Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Gỡ khó cho vụ khoai tây giống ở Văn Bàn

Bài 1: Trồng khoai trên đất lạ

25/04/2019 11:18

LCĐT - Hơn nửa tháng trở lại đây, nông dân ở nhiều xã trên địa bàn huyện Văn Bàn như ngồi trên đống lửa, vì vụ thu hoạch khoai tây giống thất bại.

Vụ đông xuân 2019, xã Dương Quỳ thực hiện mô hình liên kết sản xuất khoai tây giống với tổng diện tích 31,5 ha; 196 hộ của 3 thôn Tông Hốc, Tông Pháy, Khuôn Đo tham gia. Công ty Cổ phần Nông nghiệp quốc tế An Việt (Công ty An Việt) hỗ trợ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và công làm đất (thuê máy làm đất, lên luống).

Nông dân xã Dương Quỳ thu hoạch khoai tây.

Bà Lại Chị Chúc, thôn Tông Pháy cho biết: Gia đình tôi tham gia trồng khoai tây liên kết, mất rất nhiều công sức. Lúc đầu, công ty cam kết mua với giá 6.000 đồng/kg củ khoai loại 1, sau đó lại bảo củ khoai tây chúng tôi làm ra không đảm bảo chất lượng, chỉ hỗ trợ 1 triệu đồng/sào (trong khi cam kết ban đầu là hỗ trợ 1,5 triệu đồng/sào nếu không đạt năng suất). Nhưng hiện tại, công ty đến bảo chúng tôi thu hoạch hết khoai tây, đưa xe đến chở khoai tây đi. Chúng tôi rất lo lắng vì không biết ai sẽ trả tiền hỗ trợ cho dân?

Không chỉ gia đình bà Lại Chị Chúc, mà nhiều hộ ở Dương Quỳ cùng nỗi lo lắng như vậy, bởi “trồng cây đến ngày thu củ” lại không thấy có tiền, trong khi đã chuyển đổi vụ lúa qua trồng khoai tây, giờ không có thóc mà ăn, tiền cũng không có mà mua thóc.

Ông Phùng Văn Thời, Chủ tịch UBND xã Dương Quỳ cho biết: Thực tế qua kiểm tra, trong 31,5 ha thì có đến trên 10 ha khoai tây không có củ, hoặc ít củ và bị thối củ, năng suất rất thấp. Chúng tôi đã họp dân, công ty cam kết hỗ trợ nông dân 1 triệu đồng/sào. Theo đó, toàn bộ 31,5 ha của xã Dương Quỳ, Công ty An Việt cam kết chi trả sau 15 ngày thu hoạch củ khoai tây (hơn 850 triệu đồng). Trên thực tế, có một số hộ chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, năng suất đạt 6 - 7 tạ củ/sào, nhưng nhiều gia đình do lần đầu tiên trồng khoai tây, việc chăm sóc theo quy trình kỹ thuật còn chưa đầy đủ, nên năng suất chỉ đạt 1 - 2 tạ củ/sào, củ nhỏ, không đạt theo yêu cầu của doanh nghiệp.

Thực hiện mô hình liên kết sản xuất khoai tây giống vụ xuân, xã Dương Quỳ đã vận động người dân tham gia trồng, đồng thời mua máy bơm (hơn 7 triệu đồng) hỗ trợ bơm nước chống hạn cho khoai tây; huy động hàng trăm học sinh THPT giúp dân vun gốc, làm cỏ, bón phân kịp thời vụ.

Do suất đầu tư lớn, tính ra hơn 2 triệu đồng/sào (khoảng 60 triệu đồng/ha), nếu năng suất đạt khoảng 20 - 25 tấn khoai tây củ/ha (năng suất vụ xuân thường thấp hơn vụ đông, vụ đông đạt khoảng 25 - 30 tấn củ/ha), thì có lãi, nhưng hiện tại, bình quân năng suất chỉ đạt khoảng 10 tấn củ/ha (3,5 - 4 tạ củ/sào), không đủ chi phí ban đầu.

Tại xã Khánh Yên Hạ, có 65 hộ tham gia liên kết trồng khoai tây giống vụ đông xuân với Công ty An Việt, với 13 ha. Sản lượng khoai tây vụ này tại Khánh Yên Hạ đều thấp, có diện tích gần như mất trắng. Hộ ông Trần Văn Hạnh đạt năng suất cao nhất cũng chỉ ở mức 6,54 tạ/sào.

Gia đình bà Lê Thị Hòa, Trưởng thôn Pắc Sung là một trong những hộ thuê hơn 1 ha đất để tham gia liên kết sản xuất. Do thực hiện đúng theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật Công ty An Việt, ban đầu, diện tích khoai tây của gia đình bà Hòa phát triển tốt. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của mưa đá, gió Tây, nắng nóng, hạn hán… năng suất khoai tây của gia đình bà không đạt được kết quả như mong đợi. Cụ thể, trên 28 sào, gia đình bà thu hoạch được gần 8 tấn củ (22 sào cho sản lượng khoảng 4,5 tạ củ/sào, 6 sào gần như mất trắng). Bà Hòa cho rằng, 6 sào cho sản lượng thấp là do trồng trên đất pha cát nặng, đất không giữ được nước; khi trời nóng, có gió Tây, nhiệt độ trong đất tăng cao, khoai tây không thể phát triển. Việc khoai tây không đạt năng suất như công ty đưa ra có rất nhiều nguyên nhân, không thể đổ lỗi hoàn toàn cho phía Công ty An Việt, bởi trong sản xuất, cán bộ kỹ thuật của công ty rất sát sao, thường xuyên thăm đồng và hướng dẫn người dân (1 - 2 ngày/lần).

Theo tính toán, ngoài tiền hỗ trợ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật của Công ty An Việt khoảng 2 triệu đồng, người dân tham gia mô hình liên kết phải chi phí thêm khoảng 1 triệu đồng/sào (tiền công làm đất, chăm sóc, đạm, vôi), nếu năng suất đạt 7 tạ/sào thì người dân có lãi (hơn 1 triệu đồng/sào) trong 3 tháng trồng khoai tây. Con số này được đánh giá là có lợi hơn cấy lúa bởi theo người dân, với năng suất trung bình 2 tạ thóc/sào, người trồng lúa chỉ đủ “lấy công làm lãi”.

Do vụ khoai tây đông xuân gần như trùng với vụ lúa, năng suất khoai tây không đạt, nên các hộ tham gia mô hình hầu hết bị thiệt hại. Gia đình bà Hòa sau khi thu hoạch khoai tây đã “âm” khoảng 28 triệu đồng cho hơn 1 ha canh tác. Bà Hòa và người dân Khánh Yên Hạ hiểu rõ, khoai tây không đạt năng suất là việc ngoài mong muốn và mong công ty thực hiện đúng theo hợp đồng cam kết đã ký với UBND xã để vụ sau có thể tiếp tục tham gia liên kết trồng khoai tây giống.

Theo đánh giá của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Văn Bàn, mô hình liên kết sản xuất khoai tây giống giữa Công ty An Việt và người dân 9 xã thuộc huyện Văn Bàn có tổng diện tích 114,5 ha, 674 hộ tham gia, năng suất các hộ gần đạt và đạt sản lượng công ty đưa ra chỉ chiếm khoảng 10% - 15%, như hộ ông Trần Văn Hạnh (Khánh Yên Hạ) đạt 654 kg củ/sào; hộ ông Nguyễn Văn Thọ (Dương Quỳ) đạt 750 kg củ/sào; hộ bà Ngân Thị Quyền (Khánh Yên Trung đạt 570 kg củ/sào. Cá biệt có hộ chỉ đạt 200 kg củ/sào. Qua kiểm tra thực tế cho thấy mức độ không đồng đều, tỷ lệ củ đạt loại A chủ yếu ở khu vực xã Dương Quỳ, Minh Lương, còn khu vực Khánh Yên Trung, Khánh Yên Hạ, tỷ lệ củ loại A rất thấp.

Dân gian vẫn có câu: “Khoai đất lạ, mạ đất quen” để nói về đặc tính sinh trưởng của cây khoai, tuy nhiên “kinh nghiệm” này dường như không đúng trong trường hợp triển khai mô hình trồng khoai tây vụ đông xuân tại huyện Văn Bàn. Công ty An Việt đã đưa năng suất lý thuyết ở những nơi có khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi, trình độ canh tác cao hơn để áp dụng ở Văn Bàn. Có thể do chưa khảo sát kỹ điều kiện khí hậu khắc nghiệt, thổ nhưỡng và tập quán canh tác của người dân khi triển khai mô hình, nên dẫn tới năng suất khoai tây không đạt như kỳ vọng.

Công ty An Việt và chính quyền địa phương đã có những giải pháp nhằm giảm thiệt hại cho nông dân như thế nào? Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin trong kỳ sau.

NHÓM PV KINH TẾ - XÃ HỘI
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.