Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Dấu ấn làng Hẻo, làng Trang

24/09/2018 08:54

LCĐT - Ngày đầu thu, chúng tôi về làng Hẻo, làng Trang (thôn Hẻo, thôn Trang) - quê hương cụ Trần Văn Nỏ, người được Bác Hồ tặng tấm lụa và cũng là người thay mặt nhân dân địa phương tặng Bác chiếc khăn truyền thống của người Tày vùng Cam Đường. Làng Hẻo, Làng Trang (nay thuộc xã Tả Phời, thành phố Lào Cai) đã đổi thay, đường làng được bê tông hóa, những ngôi nhà xây kiên cố mái ngói đỏ tươi bên mái nhà sàn lợp cọ bình yên.

Làng Hẻo - quê hương cụ Nỏ

Theo người cháu nội đang là Bí thư Đoàn xã Tả Phời, nhà cụ Nỏ trước đây ở làng Hẻo, bản người Tày bên này suối Ngòi Đường thuộc tổng Cam Đường, huyện Bảo Thắng. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Chi bộ Đảng Cam Đường phát động chiến tranh du kích cả vùng để tuyên truyền cách mạng và cũng là giữ bí mật khi liên lạc ở vùng hậu địch, cán bộ đặt mật danh tên xã Cam Đường là Tân Tiến - tên một cán bộ vào vùng địch hoạt động bị hy sinh. Xã Tân Tiến thời đó trải dài lên tận thượng nguồn suối Ngòi Đường, sau giải phóng, khu dân cư phía trên tách ra thành xã Tả Phời, phía dưới vẫn giữ nguyên là xã Cam Đường.

Các cháu nội của cụ Nỏ bàn cách giữ gìn các kỷ vật của cụ.

Sau lần được gặp Bác Hồ nhân dịp Bác thăm Lào Cai (23 - 24/9/1958), nhớ lời Bác dặn phải làm cho đồng bào ở quê hương no ấm, giúp mỏ khai thác thật nhiều quặng apatit, góp phần xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, cụ Nỏ đã tiên phong chuyển sang bên kia suối khai ruộng, đào ao, lập trại tăng gia sản xuất và cụ ở đó đến lúc mất. Ngoài ra, cụ Nỏ còn vận động các hộ khác cùng sang định cư. Dân đông dần, khu mới đồng bào gọi là bản Trang, sau này gọi là làng Trang (làng ở giữa theo tiếng địa phương).

Theo những cụ cao niên trong làng kể: Thời trẻ, người thanh niên tên Nỏ cũng giống nhiều chàng trai người Tày vùng Cam Đường: Giỏi săn bắn, bẫy chim thú, quăng chài bắt cá trên dòng Ngòi Đường, lại có tài đào củ mài trên núi. Một lần, ông Nỏ và một người thân vào núi đào củ mài, xế chiều, mỗi người một gùi nặng, họ nghỉ bên bờ suối tranh thủ kiếm cá lên nướng để mang về bản. Khi bắc hai hòn đá nhặt bên suối làm bếp nướng cá, đốt củi thì thấy ngọn lửa xanh phát ra rất lạ khiến hai người phát hoảng. Tối đó, họ kể chuyện chuyến đi rừng với dân bản và về hòn đá lạ, đá ma. Chuyện lạ được báo lên quan Pháp đóng ở đồn làng Nhớn, rồi nhanh chóng được báo lên công xứ tỉnh trưởng Laokay. Ngay sau đó, tin đá lạ được bẩm báo lên Toàn quyền Đông Dương. Nhà thầu Pháp nhanh chóng tổ chức đoàn khảo sát vào làng Hẻo. Ông Nỏ cùng nhiều thanh niên được huy động đi phu dịch cho các đoàn thăm dò quặng...

Làng Trang và chuyện cụ Nỏ làm theo lời Bác Hồ dặn

Chuyện cụ Nỏ tiên phong sang bên kia suối Ngòi Đường làm nương, khai ruộng bậc thang, đào ao thả cá thì nhiều người già biết và các con, các cháu vẫn được nghe kể. Bà Trần Thị Điếm (55 tuổi), cháu thứ 4 của cụ Nỏ kể cho chúng tôi nghe: Sau ngày được vinh dự thay mặt đồng bào địa phương tặng Bác Hồ chiếc khăn thổ cẩm truyền thống của đồng bào Tày, lại được Bác Hồ chụp ảnh kỷ niệm và chỉ bảo: “Phải tăng gia sản xuất để cuộc sống đồng bào no ấm hơn, ở gần mỏ phải giúp cán bộ mỏ, giúp Chính phủ…”, cụ Nỏ cứ trăn trở mãi.
Và rồi cuối năm 1958, cụ Nỏ quyết định sang bên kia suối Ngòi Đường sản xuất vì bên đó rộng hơn, có điều kiện làm nông nghiệp và cũng tạo điều kiện giúp mỏ đang đóng trên đất làng Hẻo tổ chức khôi phục mỏ. Nghĩ là làm, cụ nhường nhà cũ cho em trai, chuyển sang làm nhà mới, làm chuồng trâu, chuồng lợn rộng hơn, khai thêm diện tích ruộng và đào ao thả cá…

Nhiều người trong làng Hẻo, làng Nhớn thấy cụ Nỏ sang bên Trang làm nhà cũng chuyển sang khai ruộng lập nghiệp. Cứ thế, chỉ trong mấy năm, số hộ đông thêm và làng Trang ra đời từ đây.

Ngôi nhà của cụ Nỏ vẫn được giữ gìn nguyên bản cùng những kỷ vật của cụ.

60 năm làm theo lời Bác căn dặn, làng Hẻo, làng Trang luôn đi đầu trong các phong trào xây dựng hợp tác xã, làm thủy lợi, đưa kỹ thuật thâm canh vào sản xuất. Những năm chống Mỹ cứu nước, hợp tác xã nơi đây luôn hoàn thành các chỉ tiêu giao sản phẩm cung cấp cho mỏ. Nhiều thanh niên là con em các dân tộc ở địa phương lên đường nhập ngũ. Đây cũng là vùng đất có nhiều đóng góp, bảo vệ mỏ, chống quân bành trướng trong chiến sự biên giới và xây dựng pháo đài biên giới khi thị xã Lào Cai chuyển về vùng Cam Đường.
Làng Trang, làng Hẻo hôm nay có 113 hộ, 449 nhân khẩu, nằm giữa vùng mỏ nhộn nhịp, nhưng vẫn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống của người Tày Cam Đường. Nhà cụ Nỏ bây giờ, anh Trần Văn Thuyên, Bí thư Đoàn xã Tả Phời, là cháu nội của cụ ở.

Đưa chúng tôi đi thăm ngôi nhà, anh Thuyên chia sẻ: “Với lòng kính trọng, gia đình tôi cố gắng gìn giữ nguyên bản ngôi nhà và những kỷ vật của cụ tổ”.
Trong căn nhà của cụ Nỏ xưa, anh Thuyên giữ cách bài trí đơn sơ, chính gian giữa trang trọng treo bức ảnh Bác Hồ ôm hôn cụ Nỏ từng được đăng trên sách báo; kế hai bên treo các Bằng khen, Huân chương của cụ cùng nhiều Giấy khen của các con, cháu. Đó vừa là minh chứng cho truyền thống gia đình, vừa khẳng định sự cống hiến của cụ Nỏ và con cháu cho quê hương.

Đường vào thôn Làng Trang – Làng Hẻo được đổ bê tông và trồng hoa ven hai bên rất sạch đẹp.

Ngược dốc lên khu đồi cây cổ thụ gần nhà, chúng tôi đến thăm mộ phần của cụ Trần Văn Nỏ, bia mộ ghi cụ sinh năm 1900, mất ngày 15/11/1987, hưởng thọ 87 tuổi. Anh Thuyên bảo: Trước đây, mộ cụ Nỏ đặt trên đỉnh đồi cây do cụ trồng từ lúc sang lập làng Trang. Sau này, nơi đây nằm trong vùng quy hoạch xây dựng nhà máy tuyển quặng, mặc dù theo phong tục địa phương không di chuyển mồ mả, nhưng vì sự phát triển của mỏ nên gia đình gương mẫu chuyển mộ cụ về đây.

Đường vào làng Hẻo, làng Trang đã được thành phố hỗ trợ kinh phí, xi măng, đá sỏi để đổ bê tông, hai bên đường trồng hoa rất đẹp. Đặc biệt, bây giờ có nhiều nhà xây, vườn sum suê cây trái, nhà nào cũng có ao thả cá. Trò chuyện với chúng tôi, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Trang - Lương Văn Đoán khoe: Lớp trẻ ở thôn giờ cũng không hổ thẹn với các bậc tiền nhân, nhiều người học xong đại học về công tác tại xã hoặc các cơ quan và đi làm công nhân mỏ; những người như chúng tôi ở lại quê cũng cố gắng phát triển kinh tế. Cả thôn có 78 hộ thì có hàng chục hộ làm ăn khá, giỏi và chỉ còn 2 hộ nghèo. Còn bên thôn Hẻo ít hộ hơn (35 hộ) nhưng cuộc sống đều khá.

Làng Hẻo, làng Trang xưa - quê hương cụ Nỏ giờ đã đổi thay nhiều. Về thăm vùng cách mạng Cam Đường, chúng tôi thấy ai cũng nhớ và kể cho nhau nghe câu chuyện Bác Hồ căn dặn cụ Nỏ và người dân nơi đây. Kể từ ngày Bác đến thăm vùng đất này, trong mỗi người luôn vững niềm tin vào con đường thịnh vượng và no ấm mà Bác Hồ và Đảng đã chọn.                           

Phạm Sơn
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.