Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Lao động nông thôn đi làm thuê: Niềm vui trước mắt và những nỗi lo

Bài cuối: Nông thôn mới không thể thiếu nông dân

01/10/2018 13:48

LCĐT - Để giải “bài toán” nhân lực lao động rời địa bàn nông thôn đi làm thuê ở nước ngoài, các cấp, các ngành của tỉnh cần tiếp tục quan tâm, đưa ra giải pháp căn cơ, hiệu quả nhằm hạn chế những hệ lụy đáng tiếc về sau.

>> Bài 1: Sức hút “tiền tươi”

>> Bài 2: Những rủi ro và hệ lụy

Thực trạng đáng lo

Dẫn chúng tôi đi thăm những ngôi nhà mới xây khang trang, bề thế nhưng khuôn mặt anh Sùng Seo Mào, Phó Chủ tịch UBND xã Hoàng Thu Phố (huyện Bắc Hà) luôn đăm chiêu, đượm buồn và lo lắng. Anh Mào chia sẻ, tình trạng người dân tự ý rời địa bàn đi sang Trung Quốc làm thuê khiến chính quyền địa phương gặp khó khăn trên nhiều phương diện như quản lý nhân khẩu, triển khai các chương trình phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, phát triển đội ngũ cán bộ kế cận… Mặt khác, người dân sang bên kia biên giới chủ yếu làm những công việc như khuân vác, gùi hàng, phát đồi, trồng chuối, cạo mủ cao su… khi về địa phương không áp dụng được họ lại quay sang đó làm thuê tiếp.

Lo lắng của anh Sùng Seo Mào là có cơ sở, bởi tính đến thời điểm này, xã Hoàng Thu Phố mới đạt 7/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới, thấp hơn mức bình quân của tỉnh là 10,5 tiêu chí/xã. Thêm nữa là các tiêu chí nông thôn mới mà xã Hoàng Thu Phố đã đạt đều là những tiêu chí thuận lợi, có sự hỗ trợ của Nhà nước.

Tương tự, xã Sán Chải (huyện Si Ma Cai) đang gặp khó khăn trong việc triển khai các chương trình phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới. Anh Vàng Văn Cú, Phó Chủ tịch UBND xã Sán Chải cho biết, tình trạng người dân dời địa phương đi làm thuê bên Trung Quốc khoảng 3 năm nay. Tính đến nay, xã có 402/3.000 nhân khẩu sang Trung Quốc làm thuê. Những người đó đều là lao động chính và là trụ cột của gia đình. Do đó, khi không có họ ở nhà thì cha mẹ già và con cái của họ không có người chăm sóc, dạy bảo. Một số cháu thường xuyên bỏ học và sa vào các trò chơi điện tử. Còn xã gặp khó khăn trong việc triển khai các chương trình phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới vì thiếu nhân lực.

Đi đến các xã vùng cao của huyện Bắc Hà và huyện Si Ma Cai, chúng tôi thấy  nhiều nương ngô đến kỳ thu hoạch nhưng bị bỏ mặc để cỏ mọc hoang do chủ hộ đi lao động bên Trung Quốc chưa về. Những vườn cây ăn quả ôn đới như lê Tai nung, đào Pháp, mận Tả Van… cũng trong tình trạng tương tự. Ông Giàng Sín Chớ, Phó Chủ tịch UBND huyện Si Ma Cai chia sẻ: Nếu người lao động nông thôn đi ra nước ngoài làm thuê một vài năm để tích lũy vốn và kinh nghiệm rồi quay về phát triển kinh tế gia đình, góp phần xây dựng quê hương thì tốt. Nhưng trên thực tế thì không được như vậy, bởi đa số người dân của huyện Si Ma Cai đi làm thuê chỉ đem lại cái lợi ngay trước mắt. Còn về lâu dài thì tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sự phát triển bền vững của gia đình họ và của địa phương.

Một số xã vùng cao đang gặp khó khăn trong việc triển khai xây dựng nông thôn mới vì thiếu lao động.

Để phát triển bền vững...

Theo thống kê của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, trong 6 tháng đầu năm 2018, toàn tỉnh có 6.310 lượt lao động khu vực nông thôn qua biên giới làm việc tại Trung Quốc, tập trung chủ yếu ở các huyện: Bảo Thắng, Bảo Yên, Bát Xát, Si Ma Cai, Bắc Hà, Mường Khương. Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động, các cấp, các ngành đã tích cực tuyên truyền, phổ biến pháp luật và sẵn sàng hỗ trợ người dân làm thủ tục xuất - nhập cảnh sang Trung Quốc làm thuê hợp pháp. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, vấn đề là làm gì để người nông dân có thể sống được trên chính đồng đất quê hương mà không cần “tha phương cầu thực”.

Quay lại với câu chuyện của xã Hoàng Thu Phố (huyện Bắc Hà), xã có 538 hộ, 3.017 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông và sinh sống dựa vào sản xuất nông nghiệp giản đơn như trồng ngô, lúa và chăn nuôi nhỏ lẻ. Do địa hình đồi núi dốc, đất canh tác ít, thời tiết khắc nghiệt, nên dù rất cố gắng nhưng xã và huyện vẫn chưa thể tìm kế sinh nhai bền vững cho người dân. Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo của xã ở mức 63%, thu nhập đạt 9,5 triệu đồng/người/năm. Cái đói, cái nghèo khiến người dân đi làm ăn xa, nhưng không ở thành phố Lào Cai hoặc các địa phương khác trong nước vì không có công việc phù hợp và thiếu thông tin kết nối. Việc đi Trung Quốc lao động làm thuê với nhiều người là “cực chẳng đã”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Văn Kim, Trưởng Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện Bắc Hà chỉ ra: Các xã của huyện có địa hình bị chia cắt mạnh, trình độ sản xuất của người dân còn lạc hậu, nên khó dồn điền đổi thửa, kêu gọi doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp. Để giữ chân người lao động và đảm bảo cho sự phát triển bền vững nông thôn vùng cao, cần tích cực dạy nghề, chuyển giao khoa học - kỹ thuật sản xuất và khơi dậy ý chí làm giàu của nông dân. Các mô hình phát triển kinh tế phải dựa trên thế mạnh của từng địa phương và phát triển theo hình thức kinh tế hộ như trồng quế ở xã Nậm Đét hoặc trồng mận Tam hoa ở xã Na Hối. Cùng với đó, nâng cao chất lượng và duy trì thương hiệu một số sản phẩm như thổ cẩm, rượu ngô Bản Phố nhằm tạo việc làm tại chỗ, góp phần thu hút khách du lịch và thúc đẩy giao thương phát triển. Có như vậy mới giữ chân được người lao động gắn bó với quê hương.

Cùng quan điểm, ông Giàng Sín Chớ, Phó Chủ tịch UBND huyện Si Ma Cai cho biết: Huyện chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tích cực rà soát, xây dựng các mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp phù hợp với thổ nhưỡng và trình độ canh tác của người dân để nhân rộng. Bên cạnh đó, công tác dạy nghề, chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho người dân sẽ được thực hiện dựa trên điều kiện thực tế của từng địa phương.

Theo ông Đinh Văn Thơ, Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, tinh thần chỉ đạo của tỉnh là các cấp, các ngành cần tập trung thực hiện tốt chính sách hỗ trợ tạo việc làm cho người lao động, đặc biệt là lao động khu vực nông thôn, người dân tộc thiểu số, lao động ở các huyện nghèo, biên giới. Nâng cao công tác giáo dục nghề nghiệp, hoạt động tư vấn, dịch vụ việc làm, giúp người lao động có việc làm và thu nhập ổn định.

Phạm Khánh - Kim Thoa
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.