Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Nỗi buồn hôn nhân cận huyết thống

Bài 1: Những nhân chứng chân thật

15/09/2018 15:25

LCĐT - 2 năm trở lại đây, tình trạng kết hôn cận huyết thống không còn xảy ra tại các bản làng của đồng bào dân tộc Xa Phó trên địa bàn tỉnh, thế nhưng những hệ lụy vẫn âm ỉ đến tận hôm nay và sau này.

Cách đây 2 tháng, trong một lần ghé thăm Trường THCS Tả Phời (thành phố Lào Cai), tôi không thể rời mắt khỏi một học sinh nam dáng người nhỏ bé, da xanh xao. Em ngồi một góc hè của phòng bán trú, dõi mắt nhìn ra khoảng sân trường rợp bóng mát. Dưới những tán cây to trên sân trường, các bạn em đang vui vẻ nô đùa. Em là L.V.H, dân tộc Xa Phó, nhà ở thôn Láo Lý. Trò chuyện với tôi, H bảo, em cũng muốn ra chơi đùa với các bạn, nhưng sức khỏe không cho phép nên em đành ngồi nhìn. Qua câu chuyện vội vàng với giáo viên nhà trường, tôi được biết, H là kết quả của cuộc hôn nhân cận huyết thống nên em có thể trạng nhỏ hơn so với các bạn cùng trang lứa. H cũng hay bị ngất, đổ máu cam và hay mắc các bệnh liên quan đến sức đề kháng.

Bà Châu Thị Toàn kể về những ngày khó khăn của gia đình.

Hình ảnh về L.V.H cứ ám ảnh và tôi quyết định đến Láo Lý, thôn có 100% đồng bào dân tộc Xa Phó để tìm hiểu về hôn nhân cận huyết thống. Tuyến độc đạo lên Láo Lý cứ hun hút và cô quạnh. Sau một hồi vượt dốc, trung tâm thôn hiện ra với những nếp nhà cũ nằm len lỏi theo lưng chừng núi. Nghèo khó, là cảm nhận đầu tiên của chúng tôi về Láo Lý.

Vì không hẹn trước nên phải chờ từ sáng đến gần trưa chúng tôi mới gặp được Trưởng thôn Châu Văn Thêm. Mới đảm nhận chức trưởng thôn và tuổi đời còn trẻ, nên anh Thêm khá khó khăn trong điểm danh các cặp vợ chồng trong thôn chứ chưa kể đến các mối quan hệ của họ. Phải nhờ sự giúp đỡ của mẹ đẻ, anh mới tìm được cho chúng tôi vài cặp vợ chồng kết hôn cận huyết thống.

Anh Thêm dẫn chúng tôi đến gia đình anh Châu Văn Trớn và vợ là Châu Thị Sơn. Sau một hồi liên lạc bằng tiếng địa phương, anh Thêm thông báo là cặp vợ chồng này đang ở trên nương nên việc nắm thông tin phải qua người họ hàng của anh Trớn. Đó là bà Châu Thị Mười, người khẳng định chắc chắn rằng vợ chồng anh Trớn có quan hệ anh em 3 đời, ông bà của cặp vợ chồng này là anh em ruột. “Vợ chồng chúng nó (anh Trớn - PV) lấy nhau được hơn 2 năm và đang mang thai con đầu lòng. Anh em họ hàng lấy nhau nên hy vọng đứa bé sinh ra ít bị ảnh hưởng” - bà Mười nói.

Hộ thứ hai chúng tôi đến tìm hiểu là gia đình anh Mã Văn Viên, đang là ngày mùa nên gia chủ cũng không có nhà. Trong căn nhà được ghép bằng những tấm gỗ cong vênh, bà Châu Thị Toàn, mẹ anh Viên vừa cặm cụi thái rau cho lợn vừa tiếp chuyện chúng tôi. “Con trai và con dâu tôi có quan hệ rất gần nhau. Con trai tôi là con em cậu, còn con dâu tôi là con chị gái. Sau khi kết hôn, vợ chồng nó sinh được 3 người con. Giờ đứa lớn đã lập gia đình riêng, hai đứa bé hơn giờ sức khỏe cũng tạm ổn, không còn ốm đau nhiều như trước. Ngày xưa, nhận thức hạn chế nên gia đình cho chúng kết hôn với nhau” - bà Toàn bảo.

Nhiều phụ nữ ở vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn kết hôn cận huyết thống (ảnh minh họa)

Ngược thời gian trở về thời điểm khi các cháu nội còn nhỏ (trước năm 2000), bà Toàn kể: Hồi đó, các cháu thường xuyên đau ốm. Kinh tế gia đình đã khó khăn, cộng với chi phí chữa bệnh cho các con, khiến vợ chồng thằng Viên càng thêm túng bấn, thiếu đói xảy ra thường xuyên. Lao động vất vả thì chúng tôi quen rồi, nhưng chỉ thương bọn trẻ, hễ trái gió trở trời là cả ba cùng ốm. Sức khỏe yếu nên việc học của chúng cũng lỡ dở...

Bà Toàn nói mình vẫn nhớ như in những ngày các con chạy ăn từng bữa, chưa dứt mối lo lương thực lại nối tiếp nỗi lo tiền chữa bệnh. Cuộc sống của gia đình anh Viên, bà Toàn là chuỗi ngày quẩn quanh với đói nghèo - đau ốm - lo lắng…

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống của tỉnh, năm 2015 - 2017, toàn tỉnh có 38 cặp hôn nhân cận huyết thuộc các dân tộc Mông, Dao, Nùng và Xa Phó. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi không thể thống kê tất cả các cặp vợ chồng có huyết thống gần, nhưng sau trao đổi với những người liên quan, phần nào chúng tôi hiểu được nguyên nhân vì sao hôn nhân cận huyết có thể tồn tại đến nay.

Bài 2: Nguyên nhân và hệ lụy

Thu Ngọc - Ngô Luyên
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.