những câu chuyện tưởng như khó tin ở các thôn, bản cũng là điều dễ hiểu… Gọi là “bà lợn” vì lợn nuôi lâu năm ở đây đều là lợn nái, thậm chí có con thời gian nuôi bằng tuổi của một người trưởng thành. “Bán tín, bán nghi”, tôi háo hức đến Nậm Chày để tận mắt thấy điều đặc biệt ấy.

Con lợn của bà Sùng Thị Dông nuôi 15 năm.

Phải mất 3 tiếng đồng hồ trên “ngựa sắt” vượt qua chặng đường “xấu nhất tỉnh”, mà bấy lâu anh Hà Tiến Sự cứ ròng rã mưa nắng “xuân, hạ, thu, đông” ngược dốc, xuôi đường gắn bó với dân bản, chúng tôi mới đến được Nậm Chày. Cũng bởi hẹn trước nên biết chúng tôi đến, bà Sùng Thị Dông, thôn Nậm Chày đã ra ngay đầu hồi nhà để tìm “nhân vật chính”…. Chưa thấy người, nhưng khi nghe thấy tiếng gọi cất lên, một con lợn Móng Cái khoang đen trắng, nặng chừng hơn một tạ lao từ đồi về máng gỗ đầu hồi nhà. Nhưng dường như thấy có sự xuất hiện của người lạ nên con lợn tỏ ra dè chừng và cảnh giác cao độ. Con lợn ngúc ngoắc đi về cái máng, phe phẩy cái đuôi cong tít phía sau, vừa đi vừa “ụt ịt”…

Bà Sùng Thị Dông lấy cám cho vào chiếc máng gỗ tự chế vừa ra hiệu cho lợn ăn, vừa trò chuyện với chúng tôi bằng tiếng Kinh lơ lớ: Con lợn này đã “nuôi” thằng Xà ăn học và khôn lớn đấy… Thoạt nghe tôi chưa hiểu, nhưng qua câu chuyện thì biết con lợn được gia đình bà Dông nuôi 15 năm nay có ý nghĩa thế nào trong cuộc sống của chàng trai Mông sinh ra và lớn lên trên núi cao, xa tít, bao khó khăn ấy…

Bố Vàng A Xà mất khi Xà còn chưa biết bò, là con út trong nhà có 6 anh chị em, gánh nặng đè lên vai mẹ. Mẹ Xà là bà Sùng Thị Dông, ngoài lên nương trồng thảo quả, trồng lúa cũng chỉ biết theo người trong bản, mua thêm lợn về nuôi, mong muốn tăng gia, cải thiện cuộc sống. Lúc đó, nhà không đủ tiền mua nhiều con mà chỉ nuôi được 1 con nặng 6 - 7 kg. Thu nhập của gia đình Xà có thêm bắt đầu từ khi con lợn đẻ lứa đầu tiên được 6 con, lứa thứ 2 được 8 con…Từ đó, năm nào con lợn cũng đẻ 2 lứa, mỗi lứa từ 12 đến 14 con. Thế rồi, con lợn nái cứ cần mẫn “đẻ ra tiền” để bà Dông trang trải cuộc sống cũng như “nuôi thằng Xà ăn học”… “Năm nay, lứa vừa rồi nó vẫn đẻ được 14 con đấy. Cũng may có “anh Sự chủ tịch” mà gia đình tôi vẫn được nuôi nó đấy!” - bà Dông nói với chúng tôi trong niềm vui và xúc động.

Chả là hồi tháng 8 năm nay, trong xã có đợt dịch trên đàn lợn. Để không lây lan, xã thành lập tổ chống dịch đến thôn thống kê lợn đem đi tiêu hủy… Bà Dông mất ăn mất ngủ, cứ ngồi bên con lợn mà khóc. Vàng A Xà kể: Nhìn thấy lợn nhà người ta bị tiêu hủy, mẹ đã khóc vì “thương nó”. Thấy bảo lợn nhà mình cũng phải tiêu hủy, mẹ buồn lắm. Mẹ “khóc như mưa như gió”, như trẻ con ấy, rồi mẹ đi bộ xuống tận xã gặp “anh Sự chủ tịch” xin cứ để cho mẹ nuôi và cam kết nếu bị dịch sẽ tự mình mời thú y đến, chịu mọi kinh phí để tiêu hủy.

Anh Sự hiểu tâm tư trong những giọt nước mắt của bà Dông, không phải vì tiếc tiền nuôi con lợn nái, mà vì đã gắn bó 15 năm. Anh Sự không có cách nào khác, đành để bà Dông cam kết, nhưng cũng cắt cử cán bộ thú y xã lên trợ giúp bà con, đồng thời yêu cầu bà con nếu thấy dấu hiệu của dịch là phải báo cáo ngay để xử lý kịp thời. May mắn đến với bà Dông khi lợn không bị dịch…

Trên đường dẫn tôi lên nhà ông Vàng A Khoa để xem con lợn nuôi được gần 10 năm, Trưởng thôn Nậm Chày mới 25 tuổi Vàng A Sùng cũng kể cho tôi nghe câu chuyện về con lợn của bố mẹ mình nuôi ngót 20 năm, từ lúc Sùng mới sinh được hơn 1 tháng tuổi cho đến lúc Sùng lấy vợ thì bố mẹ mới mổ lợn. “Năm nhà tôi quyết định mổ con lợn ấy, nó vẫn còn đẻ được, nhưng vì nó “già” quá, không còn răng và không ăn được cám nữa, nên nhà mới mổ” - Sùng bảo. Dù không phải là vật nuôi trong nhà như con chó hay con mèo, nhưng với những đứa trẻ người Mông ở Nậm Chày thì những con lợn nuôi trong nhà mình cũng được xem như một “thành viên” trong gia đình vậy…

Hằng ngày, Sùng đi rừng lấy rau lợn giúp mẹ. Mẹ đi nương, Sùng lại giúp mẹ cho lợn ăn. Sùng bảo hồi nhỏ thích nhất là nhìn đàn lợn con chen chúc nhau theo sau lợn mẹ. Rồi nhìn chúng lớn mỗi ngày, quanh quẩn quanh nhà cũng thấy vui, mỗi khi có người đi qua, cả lũ chạy tán loạn. Có con bạo tính dũi mõm vào chân người…Vàng A Sùng cứ thế lớn lên trong gia đình với sự hiện diện của con lợn giúp trang trải cuộc sống cho gia đình mình.

Nhiều "bà lợn" ở Nậm Chày được nuôi hàng chục năm.

Không chỉ có gia đình Vàng A Xà, Vàng A Sùng, trong bản Nậm Chày còn không ít hộ nuôi lợn “lâu năm” như ông Vàng A Khoa, Vàng A Nô, trong chuồng hiện vẫn có con lợn nái đã nuôi được gần chục năm nay. Trưởng thôn Vàng A Sùng bảo: Trong thôn cũng có nhà nuôi con lợn nái được 18 năm, nhưng thật tiếc vì đã mổ cách đây 3 năm rồi. Đó là con lợn của nhà ông Vàng A Nính. Hồi ấy, đúng vào dịp Tết, gia đình ông Vàng A Nính mổ lợn để ăn Tết. Theo tục lệ của người Mông ở Nậm Chày, thì ngày Tết mổ lợn, rồi xẻ thịt thành từng miếng nhỏ chừng 1 kg và treo trên gác bếp, anh em trong họ và người thân thiết đến chơi Tết sẽ được chủ nhà tặng gói quà Tết là một miếng thịt lợn treo…Tuy nhiên, lợn mổ Tết thường là những con nuôi 1-2 năm, chứ ít khi mổ lợn nuôi lâu như thế. Nên năm ấy, ai được ông Vàng A Nính tặng quà Tết là cảm thấy vui lắm.

Tận mắt thấy con lợn của gia đình Vàng A Xà đã nuôi 15 năm và được nghe người dân kể về những “bà lợn” trên núi Nậm Chày, tôi biết thêm về một vùng đất khá đặc biệt này. Trên đường về, trong lòng cứ thắc mắc mãi, chẳng biết người Mông ở Nậm Chày có thứ cây lá trường sinh gì mà nuôi lợn lại lâu năm hơn bình thường đến vậy?

Lê Thanh Cường
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.