Báo Lào Cai Online
Hotline: 0203.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Về nơi vắng dấu chân qua

Bài 1: Bản mới trên thượng nguồn sông Chảy

04/07/2016 07:37

LCĐT - Là thôn xa nhất của xã vùng cao Nàn Sín và cũng xa nhất huyện Si Ma Cai, nhưng Phìn Chư 3 không nằm cheo leo trên đỉnh núi như nhiều người tưởng, mà tụt xuống thung lũng hun hút nơi ngã ba sông Chảy nước xanh như ngọc bích, giáp với huyện Bắc Hà và huyện Mường Khương.

Bài 1: Bản mới trên thượng nguồn sông Chảy

Nơi xa nhất, nhưng đông dân nhất

Trên địa bàn huyện Si Ma Cai, Nàn Sín là xã xa nhất, nằm trên đỉnh núi cao ngất, cách trung tâm huyện Si Ma Cai khoảng 30 km. Từ trụ sở UBND xã, anh Sùng Seo Hòa, Chủ tịch UBND xã Nàn Sín chỉ tay xuống thung lũng sâu hun hút, nơi có bản Mông mờ ảo trong sương trông bé như cái mộc nhĩ và bảo chúng tôi: Thôn Phìn Chư 3 đấy! Đó là thôn xa nhất của xã Nàn Sín này. Nhà báo không đi theo đường tắt từ trung tâm xã xuống được đâu, chỉ người đi bộ và ngựa tụt xuống được thôi, mất khoảng 20 phút, còn leo ngược về đây mất hơn một tiếng đồng hồ. Vì thế, muốn vào Phìn Chư 3 bằng xe máy, phải quay xuống, đi theo đường cấp phối qua thôn Bản Kha, Bản Giáng của xã Sín Chéng mất 20 km nữa.

Thôn Phìn Chư 3 nằm trên thượng nguồn sông Chảy.

“Thôn Phìn Chư 3 có gì đặc biệt so với những thôn, bản khác của xã”? Chúng tôi hỏi. Anh Hòa nheo nheo ánh mắt: “Phìn Chư 3 là thôn xa nhất, vì nằm ở khu vực vòm nhô sông Chảy nên địa hình rất đặc biệt. Đây là ngã ba sông, bên kia sông Chảy là xã Tả Thàng của huyện Mường Khương, còn bên này sông có con suối sâu đổ ra sông Chảy - ranh giới giữa xã Nàn Sín của Si Ma Cai và xã Hoàng Thu Phố của huyện Bắc Hà. Thôn Phìn Chư 3 chạy dọc theo sông Chảy 4 km, là nơi sinh sống của 116 hộ dân tộc Mông, cũng là thôn đông dân nhất xã đấy. Mình lớn lên ở Phìn Chư 3 mà. Vùng đất này tiếp giáp bờ sông nên khí hậu ấm áp, trái ngược hẳn với các thôn, bản khác của xã, đất đai lại màu mỡ, 70% ruộng bậc thang và nương ngô của bà con đều tập trung ở đó”.

Chúng tôi theo chân anh Ngải Seo Sì, cán bộ văn hóa xã Nàn Sín xuyên qua thôn Chu Lìn Chồ của xã Thào Chư Phìn, vào thôn Phìn Chư 2 rồi lại ngược dốc lên tiếp theo con đường đất bé bằng hai bàn chân, đá nhọn chọc lên lởm chởm. Đứng trên mỏm đá cao lồng lộng gió, anh Sì bảo đây là nơi có thể nhìn thấy thôn Phìn Chư 3 và ngã ba sông đẹp nhất. Quả thật, chúng tôi không thể hình dung được ở xã cao và xa nhất Si Ma Cai lại có một thôn xa xôi với địa hình đặc biệt đến thế. Những thửa ruộng bậc thang mùa nước đổ xếp tầng tầng, lớp lớp lấp lánh như ánh gương trời; ngã ba sông Chảy trong xanh giữa núi non trùng điệp. Những nếp nhà của đồng bào Mông nằm rải rác trên các mỏm đồi lẫn trong màu xanh của ngô, lúa.

Điểm sáng nơi ngã ba sông

Điều khiến chúng tôi bất ngờ khi đến Phìn Chư 3 là đi qua khu rừng cấm hàng trăm tuổi của thôn có một khu dân cư tập trung, nhà cửa mới xây rất khang trang. Điện kéo vào tận thôn, mỗi nhà lại có lu nước xanh to hơn thùng phuy ở trước cửa. Trưởng thôn Tráng Seo Dân còn rất trẻ, cười rạng rỡ bảo: Trước đây, ở Phìn Chư 3 không có đường cho xe máy vào, nên biệt lập như ốc đảo, ít nhà dân lắm. Bà con ở các thôn trên cao không có đất sản xuất, phải đi bộ cả chục cây số xuống khu Lùng Sáng này trồng ngô, cấy lúa. Khi thu hoạch lại phải cõng từng bao ngô, lúa vượt dốc mang về nhà, vất vả không thể kể hết được. Từ năm 2011, Nhà nước quan tâm, mở đường vào thôn, kéo điện lưới, xây dựng khu tái định cư, trường học, rồi giúp các hộ dân san nền nhà, hỗ trợ lu nước… nên 59 hộ dân từ các thôn, bản khác trên cao đã xuống đây định cư, phát triển kinh tế. Hưởng lợi từ chương trình sắp xếp dân cư, bây giờ, Lùng Sáng trở thành trung tâm của thôn Phìn Chư 3, cũng là “điểm sáng” của xã. Ở khu tái định cư này đã có trên 20 hộ xây nhà. Các hộ: Giàng Tả Hòa, Sùng Seo Chu, Ngải Seo Sành, Ngải Seo Pao mỗi năm thu hoạch hàng chục tấn ngô, lúa. Các hộ: Ngải Seo Giả, Sùng Seo Chu, Sùng A Ký… mỗi hộ có từ 5 - 8 con trâu. Ngoài ra, hộ Ma Seo Lành, Ngải Seo Giả, Ngải Seo Lử, Vàng Seo Tếnh, Liều Thị Chư còn mạnh dạn nuôi thử nghiệm cá lồng dưới sông Chảy…

Chúng tôi theo con đường đất đỏ mới mở, phóng xe máy xuôi dốc xuống tận ngã ba sông Chảy. Dưới bờ sông Chảy có căn lán nhỏ treo bên vách đá dựng đứng, nhìn rất hoang sơ. Ma Seo Lành, chủ nhân của lán, nước da đen sạm, có vẻ như lâu lắm không ra khỏi đây. Thì ra hơn một năm nay, anh Lành rời ngôi nhà xây ở giữa thôn xuống đây dựng lán, ăn, ngủ để trông đàn cá dưới sông. Anh khoe nhà mình có 2 lồng cá trắm, cá chép, mỗi lồng có khoảng 200 con cá. Sau một năm nuôi thử, vì chưa có kinh nghiệm nên cá chết một nửa, số còn lại có con nặng tới 5 kg. Hôm thu hoạch cá, anh mời bà con, họ hàng đến nhà liên hoan, thưởng thức những con cá lồng đầu tiên nuôi ở vùng lòng hồ sông Chảy này.

Mấy ngày qua, anh Lành đang tiếp tục sửa lại lồng để nuôi lứa cá thứ hai, với hy vọng làm giàu từ nghề mới. Anh Lành cười bảo từ xưa đến nay chỉ thấy người Mông nuôi chim bằng lồng, bây giờ mình lại làm cái lồng to như cái bếp thả xuống sông để nuôi… cá. Lúc đầu không ai tin là nuôi thế cá sẽ sống được, bây giờ thì ai cũng tin rồi… Chúng tôi nhớ lại câu chuyện ở UBND xã Nàn Sín, Chủ tịch UBND xã Sùng Seo Hòa nói năm nay theo kế hoạch, xã sẽ vận động nhân dân Phìn Chư 3 làm thêm khoảng chục lồng cá mới nữa, vậy là Phìn Chư 3 sẽ có 15 lồng cá. Nuôi cá lồng tuy còn khó khăn, nhưng mở ra triển vọng giảm nghèo bền vững cho người dân nơi đây.

Ước mơ ngày mai

Điểm nổi bật giữa trung tâm thôn Phìn Chư 3 là ngôi trường xây khang trang với lá cờ Tổ quốc tung bay trong gió. Đó là Phân hiệu Phìn Chư 3 của Trường Tiểu học Nàn Sín, năm học vừa rồi có 3 lớp với 50 học sinh. Cô giáo Ma Thị Chao là phân hiệu trưởng, cũng là người Mông sinh ra và lớn lên ở đây chia sẻ: “Từ khi Nhà nước xây dựng điểm trường này, học sinh có điều kiện học tập tốt hơn. Tuy nhiên, điều các thầy, cô giáo trăn trở là đa số nhà các em ở xa, buổi sáng phải thức dậy từ rất sớm, đi bộ 3 - 4 km đường rừng, xách theo cặp lồng cơm tới trường, vì thế, phải 8 - 9 giờ sáng, nhiều em mới tới lớp được. Giá như ở phân hiệu cũng có phòng bán trú cho học sinh như ở trường chính, thì các em đi học đỡ vất vả”. Được biết, ở Phìn Chư 3, điểm trường mầm non vẫn đang thiếu phòng học nên phải học nhờ nhà văn hóa thôn, còn một điểm trường khác ở khu dân cư phía trong vẫn là nhà tạm. Mong muốn của các thầy, cô giáo và các em học sinh là sớm có ngôi trường mới kiên cố để yên tâm học tập.

Chúng tôi dạo một vòng quanh thôn Phìn Chư 3 để cảm nhận thêm về mảnh đất nơi ngã ba sông này. Nơi đây địa hình thuận lợi, rất có tiềm năng để phát triển du lịch, vì có thể đón khách đi thuyền ngược sông Chảy từ Cốc Ly (Bắc Hà) lên, từ trên xã Bản Mế xuôi xuống. Ngoài có thôn người Mông thân thiện, giàu bản sắc văn hóa, Phìn Chư 3 còn có thiên nhiên tươi đẹp với núi non trùng điệp, ruộng bậc thang, rừng già, có cả thác nước 9 tầng trên dòng suối nơi ngã ba sông Chảy. Nhưng những tiềm năng đó vẫn như nàng công chúa còn đang ngủ quên trong rừng.

Lúc chia tay, Trưởng thôn Tráng Seo Dân bảo, hiện nay đời sống đồng bào Mông ở Phìn Chư 3 đã đổi thay nhiều, nhưng theo tiêu chí mới thì còn tới 100 hộ nghèo. Ước mơ của người dân nơi đây là ngô, lúa được mùa, giá cả ổn định để nâng cao thu nhập. Nhưng khát vọng lớn nhất là mai này tuyến đường vào thôn sẽ được bê tông hóa, có thêm cây cầu bắc qua dòng suối nối sang xã Hoàng Thu Phố của huyện Bắc Hà, dưới ngã ba sông có bến thuyền rộng rãi để việc đi lại, giao lưu, mua bán thuận tiện. Khi đó, Phìn Chư 3 sẽ trở thành bến sông nhộn nhịp trên thượng nguồn sông Chảy.

Bài 2: Nhọc nhằn “Trang trại ngựa”

Thanh Nam – Tuấn Ngọc
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 020.3840.046 - Fax: 020.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.