Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Ngày mới trên hồ Cốc Ly

10/03/2018 09:05

LCĐT - Mặt trời vừa lên, chiếu những tia nắng ấm áp xuống lòng hồ Cốc Ly, màn sương mỏng phảng phất mặt hồ, đẹp như tranh vẽ. Ông Bàn Văn Tiến, 70 tuổi, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Cốc Ly (Bắc Hà) nhẹ tay chèo chiếc thuyền nhỏ đưa chúng tôi thăm những lồng nuôi cá giữa hồ, kể câu chuyện dài về cuộc mưu sinh trên sóng nước…

Những “vua cá”giữa lòng hồ

Trên chiếc thuyền nhỏ lênh đênh giữa lòng hồ, ông Tiến bảo sẽ đưa chúng tôi đi thăm cơ ngơi của “vua cá” người Dao tuyển thôn Thẩm Phúc. Thú thực, khi đứng trên bờ hồ, nhìn theo hướng tay chỉ của ông Tiến, thấy căn lều nhỏ phủ bạt xanh đơn sơ như lá tre giữa lòng hồ mênh mông, xung quanh là những ô cá lồng vuông như những nét bút chì mỏng manh kẻ trên mặt hồ trong xanh, chúng tôi chỉ thấy cảnh đẹp, chứ không mấy ấn tượng. Nhưng cảm xúc hoàn toàn khác khi con thuyền cập tới khu vực lồng cá và tiếp xúc với “vua cá” Bồng Văn Tuyến.

Nhìn thấy chúng tôi, anh Tuyến chui ra khỏi lều, thoăn thoắt ra đón, nhanh tay buộc dây neo vào khung sắt. Anh đi lại trên chiếc cầu nhỏ bằng ống kẽm thành thạo như làm xiếc, còn chúng tôi thì phải thận trọng, chỉ sơ xảy sẽ rơi ngay xuống nước. Nhìn mặt nước xanh thăm thẳm, nghe anh Tuyến bảo độ sâu khu nuôi cá này khoảng 30 m, giữa hồ sâu tới 150 m, tôi bỗng lạnh sống lưng.

Hai người đàn ông của vùng hồ gồng lưng kéo, lớp lưới bám đầy rêu được kéo dần lên mặt nước, chúng tôi ồ lên khi thấy đàn cá trắm, cá chép quẫy tung nước. Có những con cá nặng 3 - 4 kg, chen nhau quẫy nước rào rào, phi lên khỏi mặt nước, làm nước bắn tung tóe. Lần đầu tiên tôi được thấy nhiều cá to như thế, cảm giác thật khó diễn tả. Anh Tuyến bảo, năm 2017, anh xuất bán khoảng 8 tấn cá thịt, trừ chi phí lãi trên 60 triệu đồng. Tuy khoản tiền này chưa nhiều lắm nhưng đã mở ra hy vọng vào nghề nuôi cá lồng nơi đây.

Cuộc sống của những “ngư dân” vùng hồ Cốc Ly còn nhiều khó khăn.

Cách khu lồng cá của anh Tuyến khoảng 15 phút chèo thuyền là “vương quốc” của một “vua cá” khác. Đó cũng là người đầu tiên mạnh dạn nuôi cá lồng trên lòng hồ Cốc Ly, anh Cao Văn Quyền. Hiện nay, anh Quyền là chủ của 13 lồng cá, trong đó có những lồng cá dài 6 m, rộng 5 m, sâu 9 m. Khi chúng tôi đến, anh Quyền cũng vừa chèo thuyền đi đánh rọ tôm về, tranh thủ cho đàn cá ăn. Rổ cá con vừa ném xuống, đàn cá nheo, cá lăng háu đói đã nhao lên đớp mồi. Những con cá đầu bẹt da trơn tua tủa râu dài trắng muốt, thân cuộn lên, to như bắp đùi. Anh Quyền cười khoan khoái: “Mỗi năm, tôi nuôi gối vụ 6 lứa cá trắm, chép, nheo, lăng, xuất bán khoảng 20 tấn cá thịt. Có con cá nheo, cá lăng nặng cả chục kg đấy”. Hỏi thu được bao nhiêu tiền, anh Quyền khiêm tốn không nói, nhưng với lượng cá khổng lồ như thế, ông “vua cá” này cầm chắc “đút túi” cả mấy trăm triệu đồng.

Nhọc nhằn mưu sinh trên sóng nước

Nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ Cốc Ly được thử nghiệm từ cách đây 6 năm, ban đầu chỉ có một, hai hộ làm. Sau đó, năm 2014, Trung tâm Thủy sản tỉnh phối hợp với UBND huyện Bắc Hà triển khai Dự án phát triển thủy sản nuôi cá lồng trên hồ Cốc Ly, với 34 lồng nuôi thử nghiệm, đến năm 2015 được nâng lên 92 lồng cá. Chủ nhân của những lồng cá này chủ yếu là người dân thôn Thẩm Phúc và thôn Làng Mới, xã Cốc Ly. Sau 6 năm nhìn lại, nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ Cốc Ly trải qua không ít thăng trầm và chỉ những người “ăn gió nằm sương” trên lòng hồ này, ăn ngủ cùng đàn cá mới thực sự thấu hiểu.

Bên mâm cơm trưa đơn giản trong túp lều tôn giữa hồ Cốc Ly, nhấp chén rượu nhạt, anh Cao Văn Quyền tâm sự: Năm 2012, đập thủy điện Cốc Ly vừa dâng nước, tạo thành lòng hồ mênh mông trên thượng nguồn sông Chảy, thì tôi cũng bỏ nghề cơ khí từ xã Xuân Quang, di chuyển hàng chục km vào đây, mạo hiểm thử nuôi cá lồng. Khi đó, nơi đây vẫn còn là vùng đất “khỉ ho cò gáy” hoang vu lắm. Bà con vùng cao thấy tôi nói làm lồng nuôi cá, ai cũng tưởng nói đùa, khi thấy tôi làm thật thì mọi người đều lắc đầu bảo ông này “có vấn đề”, từ thuở cha sinh mẹ đẻ, chưa thấy ai nuôi cá trong lồng như nuôi chim.

 “Đúng như lời người dân bản địa ở đây nói, hai năm đầu tôi thất bại thảm hại. Đầu tiên tôi bỏ ra 67 triệu đồng đầu tư làm lồng và mua giống cá chiên, do không có kinh nghiệm vận chuyển, nên sau chặng đường dài hàng trăm km, đàn cá bị suy nhược, gặp phải môi trường nước lạ, nên chẳng mấy con sống sót. Hai lứa cá tiếp theo tôi cũng “đổ xuống hồ” hơn 100 triệu đồng, tiền của tan theo bọt nước. Có buổi sáng ngủ dậy, nhìn đàn cá chết trắng dạt vào góc lồng, nước mắt chỉ trực trào ra, trong lòng xót như có dao cứa. Qua nhiều bài học xương máu, những kinh nghiệm, kỹ thuật nuôi cá lồng cũng được đúc kết dần. Từ năm 2015 đến nay, tôi không chỉ nuôi cá đặc sản (chiên, nheo, lăng), mà còn nuôi thêm cả cá chép, rô, trắm theo lối công nghiệp, năng suất, sản lượng đều tăng, cho thu nhập cao hơn trước”.

Mưu sinh trên lòng hồ Cốc Ly mấy năm qua, bây giờ đã có trong tay trên 20 lồng cá, nhưng anh Bồng Văn Tuyến không bao giờ quên những vất vả, gian khó đã trải qua. “Nuôi cá lồng vất vả chẳng khác gì nuôi con mọn, còn đối diện với không ít rủi ro, nguy hiểm. Năm 2016, lồng cá bị thủng đáy, tôi bị xổng mất 1 tấn cá nheo. Năm 2017, trong đợt mưa bão lớn, 2 tấn cá trê phi cũng bị gió bão thổi lật lưới bay ra lòng hồ. Đêm hôm đó, hai bố con tôi đang ngủ trong lều thì mưa bão ập tới, gió thổi ù ù, nước hồ dâng cao gần 1 m, cả căn lều chòng chành, nghiêng ngả trong bão tố, hai bố con ôm chặt lấy nhau mà khóc. Nếu không có mấy sợi cáp to bằng cổ tay néo vào bờ kiên cố thì cả lều, người và chục lồng cá cũng bị cuốn bay, chìm xuống đáy hồ”. Kể lại chuyện này, nét mặt anh Bồng vẫn chưa hết sợ hãi.

Một góc hồ Cốc Ly.

Gian khó trăm bề

Nói về nghề nuôi cá lồng trên hồ Cốc Ly, những “vua cá” ở đây đều khẳng định tuy nhọc nhằn, vất vả, nhưng nếu kiên trì, quyết tâm đầu tư làm tới cùng thì cũng đem lại thu nhập khá. Tuy nhiên, với những người dân nghèo bắt đầu bước vào nghề nuôi cá lồng, chưa có kinh nghiệm và kỹ thuật, kinh phí đầu tư thấp, mỗi lứa cá là một “canh bạc” với ông trời, “được ăn cả, ngã về không”.

Ông Bàn Văn Tiến, lão “ngư dân” của lòng hồ năm nay đã 70 tuổi, dừng tay chèo, nhìn ra mặt hồ mênh mông, trải lòng: Người ta cứ nói nuôi cá lồng trên hồ Cốc Ly hiệu quả kinh tế cao, nhưng chỉ với một số người thôi. Nhiều hộ nuôi cá lồng ở thôn Thẩm Phúc, Làng Mới, như anh Bàn Văn Ngoan, Bàn Văn Thiết, Bàn Văn Quang, Lý Văn Lập, Bàn Xuân Hải… cũng không còn tha thiết với nghề này nữa. Không ít hộ đã chán nản, bán lồng cá, bỏ nghề.

- Vì sao đầu tư nuôi cá lồng lại khó như vậy, khiến nhiều hộ bỏ nghề? - tôi hỏi.

Ông Tiến bảo: Nuôi cá lồng cần có kỹ thuật và phụ thuộc chủ yếu vào nguồn cám công nghiệp. Bà con ở đây vốn mỏng, thường phải mua chịu cám để nuôi cá. Trong khi đó, giá 1 bao cám chở về đây lên tới 380.000 đồng, đàn cá ăn hết trong chốc lát. Năm 2016, giá cá thương phẩm “trượt dốc” không phanh, cá chép chỉ còn 20.000 - 30.000 đồng/kg. Chênh lệch giá so với năm trước, cứ 10 tấn cá là mất 30 triệu đồng. Người ta lại chê cá nuôi lồng có màu đen, nên không mua. Cá đã đến lúc xuất bán, nhưng đầu ra quá khó khăn, tư thương ép giá, để lại nuôi thì “chết” tiền cám. Gia đình tôi lỗ 22 triệu đồng, có hộ lỗ hơn 40 triệu đồng.

Trong câu chuyện về những khó khăn của nghề nuôi cá lồng trên hồ Cốc Ly, “lão ngư” Bàn Văn Tiến và “vua cá” Cao Văn Quyền cũng trăn trở vì thời gian gần đây có nhóm người đến hút cát ở ven bờ hồ Cốc Ly, thải dầu mỡ ra lòng hồ làm cho nguồn nước dần bị ô nhiễm. Nếu máy hút cát vẫn ngày đêm hoạt động và dầu mỡ vẫn đổ xuống hồ, thì nghề nuôi cá lồng khó trụ được.

Ngày mới trên hồ thủy điện Cốc Ly, câu chuyện vui buồn của những “vua cá” khiến chúng tôi cảm phục và thêm niềm hy vọng vào sự đổi thay cho cuộc sống người dân vùng hồ, nhưng cũng canh cánh những nỗi lo. Mong cho ngày mai, người dân vùng hồ sẽ vượt qua được khó khăn, sóng gió, để những lồng nuôi luôn đầy ắp cá, mang về cuộc sống ấm no…

Tuấn Ngọc – Đức Toàn
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.