Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

“Tưới” mồ hôi trên những bãi bồi ven sông

Kỳ 3: Gieo niềm tin trên bãi bồi Khu Ba

23/04/2018 14:29

LCĐT - Lớp lớp phù sa bồi lắng tạo thành những vùng đất bãi ven sông. Những bãi bồi ấy đã in dấu biết bao đôi tay chai sần, những khuôn mặt sạm đi vì nắng gió và tưới đẫm mồ hôi, nước mắt của những con người liều mình “bỏ” miền biển lên miền núi khai phá, gieo niềm tin đổi đời trên những bãi bồi hoang vu.

Kỳ 1: Tảo tần bên dòng sông Mẹ…

Kỳ 2: Mưu sinh trên đảo Trát

Bãi bồi Khu Ba.

Chúng tôi lao xe xuống chân gò, men theo con đường bê tông nhỏ hẹp, ngoằn ngoèo dẫn ra bãi bồi ven sông Hồng, địa phận thuộc thôn Khu Ba, xã Phố Lu, huyện Bảo Thắng. Những tia nắng sớm “nhảy nhót” trên những ruộng rau đông cuối vụ. Những cây ngô non mới ngoi lên khỏi mặt đất còn đọng lại sương. Bên thửa ruộng khác, mấy người dân đang cuốc, cày chuẩn bị đất gieo hạt cho vụ mới…

Cuốc bộ xuống cuối dải đất bồi, người phụ nữ trung tuổi đang cặm cụi vun gốc cho cây ngô. Phía sau khuôn mặt rám nắng, trong đôi mắt chất đầy tâm sự là những câu chuyện quá khứ của một thời gian nan, vất vả khai hoang. Bà Nguyễn Thị Hiên, quê ở Lý Nhân (Hà Nam) cùng bố mẹ lên vùng đất mới lập nghiêp và mưu sinh trên bãi bồi Khu Ba. Sau khi bỏ chế độ hợp tác xã, Nhà nước chia lại đất để các hộ tự canh tác, gia đình khó khăn, đất được chia không đủ nuôi sống cả nhà, nên bà cùng gia đình đã bắt tay vào khai phá thêm phần đất thấp giáp bờ sông. Ròng rã suốt một tháng, từ sớm tinh mơ khi cả làng chưa có bóng ai ra bãi, ông bà đã ra phát từng gốc lau, sậy, đến tối mịt mới trở về nhà. Bà Hiên bồi hồi nhớ lại: “Ngày đó, hai vợ chồng cực khổ vô cùng, tay, chân ngày nào cũng túa máu. Lau, sậy sắc nhọn cứa vào da đến mất cả cảm giác đau đớn. Phát xong cây, vợ chồng tôi còn phải đào từng gốc lau bám rễ sâu trong lòng đất, rồi cày bừa cho thật kỹ để đất tơi xốp, mới bắt đầu gieo cấy”. Nhưng rồi, những khó khăn cũng qua đi, bắt đầu cho “trái ngọt”. Phần đất bãi gia đình khai phá thêm, mỗi vụ gieo được 7 kg ngô giống. Tuy nhiên, khoảng 1/3 diện tích bãi canh tác nằm sát bờ sông, nên mỗi năm chỉ trồng được một vụ ngô để kịp chạy lũ, 2/3 diện tích còn lại trồng được 2 vụ. Mỗi năm gia đình thu trên 20 tấn ngô, đủ để ông bà nuôi các con ăn học và trang trải những khó khăn của gia đình.

Phía sau đôi mắt ưu tư của người phụ nữ trung tuổi, chúng tôi hiểu vẫn còn nhiều nỗi niềm chưa kể hết. Dọc theo bãi bồi, chúng tôi tiếp tục được nghe chuyện mưu sinh của những phụ nữ khác cũng đang tảo tần bên bãi bồi Khu Ba. Ngoài 2 vụ ngô chính, vụ đông vừa rồi, gia đình bà Nguyễn Thị Nụ trồng thêm hơn 1 sào rau dền. Bà Nụ chia sẻ: “Đây là diện tích rau cuối vụ, tôi khẩn trương nhổ hết để còn kịp gieo vụ ngô mới. Gia đình tôi được chia 4 sào, 2 vụ chính chủ yếu là trồng ngô, vụ còn lại trồng rau hoặc trồng ngô dày phục vụ chăn nuôi. Mỗi sào ngô dày bán cho người dân tận Bắc Hà, Sa Pa xuống mua với giá từ 700 nghìn đồng đến 1 triệu đồng”. Ngay bên cạnh vườn rau nhà bà Nụ là những giàn đỗ cô-ve xanh mơn mởn đang ra quả của nhà bà Vũ Thị Mão. Vừa hái đỗ, bà Mão vừa chia sẻ: “Trước năm 1971, đất  bãi bồi rất xấu, cỏ mọc um tùm, gia đình đã trồng nhiều loại cây, như chuối, mía nhưng đều không đem lại hiệu quả kinh tế. Sau trận lũ lịch sử năm 1971, bãi bồi được vun đắp thêm nhiều phù sa, rất thuận lợi trồng rau màu, hầu như rau trồng đều không phải bón phân, mà vẫn xanh tốt. Đến nay, tuổi đã cao, nên vợ chồng tôi không đủ sức canh tác nhiều, chủ yếu trồng rau đậu vừa là có rau ăn vừa có thêm nguồn thu nhập nhỏ để trang trải thêm cho cuộc sống.

Người dân tích cực trồng thêm cả rau màu vụ đông.

Rời bãi bồi, tìm đến nhà Trưởng thôn Nguyễn Công Kiểm. Ngồi trong căn nhà cấp 4, dù đã xế chiều, chúng tôi vẫn nghe được tiếng cười nói ngoài bờ sông, Trưởng thôn Nguyễn Công Kiểm phấn khởi cho biết: “Người dân Khu Ba rất chịu khó. Trong khi những bãi bồi xung quanh chỉ trồng 2 vụ, thì tại Khu Ba, người dân hầu như không để đất trống. Ban đầu, bãi bồi chỉ có khoảng 12 - 15 hộ khai phá, khoảng những năm 1980, đã có hàng chục hộ dân đến đây canh tác, thậm chí còn ở luôn trên bãi bồi. Sau đó, do nước lũ dâng cao, người dân mới chuyển lên trên gò, di chuyển sâu vào phía trong. Đến nay, cả bãi bồi có đến 71 hộ đang canh tác”. Rót chén trà mời khách, ông Kiểm tiếp tục câu chuyện: “Là trưởng thôn và trực tiếp canh tác dưới bãi bồi, tôi luôn trăn trở tìm cây trồng phù hợp cho bà con canh tác. Người dân mưu sinh ở bãi bồi phải chịu nhiều vất vả. Canh tác phụ thuộc vào thiên nhiên, chỉ cần một trận bão lũ đi qua, bao nhiêu công sức của bà con coi như mất hết. Gần đây nhất, trận bão năm 2014, cây cối đều đổ rạp, có đến 60% diện tích rau màu của bà con ở bãi bồi mất trắng, người dân khóc không thành tiếng. Sau bão, các gia đình cặm cụi nâng từng thân ngô đang thời kỳ ra bắp non, nhưng cũng  chẳng vớt vát được gì, thương vô cùng”.

Cách đây 4 năm, được sự hỗ trợ của Viện Khoa học Công nghệ, 20 hộ dân Khu Ba đã mạnh dạn chuyển sang trồng thử giống cam V2. Người dân chăm sóc theo đúng hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, nhưng hiệu quả không như kỳ vọng, cây phát triển không đều, một số cây bị chết, số còn lại ra quả, nhưng quả nhỏ và ít nước, năng suất thấp. Gia đình ông Kiểm cũng tiên phong trồng thử 200 cây cam V2, nhưng đến nay chưa một lần được thu hoạch. Vẫn biết đưa một cây trồng phù hợp vào đất bãi không phải một sớm một chiều. Song người dân Khu Ba vẫn đang đau đáu tìm để có cây trồng phù hợp. Chỉ tay về khu vườn nhỏ ngay trước mặt, ông giới thiệu về những cây nhãn có tuổi đời mấy chục năm đang trổ hoa. Có lẽ, nhãn là loài cây phù hợp nhất với khí hậu và thổ nhưỡng ở đây. Những cây nhãn này là giống nhãn lồng từ Hưng Yên theo chân những người khai hoang, được trồng đã nhiều năm, năm nào cũng sai quả. Thời gian tới, tôi có ý định cùng với bà con chuyển đổi sang trồng nhãn tại bãi bồi, làm sao để tận dụng đất trồng cho phù hợp. Ông bà, cha mẹ đã cực nhọc khai phá, chúng tôi không thể bỏ phí đất, nhất định phải tìm ra hướng đi mới để bà con phát triển kinh tế.

Từ vùng đất hoang, lau sậy mọc um tùm, qua bàn tay khai phá, bãi bồi Khu Ba giờ đây là vùng đất màu mỡ, trù phú, mang theo ước mong của người dân sẽ cho những vườn cây sum xuê trái ngọt trong tương lai. Những giọt mồ hôi thấm xuống đất, mong một ngày đất sẽ “nở hoa”.

Kỳ cuối: Một dải Hồng Cam

Thanh Cường - Thanh Nam - Hoàng Thu - Đức Phương
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.