Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Nạn khai thác quặng apatít trái phép - những vấn đề đặt ra

Bài cuối: Những câu hỏi đặt ra

11/06/2018 16:12

LCĐT - Nạn khai thác quặng apatít trái phép đã và sẽ tiếp tục xảy ra nếu công tác quản lý còn bị lơi lỏng, xử lý thiếu cương quyết.

>>> Bài 1: Nóng từ thành phố Lào Cai…

>>> Bài 2: Quy mô lớn ở Bảo Thắng, Bát Xát…

Quặng lậu đi về đâu?

Hàng nghìn tấn quặng lậu trong thời gian qua đã được tiêu thụ trót lọt và nhanh chóng. Dù khó chỉ đích danh nhưng những người trong giới chuyên môn đều khẳng định quặng lậu được tiêu thụ tại thị trường Lào Cai và chỉ có thể là các cơ sở chế biến khoáng sản và sản xuất công nghiệp.

Trước đây, tại Lào Cai không xảy ra hiện tượng khai thác quặng apatít trái phép và loại quặng này chỉ có Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam độc quyền khai thác để cung ứng cho các nhà máy sản xuất phân bón trong nước và một phần dành cho xuất khẩu chính ngạch. Giờ đây, nhu cầu sử dụng quặng apatít tăng cao, chủ yếu cung cấp cho Khu Công nghiệp Tằng Loỏng tại huyện Bảo Thắng với 6 nhà máy sản xuất phốt pho vàng, tổ hợp sản xuất phân bón - hóa chất của Công ty Cổ phần hóa chất Đức Giang, Nhà máy Phân bón tổng hợp DAP số II, Nhà máy sản xuất phụ gia thức ăn gia súc DCP, các nhà máy, xí nghiệp sản xuất phân lân, NPK…

Hàng nghìn tấn quặng apatít do các đối tượng khai thác trái phép tại xã Hợp Thành (TP, Lào Cai) nếu không được phát hiện thu giữ kịp thời thì sẽ gây thiệt hại nhiều tỷ đồng của Nhà nước.

Như ở bài viết trước, chúng tôi đã nhắc tới nhân vật tên Hải, người có nhiều năm công tác tại Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam, khi đề cập câu hỏi quặng lậu đi về đâu, anh Hải đã khẳng định “chắc như đinh đóng cột” rằng hầu hết quặng apatít lậu đã được vận chuyển thẳng về Khu Công nghiệp Tằng Loỏng và việc vận chuyển chủ yếu diễn ra vào ban đêm để tránh ánh mắt người dân tò mò. Anh Hải cũng bật mí rằng, những điểm mà đối tượng khai thác quặng trái phép hướng tới là mỏ lộ thiên hoặc có tỷ lệ bóc dỡ đất đá thấp, chỉ 1 hoặc 2 máy xúc trong ít ngày đã có thể đào bới được hàng nghìn m3 quặng. Bài toán đơn giản được kiểm nghiệm trên thực tế là 1m3 quặng apatít loại I nguyên khai có tỷ trọng bằng 2 lần khối lượng, nghĩa là 1 m3 quặng nặng khoảng 2 tấn, giá trên thị trường tự do hiện khoảng 1,6 triệu đồng/tấn. Mỗi xe tải chở 60 đến 80 tấn, như vậy mỗi chuyến xe chở quặng lậu có giá trị từ 100 đến 130 triệu đồng, đó là lý do chính khiến nạn khai thác quặng apatít trái phép trong thời gian qua trở nên phức tạp hơn.

Đại diện lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết, cơ quan này đang đề xuất tỉnh thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra việc tiêu thụ nguyên liệu quặng apatít của các cơ sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn, trong đó trọng tâm sẽ là các nhà máy tại Khu Công nghiệp Tằng Loỏng. Hoạt động này nếu được triển khai quyết liệt, chặt chẽ trên thực tế bằng việc đối chứng sản phẩm đầu ra với nguồn cấp quặng đầu vào (nguồn chính thống thông qua hợp đồng với doanh nghiệp được cấp phép khai thác quặng) thì việc “chỉ mặt, đặt tên” các cơ sở tiếp tay cho nạn khai thác, tiêu thụ quặng apatít trái phép không khó.

Ai tiếp tay cho nạn khai thác quặng apatít trái phép?

Đại diện ngành tài nguyên và môi trường khẳng định rằng, bản đồ quy hoạch phân bố quặng apatít tại Lào Cai có một số cơ quan nắm giữ, nhưng bản đồ chi tiết chỉ có đơn vị được cấp quyền khai thác là Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam mới có qua nguồn cung cấp là Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam. Vậy nhưng các vụ việc đào bới, khai thác quặng apatít trái phép với lý do là “đào ao”, “san gạt nền trang trại”, “làm vườn” trong thời gian qua đều trúng các điểm mỏ, cho dù trữ lượng nhỏ lẻ. Qua tìm hiểu chúng tôi có được nguồn tin đáng tin cậy cho biết trong nhiều điểm xảy ra khai thác quặng apatít trái phép thời gian qua đều liên quan đến nhân vật tên H - cháu của giám đốc một doanh nghiệp được cấp phép khai thác quặng apatít nay đã nghỉ chế độ hưu trí.

Một điểm khai thác trái phép quặng apatít trong khu vực Khai trường 13, thuộc địa phận phường Nam Cường, TP. Lào Cai gây nguy hiểm cho đường dây dẫn điện 220 KV.

Hầu hết các điểm khai thác quặng apatít trái phép có phạm vi khai thác từ hàng nghìn tới hàng chục nghìn m2, nhưng đều đã hoạt động hàng tháng trời trước khi bị “tuýt còi”. Khi đó, cơ quan chức năng, chính quyền địa phương thường có rất nhiều cách để lý giải và đa số đều rất khách quan, “thuận lý, thuận tình”. Điển hình như vụ đào trộm hàng nghìn tấn quặng xảy ra tại địa giới hành chính tổ 16, phường Nam Cường và thuộc phạm vi khai trường tổ 13, Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam, đại diện UBND phường Nam Cường, thành phố Lào Cai cho rằng diện tích trên thuộc quyền quản lý của doanh nghiệp và trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp là đương nhiên. Đại diện UBND phường Nam Cường còn chứng minh bằng hồ sơ cho thấy Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam thuê diện tích đất này tới 50 năm (từ năm 2002) và đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Trong khi đó, đại diện doanh nghiệp này trả lời phóng viên là diện tích xảy ra vụ đào trộm quặng đã được bàn giao lại cho địa phương sau khi hết hạn giấy phép cấp quyền khai thác (?!). Tuy nhiên, khi chúng tôi nêu việc gần 1.000 tấn quặng khai thác trái phép được tập kết tại bãi quặng của Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam thì lãnh đạo doanh nghiệp này nói chưa nhận được báo cáo của đơn vị cấp dưới.

Trao đổi với chúng tôi, một đại diện lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh: Để xảy ra tình trạng khai thác quặng apatít trái phép tràn lan trong thời gian vừa qua, cơ quan chức năng cần làm rõ trách nhiệm của cả Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam, chính quyền và cơ quan chuyên môn trong việc để xảy ra các vụ khai thác lậu quặng apatít. Bởi, hơn ai hết, chính quyền cơ sở và cơ quan chuyên môn địa phương mới là “người gác cổng” quan trọng, sâu sát nhất với kho báu của quốc gia. Vậy nhưng, điều đáng ngạc nhiên là khá nhiều vụ khai thác quặng trái phép trên quy mô lớn lại do cơ quan chuyên môn cấp tỉnh phát hiện và xử lý. Bên cạnh đó, băn khoăn của không ít người dân là những vụ khai thác trái phép hàng nghìn tấn quặng, diện tích đào bới trái phép rộng cả ha và kéo dài hàng tháng trời, người vi phạm cũng đã được xác định nhưng đến nay vẫn chưa đối tượng nào bị xử lý hình sự; thậm chí có vụ việc hoàn thiện hồ sơ từ nhiều tháng, đến nay vẫn chưa có thông báo kết luận xử lý.

Hiện nay, việc quản lý hoạt động khai thác quặng apatít ở một số địa phương còn bị buông lỏng.

Về vấn đề tìm đơn vị tiêu thụ quặng apatít lậu, đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường khẳng định, nếu làm quyết liệt thì không khó để tìm được các nhà máy, cơ sở sản xuất tiêu thụ quặng lậu; tuy nhiên, cần sự vào cuộc của ngành thuế, thanh tra tỉnh và ngành công thương…

Còn khá nhiều câu hỏi khác liên quan đến nạn khai thác quặng apatít trái phép mà chúng tôi đang trong quá trình tìm hiểu, như có hay không việc lợi dụng thi công xây dựng các dự án đầu tư để khai thác quặng apatít tận thu, “chiếc bánh apatít” phải chăng đã được chia phần…?

Nhóm phóng viên thời sự
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.