Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Giữ rừng trên đỉnh Khau Co

13/06/2015 08:20

Dọc theo Quốc lộ 279, chúng tôi ngược lên Khau Co, nghe đâu trên mảnh đất thiêng, cheo leo giữa đỉnh đèo ấy có những người không ngủ, ngày đêm giữ rừng.

Nhọc nhằn nơi “Đèo gió”

Sau một chặng đường dài, khi tay lái đã mỏi nhừ vì những con dốc quanh co, khúc khuỷu, chinh phục hết chặng đường dài hơn 100 cây số từ thành phố Lào Cai đến đây, chúng tôi mới lên tới được đỉnh đèo. Giữa tiết trời mùa hè, Khau Co chào đón chúng tôi bằng khí trời se lạnh, sương mây trập trùng. Ấn sau làn sương mỏng manh, Trạm Kiểm lâm cụm xã Nậm Xé (hay còn gọi là Trạm Kiểm lâm Khau Co) hiện ra, nhỏ bé giữa núi rừng hoang vắng.

Chúng tôi bước vào Trạm trong sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng của những người làm việc nơi đây. Với cái bắt tay hỏi thăm, anh Lê Văn Thuyết, cán bộ Trạm Kiểm lâm Khau Co vui mừng cùng nụ cười tươi rói, bảo chúng tôi: “Lâu lắm rồi mới có người miền xuôi lên Trạm đấy”.

Trạm Kiểm lâm cụm xã Nậm Xé cheo leo trên đỉnh đèo Khau Co, thuộc địa phận xã Nậm Xé, nơi nối liền huyện Văn Bàn (Lào Cai) với huyện Than Uyên (Lai Châu). Trong tiếng địa phương, Khau Co có nghĩa là “Đèo gió”. Với độ cao hơn 1.200 m so với mực nước biển, địa hình phức tạp, thời tiết nơi này bốn mùa khắc nghiệt. Mùa hè, nắng gắt gao, những cơn gió Lào mang theo hơi nóng đổ qua “Đèo gió”. Mùa đông giá rét, mưa phùn dài ngày, sương mù dày đặc, có khi cả tháng không thấy mặt trời. Nằm cách xa trung tâm xã Nậm Xé, đường đi lại khó khăn, nên điều kiện sinh hoạt của cán bộ kiểm lâm ở đây rất thiếu thốn. Trạm gần như biệt lập với thế giới bên ngoài. Điện mà Trạm đang dùng là sử dụng nhờ điện nước của một hộ dân gần đó. Việc cập nhật tin tức thời sự và sinh hoạt hằng ngày rất khó khăn, vì điện chỉ đủ thắp sáng, sóng radio chập chờn. Sóng điện thoại có từ cuối năm 2013, nhưng không ổn định do địa hình núi cao chia cắt. Lương thực, thực phẩm sử dụng hằng ngày cho sinh hoạt cũng không đảm bảo, vì vậy, cán bộ kiểm lâm ở đây thường xuyên phải sử dụng thực phẩm khô. Hôm nào gặp người dân đi chợ hoặc lái xe chở vật liệu cho nhà máy thủy điện gần đó, cán bộ kiểm lâm mới nhờ mua giúp thực phẩm tươi sống để cải thiện.

Các kiểm lâm viên luôn tích cực kiểm soát phương tiện qua lại để kịp thời phát hiện những vụ vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng.

Cuộc nói chuyện của chúng tôi bị ngắt quãng bởi tiếng xe máy giòn tan từ xa vọng lại, một chiếc xe máy tiến gần vào, rồi đỗ “xịch” ở sân. Với áo quần lớp lớp, đôi ủng lấm lem bùn đất không nhận rõ màu, người đàn ông vừa đến bỏ chiếc ba lô trên vai, nhìn chúng tôi nhiều nghi ngại. Sau phút ngỡ ngàng của đôi bên, tiếng anh Thuyết (một cán bộ trong Trạm) vang lên: “Đây là đồng chí Thịnh, vừa kết thúc đợt tuần rừng 5 ngày về”.

- Đi tuần rừng có vất vả lắm không anh? - Chúng tôi hỏi.

- Bám rừng là công việc thường ngày của chúng tôi. “Ăn trong rừng, ngủ lại rừng” mãi cũng thành quen, chỉ thiếu nước chưa thành “người rừng” thôi anh Thịnh tếu táo, vui vẻ trả lời.

Nhiệm vụ của Trạm Kiểm lâm cụm xã Nậm Xé là phối hợp với các lực lượng chức năng, duy trì công tác tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vụ việc vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng. Thông thường, một đoàn hơn chục người, gồm cán bộ kiểm lâm, quản lý thị trường, Ban Quản lý Khu bảo tồn Hoàng Liên - Văn Bàn và một tổ nhận khoán đi tuần rừng 5 ngày, cứ liên tục luân phiên bất kể ngày, đêm. Cửa rừng cách Trạm 5,6 km, mỗi lần đi tuần, các anh đi xe đến cửa rừng, gửi lại nhà dân, rồi đi bộ vài giờ đồng hồ vào chốn rừng thiêng. Nơi ăn, nghỉ của các anh là những lều lán di động, nên thiếu thốn, khó khăn đủ bề. Cuộc sống nơi “rừng thiêng, nước độc”, các anh đều phải tự khắc phục dựa trên kinh nghiệm trong các chuyến đi rừng và kinh nghiệm của bà con truyền lại.

Tổng diện tích rừng thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên - Văn Bàn trên địa bàn xã Nậm Xé rộng 17.113 ha, độ che phủ rừng trên 81%, trải rộng trên địa bàn giáp ranh với huyện Than Uyên. Tài nguyên, lâm sản trong những cánh rừng này khá phong phú, với những loài thực vật quý hiếm như: Trò đãi, trầm, gù hương, vù hương, pơ mu, hồi núi, sến mật. Rừng nơi đây còn là nơi cư trú của nhiều loài động vật, trong đó có những loài đặc hữu, quý hiếm, như vượn đen tuyền, chim trèo cây lưng đen, cầy vằn... một số loài trong đó đang nằm trong nguy cơ bị tuyệt chủng. Do vậy, trọng trách trên vai của những người gác rừng nơi đây ngày càng nặng nề.

Trên mảnh đất bốn mùa khắc nghiệt, ngày thường đã vắng người lại qua, đến ngày lễ, tết lại càng gieo vào lòng người nỗi nhớ nhà cồn cào da diết. Nhưng vượt lên những khó khăn đó, giấu đi những tâm sự riêng tư, những kiểm lâm viên ở đây vẫn vững lòng, vững dạ, một lòng bảo vệ, gìn giữ màu xanh cho mảnh đất này.

Một đời người, một rừng cây

Cuộc trò chuyện của chúng tôi đang rôm rả thì có một bóng người thấp thoáng đi trong mưa tiến về phía Trạm. Những cán bộ kiểm lâm vội vàng giới thiệu: “Đây là người gác rừng nhiều tuổi nhất ở Trạm vừa nghỉ hưu cách đây không lâu. Chú là người giữ bao câu chuyện về cuộc sống, về “cuộc chiến” của những người giữ rừng trên đỉnh Khau Co này”.

Nhấp chén trà trong ngày mưa lạnh, ông Phạm Đăng Hải, người cán bộ già giơ cánh tay trái của mình ra, chỉ vào vết sẹo dài như con rết khổng lồ nằm trên da thịt rồi bắt đầu kể cho chúng tôi nghe câu chuyện cách đây 5 năm, khi ấy ông là Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Khau Co.

Năm 2010, nhận được tin báo của nhân dân là có đối tượng khai thác lâm sản trái phép tại khu vực khe Đá Mài, Trạm Kiểm lâm Khau Co đã phối hợp với Ban Quản lý Khu bảo tồn Hoàng Liên - Văn Bàn thu giữ, di chuyển số lâm sản khai thác trái phép trên về trụ sở để xử lý theo quy định của pháp luật. Sau đó, đối tượng Lò Văn Ngoan, trú tại xã Minh Lương (Văn Bàn) đến nhận số lâm sản trên là của mình. Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, đối tượng Ngoan tỏ thái độ bất hợp tác, có những lời lẽ lăng mạ, xúc phạm và còn dùng dao chém bị thương cán bộ kiểm lâm già với tỷ lệ thương tật 11%.

Ông Hải vẫn thường kể câu chuyện ấy như một lời nhắc nhở cho thế hệ mai sau về sự khắc nghiệt của cuộc chiến giữ rừng trên mảnh đất này. Với ông, vết sẹo như tấm huy chương thiêng liêng, quý giá được phong từ mồ hôi, máu và sự kiên định, kiên cường trong suốt cuộc đời làm nghề giữ rừng.

Khi được hỏi về cuộc sống riêng tư của những cán bộ kiểm lâm ở Trạm Kiểm lâm Khau Co, các anh vui vẻ cho biết: “Người trẻ nhất sinh năm 1991, người già nhất cũng chỉ vừa bước qua 35 xuân xanh”. Mỗi người một quê hương, nhưng đều gắn bó với nhau trên mảnh đất Khau Co này để cùng hoàn thành nhiệm vụ giữ gìn màu xanh cho rừng. Ngoài nhiệm vụ chính, các anh còn tự hào khoe với chúng tôi về “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, từ bổ củi, hái rau đến nấu cơm, giặt giũ, sửa xe... đều biết. Nhưng tôi hiểu, sau tiếng cười vui vẻ ấy là bao tâm tư thầm kín của những người gác rừng như các anh. Đó là những đêm trực gác không ngủ cùng nỗi nhớ người yêu, trông ngóng về gia đình nhỏ ở phương xa. Trong hoàn cảnh chung ấy, họ đều coi Trạm là ngôi nhà thứ hai, cùng yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau.

Kiểm lâm viên Cao Đức Toàn (sinh năm 1991), người trẻ tuổi nhất ở đây, mắt ánh lên niềm hạnh phúc khi kể về kỷ niệm được người yêu từ Bảo Nhai (Bắc Hà) lặn lội tới Nậm Xé thăm. Những cuộc điện thoại dù chập chờn, nhưng cũng đủ để các anh gửi gắm nhớ nhung, thương yêu tới người thân phương xa. Với các anh, gia đình là điểm tựa vững lòng, là khoảng yên bình. Sự quan tâm, thấu hiểu của họ chính là động lực để các anh kiên cường, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Tâm sự với chúng tôi, anh Thuyết cho biết: Sau 12 năm quay trở lại mảnh đất này, trong cảm nhận của anh, Khau Co đang đổi thay từng ngày. Người dân ở Nậm Xé đã biết giữ rừng, bảo vệ rừng như mái nhà chung. Những hình ảnh về người dân vào rừng đốn cây, lấy củi, gần như đã không còn nữa. Những chuyển biến đó là niềm vui cho những người gắn cuộc đời mình làm nghề giữ rừng trên mảnh đất này.

Nơi mồ hôi của những người giữ rừng rơi xuống, những mầm xanh đâm chồi, nảy lộc. Sự sống vươn lên mạnh mẽ từ những nhọc nhằn, vất vả của những người ngày đêm canh giữ màu xanh cho rừng. Chúng tôi chia tay các anh khi trời ngả về chiều, trong những bịn rịn, nuối tiếc của cuộc gặp gỡ ngắn ngủi. Trạm Kiểm lâm Khau Co ẩn hiện như một chấm nhỏ giữa tấm thảm xanh ngút ngàn của những cánh rừng thiêng. Trong tiếng gió chiều đang đổ về như cào xé khoảng không, Khau Co đúng như tên gọi “Đèo gió”, đang gầm mình như một con mãnh thú, ẩn chứa bao khắc nghiệt, hiểm nguy, như thách thức những người đến sống và làm việc ở nơi đây. Thế nhưng trong những âm thanh đặc trưng nơi đại ngàn này, tôi vẫn nghe văng vẳng bên tai những câu hát của bài hát “Một đời người, một rừng cây”.

 

QUỲNH TRANG - Đức Phương
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.