Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Những bài báo năm xưa

21/06/2020 08:09

LCĐT - Viết lịch sử của ngành, của đơn vị, phải tìm tư liệu từ các văn bản lưu trữ và tìm gặp các nhân chứng. Lịch sử nhiều biến động, những lần tản cư, sơ tán trong chiến tranh và nhiều cuộc chuyển dịch đã diễn ra, công tác lưu trữ bảo quản có nhiều hạn chế, việc tìm tư liệu lưu trữ gặp không ít khó khăn. Các nhân chứng lịch sử đều đã già, may mắn gặp cụ nhớ tỉ mỉ tường tận từng người, từng việc. Có cụ khi gặp thì tay bắt mặt mừng, nhắc đến kỷ niệm xưa thì hồ hởi nói cười, buồn vui ứa nước mắt. Những câu chuyện nhớ nhớ, quên quên sau chuỗi dài năm tháng chất chồng, tình cảm thì dồi dào nhưng khó thành tư liệu. May sao, có một nguồn tư liệu quý để khai thác. Ấy là báo “Lao Cai đổi mới” năm xưa, ngày nay là báo Lào Cai. Những tập báo lưu chiểu được bảo quản khá chu đáo, những bài báo năm xưa hiện lên các tư liệu có ý nghĩa lịch sử, dù giấy đã ngả màu.

Bài báo “Măng non miền núi” đăng trên báo Lào Cai đổi mới ngày 14/3/1973.

Lịch sử hiện lên từ những bài báo, với tư liệu sự kiện, con người, số liệu cụ thể in dấu hiện thực cuộc sống. Xin kể một vài chi tiết thú vị.

50 năm trước, Lào Cai đã vượt khó để phát triển giáo dục mẫu giáo, trong đó xã Xuân Giao (huyện Bảo Thắng) trở thành một trong những điển hình tiên tiến của miền Bắc. Lật giở báo “Lao Cai đổi mới” năm 1973 gặp 2 bài ghi chép có tư liệu cụ thể toàn diện của Cao Văn Tư và Nguyễn Anh Đào, sẽ thấy ngày ấy ý nguyện, công sức của đảng bộ, chính quyền, hợp tác xã và toàn dân tận tình quan tâm giáo dục trẻ em trong hoàn cảnh nghèo khó, sẽ thấy hình ảnh các cô giáo trẻ yêu thương chăm sóc tỉ mỉ cho các cháu và nhận thù lao là công điểm xã viên, sẽ gặp gương mặt cô giáo trẻ Lã Thị Tuế là đoàn viên xuất sắc, nổi tiếng trong tỉnh và được Bộ Giáo dục nêu gương. Ở Sa Pa có cô giáo Tâm tận tụy với các cháu mẫu giáo, được báo nêu gương từ năm ấy.

Mở báo “Lao Cai đổi mới” ngày 14/3/1973, gặp bài “Măng non miền núi”, hình ảnh Trường Thiếu nhi vùng cao Lao Cai đặt ở Mường Khương từ nửa thế kỷ trước hiện về với mô hình “Hợp tác xã Măng non” cùng các số liệu: Nhà trường có 79 học sinh, trồng 0,8 ha su hào, bắp cải, 1 ha đậu tương, 200 mét vuông ươm cây giống, trồng 200 cây xoan đào và nuôi gà, nuôi lợn. Cô giáo hướng dẫn các em nữ tự cắt may quần áo. Các em nam lập tổ mộc tự sửa bàn ghế, giường nằm, bảng lớp và tự làm… quản bút cho cả trường! “Tự làm quản bút cho cả trường!”, chỉ những thế hệ từ trên 60 tuổi trở lên mới hiểu chi tiết thú vị này! Ngày ấy học sinh viết bút mực, có khi mua được ngòi bút mà không có quản bút. Tự làm quản bút sẽ tiện dụng và tiết kiệm được tiền!

Mở trang báo “Lao Cai đổi mới” năm 1974, gặp bài Xã Thanh Kim (Sa Pa) có mô hình ký túc xá với những con số: 3 lớp vỡ lòng 53 học sinh, 2 lớp 1 có 20 học sinh và 1 lớp 2 có 7 học sinh. Nhờ có ký túc xá, cuối năm lớp vỡ lòng chuyển lên lớp 1 đạt 70%, các lớp khác chuyển lớp 80%.

Là điển hình tích cực, được giới thiệu lên báo mà huy động học sinh và chuyển lớp chỉ đạt như thế! Cố gắng vậy mà trường chỉ có đến lớp 2 với 7 học trò! Càng thấm thía sự gian nan của giáo dục vùng cao ngày ấy, càng phấn khởi trước thành tựu hôm nay và nghĩ suy về trách nhiệm hiện tại.

Báo “Lao Cai đổi mới” số ra ngày 5/4/1964 đăng bài của thầy giáo Nguyễn Tiến Quốc ở Bát Xát viết về tấm gương thầy giáo Trần Đức Thảo, 18 tuổi, dạy học ở Mường Vi. “Thầy Thảo đã đi gọi từng em, mua sách vở cho các em, mượn kéo về cắt tóc cho các em. Do đó, từ chỗ không có học sinh, nay đã có 20 em lớp vỡ lòng và gần 40 người học các lớp xóa mù chữ. Trong 4 tháng trời, mặc trời nắng hay trời mưa, Thảo đều cõng em Lù A Mản đến lớp học”. Mản bị bại liệt, nhờ thầy Thảo, em được đi học, đi chơi và trở thành học sinh giỏi của lớp.

Bác Hồ đọc bài báo này và gửi tặng thầy Thảo Huy hiệu của Người. Bài báo ghi bút tích Bác Hồ được in trong cuốn “Lời dạy của Bác Hồ mãi soi đường cho Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Lào Cai” - Tỉnh ủy Lào Cai xuất bản năm 2015.

Tôi lần tìm địa chỉ và “a lô” gặp thầy Thảo nghỉ hưu ở Lập Thạch (Vĩnh Phúc). Hỏi tấm Huy hiệu cao quý ấy còn giữ được không? Thầy Thảo tiếc nuối: “Bao lần chuyển dịch, dốc đèo, lật đật, mất chiếc Huy hiệu quý giá ấy rồi! Tiếc đứt ruột!”. Tôi đã phô tô bài báo, gửi chuyển phát nhanh tới thầy Thảo. Chiều hôm sau, thầy Thảo gọi: “Đã nhận được rồi! Cảm ơn! Cảm ơn! Quý hóa quá! Tôi đã nhận được bảo vật ghi kỷ niệm thiêng liêng!”.

Bồi hồi đọc lại những bài báo năm xưa, tôi tâm sự với bạn viết: “Viết báo tuyên truyền kịp thời, nhưng cũng là ghi sử biên niên đấy. Tư liệu về các sự kiện, về con người, sự việc, số liệu càng cụ thể, chính xác và phong phú, không chỉ có ích cho hôm nay mà còn là nguồn sử liệu cho mai sau”.

Cao Văn Tư
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.