Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Nông thôn mới

Ðể các xã vùng cao được hưởng lợi nhiều hơn

28/07/2019 08:15

LCĐT - Sau gần 10 năm triển khai xây dựng nông thôn mới (NTM), toàn tỉnh hiện có 48/143 xã được cấp có thẩm quyền công nhận đạt chuẩn NTM. Tuy vậy, hết năm 2018 vẫn còn 43 xã có tỷ lệ hộ nghèo hơn 40%. Tìm hiểu về việc xây dựng NTM tại những xã vùng cao chúng tôi nhận thấy, có những “nút thắt” mà cấp ủy đảng, chính quyền địa phương không thể tự tháo gỡ.

Giao thông thuận lợi giúp vùng cao phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể, có những công văn của cấp trên quy định và hướng dẫn thực hiện tiêu chí xây dựng NTM vô tình tạo ra“nút thắt” khiến nhiều xã vùng cao không thể… cởi. Minh chứng là Công văn số 4688 ngày 14/11/2016 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về hướng dẫn thực hiện tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa (tiêu chí số 6), có nội dung quy định: Vùng núi cao và ở các xã đặc biệt khó khăn, diện tích đất quy hoạch cho nhà văn hóa thôn từ 100 m2 trở lên, khu thể thao từ 200 m2 trở lên… Nhưng trên nền địa hình bị chia cắt mạnh, nhiều địa phương vùng cao của Lào Cai không tìm được mặt bằng xây dựng nhà văn hóa thôn và cả nhà văn hóa xã theo quy chuẩn.

Đơn cử như xã Hầu Thào (huyện Sa Pa), mặc dù cách trung tâm huyện chỉ khoảng 9 km nhưng đến nay, 100% thôn của xã không có nhà văn hóa đạt chuẩn NTM, nguyên do là không có đủ mặt bằng để xây dựng. Ông Giàng A Chu, Chủ tịch UBND xã Hầu Thào cho biết: Đầu năm 2017, huyện Sa Pa hỗ trợ xã 100 triệu đồng để xây dựng nhà văn hóa thôn Thào Hồng Dến nhưng đến cuối năm, chúng tôi đành trả lại tiền và phải làm rất nhiều văn bản giải trình với huyện bởi không tìm được mặt bằng.

Tìm hiểu kỹ hơn chúng tôi được biết, thôn Thào Hồng Dến trước đây có nhà văn hóa làm bằng gỗ, trên khuôn viên đất rộng 45 m2 (do 1 hộ trong thôn hiến đất). Sau một thời gian, nhà văn hóa thôn xuống cấp không thể sử dụng và bà con mong muốn làm mới. Nhưng vì các yếu tố về địa hình, kinh phí giải phóng mặt bằng và khoản tiền người dân phải đóng góp nên các hộ trong thôn chỉ đồng ý xây dựng nhà văn hóa trên nền đất cũ (rộng 45 m2) mà không đồng ý mở rộng theo chuẩn NTM (phải từ 100 m2 trở lên).

Theo tính toán của ông Giàng A Thinh, Trưởng thôn Thào Hồng Dến, dù có sẵn mặt bằng thì kinh phí xây dựng nhà văn hóa thôn cũng cần ít nhất 350 triệu đồng vì chi phí vận chuyển vật liệu xây dựng và san gạt mặt bằng rất lớn. Như vậy, trừ kinh phí hỗ trợ của Nhà nước thì người dân phải đóng góp quá lớn so với mức thu nhập bình quân 18 triệu đồng/người/năm (năm 2018). Khó khăn này cũng hiện hữu tại 3 thôn còn lại của xã Hầu Thào và nhiều thôn ở các địa phương khác. Một số địa phương khắc phục bằng cách tổ chức họp thôn luân phiên tại nhà trưởng thôn, bí thư chi bộ, tuy nhiên chất lượng những cuộc họp như vậy đến đâu thì không ai biết. Được biết, trong số 540 hộ, 99% là đồng bào dân tộc Mông ở xã Hầu Thào thì có tới 43% thuộc diện nghèo. Trong chương trình xây dựng NTM, xã này mới đạt 9/19 tiêu chí.

Thêm một “nút thắt” do cơ chế chính sách “vô tình” tạo ra trong xây dựng NTM ở các xã vùng cao có đông đồng bào sinh sống mà chúng tôi được anh Bùi Văn Chinh, Chủ tịch UBND xã Tòng Sành (huyện Bát Xát) cho biết thêm, đó là: Chỉ riêng định mức hỗ trợ bảo hiểm y tế cho người nghèo là 100%, còn mức hỗ trợ bảo hiểm y tế cho đồng bào dân tộc thiểu số là 95%, điều này khiến địa phương gặp rất nhiều khó khăn trong việc tuyên truyền, giải thích và thực hiện tiêu chí giảm nghèo. Hầu hết các xã vùng cao, người nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số cùng một đối tượng. Do nhận thức của người dân còn hạn chế nên chỉ cần thấy các chính sách hỗ trợ của Nhà nước có sự khác nhau là người dân đem ra so bì và có tâm lý trông chờ, ỷ lại… Có lẽ vì nguyên nhân này nên đến nay, xã Tòng Sành vẫn còn 42% trong tổng số 343 hộ (99% là đồng bào dân tộc Dao) thuộc diện hộ nghèo. Xã mới đạt 11/19 tiêu chí xây dựng NTM.

Trong chương trình xây dựng NTM, hầu hết các xã vùng cao có chung mong muốn tiếp tục được Nhà nước, tỉnh quan tâm đầu tư kinh phí để thực hiện nhóm tiêu chí xây dựng cơ bản là điện, đường, trường, trạm, nhà văn hóa… Bởi, tuy đã được đầu tư nhưng hiện kết cấu hạ tầng nông thôn tại những khu vực này còn thiếu và yếu. Có ý kiến cho rằng, nếu cứ tập trung nguồn lực cho việc xây dựng hạ tầng nông thôn thật mới để cho “người nông dân cũ” sử dụng thì “giúp nhau như thế bằng mười hại nhau” và chỉ một thời gian sau tất cả lại… cũ. Do vậy, thời điểm thực hiện từng tiêu chí NTM cần phải căn cứ vào thực tế tại địa phương. Trong nhóm tiêu chí hạ tầng kinh tế - xã hội ở các xã vùng cao thời điểm này nên tập trung vào việc thực hiện tiêu chí giao thông. Còn lại, nên tập trung vào việc xây dựng “nông dân mới” có trình độ nhận thức cao hơn, có khả năng nắm bắt và ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống. Cấp trên cần làm rõ vai trò của các cấp hội, đoàn ở cơ sở đối với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội nói chung và xây dựng NTM nói riêng tại địa phương.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Xuân Nhẫn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: Những khó khăn, bất cập trong chương trình xây dựng NTM ở các xã vùng cao có đông đồng bào dân tộc sinh sống là vấn đề được lãnh đạo tỉnh đặc biệt quan tâm. Trên thực tế, tỉnh đã có rất nhiều chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy chương trình xây dựng NTM ở khu vực này. Mới đây đây nhất, Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết 20 ngày 24/5/2019 về giảm nghèo bền vững đối với các xã có tỷ lệ hộ nghèo từ 40% trở lên đến hết năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025. Trong đó, có 2 nội dung quan trọng là thường xuyên luân chuyển, đào tạo nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở và hỗ trợ cho người dân vay vốn sản xuất thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội… Toàn tỉnh hiện còn 43 xã có tỷ lệ hộ nghèo 40% trở lên và Nghị quyết 20 sẽ thúc đẩy chương trình xây dựng NTM tại các xã đặc biệt khó khăn diễn ra nhanh hơn.

Quan điểm của tỉnh trong chương trình xây dựng NTM là không chạy theo thành tích, phải thực chất và phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương nhưng trước những khó khăn về kinh tế, địa hình, trình độ dân trí… tại các xã vùng cao, các ngành, các cấp cần có thêm những giải pháp cụ thể để tháo gỡ và hỗ trợ các địa phương.

Phạm Khánh
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.