Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Văn hóa-Văn nghệ

Giữ “hồn thổ cẩm”

09/02/2019 14:35

LCĐT - Ở Sa Pa, có một người từ nhiều năm qua đã đam mê sưu tầm trang phục của 54 dân tộc anh em nước Việt nhằm thỏa khát khao bảo tồn và giới thiệu “hồn thổ cẩm” với  bạn bè quốc tế. Đó là chị La Thị Lương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ thổ cẩm Lương Thủy.

Chúng tôi gặp chị La Thị Lương trong một chuyến làm từ thiện, phát cơm miễn phí cho bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn tại Bệnh viện Đa khoa huyện Sa Pa. Ấn tượng của tôi về chị ngay từ phút đầu đó là một phụ nữ có gương mặt phúc hậu. Chị phát từng hộp cơm cho bệnh nhân và không quên hỏi thăm tình hình sức khỏe, động viên người bệnh. Đã từ lâu, chị là “Mạnh Thường Quân” thường xuyên giúp đỡ Câu lạc bộ “Vì trẻ em Sa Pa” và Câu lạc bộ “Tuổi trẻ Sa Pa vì cộng đồng”.

Chị La Thị Lương và những cộng tác viên của Câu lạc bộ thổ cẩm Lương Thủy.

Chị Lương là người con của đồng bào dân tộc Tày, sinh ra tại xã Xuân Giao, huyện Bảo Thắng. Từ khi còn là học sinh, vào những ngày được nghỉ học, chị thường theo bố mẹ đi bán vải ở khắp các bản làng. Đó là những năm đầu thập niên 1990, bố mẹ chị nhập vải từ miền xuôi rồi mang lên các bản vùng cao trong tỉnh và một số huyện của tỉnh Lai Châu đổi lương thực hoặc các sản vật có thể trở thành hàng hóa. Đam mê kinh doanh ngấm từ nhỏ, sau khi lấy chồng, chị quyết định tới Sa Pa lập nghiệp bằng nghề bán đồ mỹ nghệ cho khách du lịch (chủ yếu là đồ chế tác từ bạc), sau đó là hàng thổ cẩm. Cái duyên kinh doanh đồ thổ cẩm đến với chị Lương vào năm 1995, trong một lần về Hà Nội thăm chồng đi học. Chị Lương mặc bộ đồ truyền thống của đồng bào Tày đi dạo phố và lọt vào “mắt xanh” của chủ hai cửa hàng chuyên sưu tầm, kinh doanh đồ bạc cổ và trang phục các dân tộc. Qua câu chuyện, thấy chị Lương chất phác và lanh lợi nên họ có ý hùn vốn cho chị về quê gom đồ thổ cẩm rồi chuyển về Hà Nội. Những năm đó, giao thông tại Lào Cai và Lào Cai về Hà Nội còn nhiều khó khăn nhưng nhiệt huyết kinh doanh trong cô gái mới hơn 20 tuổi đã giúp chị có mặt ở hầu khắp các bản làng xa xôi các huyện Sa Pa, Bắc Hà, Văn Bàn, Bát Xát, thậm chí cả Lai Châu, Hà Giang, Tuyên Quang… để tìm mua hàng thổ cẩm. Nhiều bộ trang phục quý, chị phải dành hàng tuần cùng ăn, cùng ở trong thôn, bản để thuyết phục chủ nhân bán.

Nhớ lại những lần đi gom thổ cẩm, chị Lương nhận thấy ở Sa Pa và các thôn, bản vùng cao, đồng bào dân tộc thiểu số không có ai làm vải thêu, mà đa số dệt vải thủ công bằng sợi lanh hoặc tơ tằm nên sản phẩm khá thô, khó hấp dẫn khách du lịch. Vậy là chị suy nghĩ tìm loại vải thêu có sợi mảnh, đều, dễ thêu hoa văn hình tròn nên về làng lụa Vạn Phúc (Hà Đông) đặt làm vải thêu bằng chất liệu tơ tằm. Vải Vạn Phúc đẹp nhưng giá thành cao nên không phù hợp với nhu cầu của đồng bào vùng cao, vậy là chị lại tìm về các làng nghề ở Kiến Xương (Thái Bình), Cổ Lễ, Cổ Chất (Nam Định) để tìm nguồn vải. May mắn đã mỉm cười khi chị tìm thấy khá nhiều nguồn cung hàng hóa phù hợp với nhu cầu của mình. Để thuận lợi trong việc mở rộng mạng lưới cộng tác viên, chị đã tự mày mò học thông thạo tiếng Mông, Dao, Thái, Lào và tiếng Anh.

Gần 20 năm qua, phạm vi hoạt động của Câu lạc bộ thổ cẩm Lương Thủy liên tục được mở rộng với hơn 200 phụ nữ tại Sa Pa, Bắc Hà, Văn Bàn đang nhận thêu, cung cấp sản phẩm thổ cẩm cho Câu lạc bộ, chưa kể còn khoảng 300 người là cộng tác viên nhận thu gom sản phẩm thổ cẩm tại nhiều tỉnh Tây Bắc.

Thông qua hàng chục đối tác, sản phẩm của Câu lạc bộ thổ cẩm Lương Thủy đã có mặt tại thị trường nhiều tỉnh, thành phố như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hội An (Quảng Nam) và đang xác lập đầu mối tiêu thụ bền vững tại Thái Lan và một số nước châu Âu. Bà Nguyễn Thu Hà, chủ cửa hàng chuyên kinh doanh sản phẩm thổ cẩm các dân tộc có biển hiệu Vietnamese Craft Guild tại phố Tô Tịch, Hà Nội, đối tác gần 20 năm của chị Lương cho biết: “Khách hàng của chúng tôi chủ yếu là người nước ngoài, họ rất tinh tường sản phẩm truyền thống, dù đó là một đường may lỗi họ cũng nhận ra. Chúng tôi đã lựa chọn nguồn cung là Câu lạc bộ thổ cẩm Lương Thủy trong hàng chục năm qua. Trong kinh doanh bền vững thì niềm tin là quan trọng nhất”.

Nói về mặt hàng thổ cẩm của đồng bào vùng cao, chị Lương chia sẻ lo lắng của mình về sự mai một của trang phục truyền thống, những giá trị mang tính tinh hoa ngày càng “yếu” đi. Chị Lương cho biết, trong bộ sưu tập của mình, quý nhất và cũng hiếm có là trang phục của người Lô Lô xanh (Hà Giang), trang phục của người Mông đen Lai Châu, người Dao đỏ, Dao tiền… Mỗi bộ trang phục đều có những vẻ đẹp riêng, nhiều bộ tìm mua rất khó, hoặc tìm được rồi nhưng không thể mua nổi bằng tiền. Chị Lorina, du khách Ca-na-da sau khi ghé thăm cửa hàng của Câu lạc bộ thổ cẩm Lương Thủy tại Sa Pa nhận xét: “Sản phẩm rất đẹp và độc đáo, nếu có thể đem tới đất nước tôi, nó chắc chắn sẽ được đón nhận và tôn trọng đặc biệt”.

Với những trăn trở về thổ cẩm, chị Lương đang ấp ủ kế hoạch mua thêm máy may và hỗ trợ dạy nghề thổ cẩm miễn phí cho phụ nữ tại huyện Sa Pa. Trò chuyện với chị La Thị Lương, chúng tôi luôn cảm nhận được sự thân mật, gần gũi của những người làm công tác tác xã hội, người đắm với tình yêu thổ cẩm hơn là người kinh doanh. Chị bảo: Xuất phát ban đầu là mưu sinh, là kiếm sống bằng nghề buôn, lâu rồi “nghề” hóa “nghiệp” và mình tự hào về điều đó. Vừa xây dựng sự nghiệp cho mình vừa gìn giữ tinh hoa của nghề thổ cẩm, tại sao không nhỉ ?

Kiều Thu
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.