Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Xây dựng nông thôn mới ở Sa Pa: Cần nhìn thẳng vào sự thật

14/07/2018 10:05

Bài 1: Tuyết rơi… mùa hè

LCĐT - Sự cố gắng của các cấp, các ngành và nhân dân các dân tộc huyện Sa Pa trong xây dựng nông thôn mới (NTM) từ năm 2011 đến nay là không thể phủ nhận khi diện mạo nông thôn và đời sống của bà con có nhiều đổi thay. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân mà đến thời điểm này, huyện Sa Pa chưa có xã NTM sau khi xã Nậm Cang “rớt” chuẩn.

Thời tiết cực đoan đã tác động mạnh đến kết quả xây dựng NTM của Sa Pa.

Là địa phương có Khu du lịch quốc gia mà chưa có xã nông thôn mới như huyện Sa Pa thì với nhiều người không khác gì hiện tượng thời tiết cực đoan - tuyết rơi... mùa hè. Nhưng điều đáng buồn đó lại là sự thực, bởi xã duy nhất đạt chuẩn NTM ở Sa Pa là Nậm Cang đã chính thức “rớt hạng” sau hơn 3 năm được công nhận đạt chuẩn NTM (năm 2014). Đến thời điểm này, 17/17 xã của huyện Sa Pa chưa xã nào đủ tiêu chí xã nông thôn mới. Tìm hiểu nguyên nhân, chúng tôi nhận thấy cả yếu tố khách quan và chủ quan, nên việc địa phương phải đứng cuối trong “bảng xếp hạng” về xây dựng NTM xét trên phạm vi toàn tỉnh là điều khó tránh khỏi.

Về khách quan, liên tiếp những năm gần đây, mùa đông trên địa bàn huyện Sa Pa thường xuất hiện mưa tuyết, băng giá, sương muối... khiến cây trồng, vật nuôi bị ảnh hưởng. Ông Nguyễn Tiến Thành, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sa Pa than thở: Những năm gần đây, Sa Pa như “cái rốn” của thiên tai, khiến sản xuất nông nghiệp thiệt hại nặng nề. Mùa đông năm 2017, mưa tuyết, băng giá làm chết hơn 700 con đại gia súc, 1.800 ha cây thảo quả và hàng nghìn ha hoa màu các loại bị thiệt hại, đẩy nhiều hộ nông dân vào tình cảnh khó khăn.

Riêng với xã Nậm Cang, theo tìm hiểu của chúng tôi, ngay sau năm đầu tiên nhận bằng đạt chuẩn NTM thì mùa đông năm 2015, mưa tuyết làm chết 67 con đại gia súc, 619 ha cây thảo quả - nguồn thu nhập chính của các gia đình trên địa bàn xã - bị xóa sổ hoàn toàn. Ông Phàn Phủ Seng, Chủ tịch UBND xã Nậm Cang cho biết: Khi đón nhận bằng đạt chuẩn NTM, xã chỉ còn 12 hộ nghèo, chiếm 4,5% tổng số hộ; thu nhập bình quân đạt 24 triệu đồng/người/năm. Thế nhưng, mưa tuyết xảy ra trong mùa đông năm 2015 đã gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp, dẫn đến tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn tăng. Theo thống kê năm 2017, toàn xã có 79 hộ nghèo và 110 hộ cận nghèo; thu nhập bình quân chỉ còn 22 triệu đồng/người. “Đến thời điểm này, bà con đã khôi phục gần 614 ha thảo quả. Trong đó, một số diện tích sẽ cho thu hoạch trong năm nay, hy vọng cải thiện thu nhập cho bà con và giảm tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã” - ông Seng cho biết thêm.

Tìm hiểu thêm chúng tôi được biết, xã Nậm Cang đã trồng thử nghiệm nhiều loại cây ăn quả như cam, bưởi, quýt... nhưng vẫn chưa tìm được cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu tại địa phương để khuyến khích bà con nhân rộng. Do đó, người dân trong xã vẫn phải trông chờ vào nguồn thu nhập chính từ cây thảo quả. Theo rà soát của cấp có thẩm quyền, xã Nậm Cang “rớt” chuẩn NTM trên 3 tiêu chí: Thu nhập, hộ nghèo, môi trường và an toàn thực phẩm.

Sa Pa có địa hình bị chia cắt mạnh, cấu tạo địa chất “đất ngồi trên đá”. Điều này khiến cho địa phương gặp khó khăn trong việc thực hiện và giữ chuẩn các tiêu chí có các hạng mục xây dựng cơ bản như điện, đường, trường, trạm... Bởi vậy, hằng năm, cứ vào mùa mưa là lại xảy ra hiện tượng sạt lở đất, cuốn trôi các hạng mục xây dựng cơ bản. Theo thống kê của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sa Pa, mùa mưa năm 2016 và 2017, trên địa bàn có 11 công trình thủy lợi phục vụ nước cho hơn 200 ha ruộng tại 9 xã bị mưa lũ phá hủy, cuốn trôi. Để khắc phục 11 công trình thủy lợi trên, cần nguồn kinh phí khoảng 19,2 tỷ đồng.

Về chủ quan, nhận thức của một bộ phận người dân còn thấp cũng là nguyên nhân khiến Sa Pa chưa có xã NTM. Đơn cử như Tả Phìn, xã đăng ký về đích NTM trong năm 2018, khi trao đổi với chúng tôi, ông Lý Phù Sinh, Bí thư Đảng ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng NTM xã cho hay: Do địa hình bị chia cắt mạnh, khó khăn lắm xã mới lựa chọn, quy hoạch được nghĩa trang và bãi rác thải tập trung tại thôn Sả Séng, nhưng đã 3 năm nay không thể triển khai vì người dân thôn này không đồng tình. Để thực hiện tiêu chí môi trường và an toàn thực phẩm, huyện đã cấp kinh phí và chúng tôi cũng liên tục đi “gõ cửa” từng nhà để tuyên truyền, vận động, nhưng người dân vẫn không cho làm vì lo rác thải, người chết từ thôn khác đưa đến chôn sẽ đem đến những điều không may mắn và phát sinh dịch bệnh cho người trong thôn. Ông Sinh khẳng định: Chỉ cần hoàn thành tiêu chí môi trường và an toàn thực phẩm, xã Tả Phìn sẽ về đích NTM trong năm 2018.

Xã Nậm Cang là địa phương duy nhất trên toàn huyện Sa Pa đạt chuẩn NTM nay đã ...“rớt hạng”

Ở một số xã khác trên địa bàn huyện Sa Pa cũng gặp khó khăn tương tự. Tại Nậm Cang, chúng tôi ghi nhận người dân không hề buồn khi xã “rớt” chuẩn NTM, thậm chí có người cho rằng, từ khi xã đạt chuẩn NTM và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, con cái đi học phải đóng góp nhiều hơn. Bây giờ xã “rớt” chuẩn NTM rồi, chắc Nhà nước sẽ giảm nhiều khoản đóng góp và hỗ trợ cây, con giống để xây dựng lại NTM.

Từ thực tế trên cho thấy, còn không ít người dân chưa thấy hết lợi ích của chương trình xây dựng NTM, dẫn đến việc đồng thuận chưa cao và vẫn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự đầu tư của Nhà nước.

Được biết, 6 tháng đầu năm 2018, toàn tỉnh đón 2,5 triệu lượt khách du lịch, thì có hơn 70% trong số đó lựa chọn Sa Pa làm điểm đến để nghỉ dưỡng và tham quan các bản, làng. Điều hiển nhiên là nông thôn Sa Pa được du khách chiêm ngưỡng và ghi lại bằng hình ảnh, dễ nhầm tưởng đó là “diện mạo” nông thôn của tỉnh Lào Cai. Từ thực tế đó, rất cần sự nỗ lực vươn lên của cả hệ thống chính trị và người dân Sa Pa, tạo bước chuyển trong xây dựng NTM trong thời gian tới.

Bài cuối: Vươn lên từ “hạng cuối”

Phạm Khánh
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.