Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Bút ký

Vị ngọt 30 tết

04/02/2019 14:18

LCĐT - Vào facebook thấy một người đăng tin và hình ảnh bán kẹo bột làm thủ công, không có vỏ bọc, nhãn mác như các loại kẹo vẫn bán trên thị trường. Để giữ kẹo khô, người ta lăn qua bột. Vừa nhìn thấy, tôi nhớ về thưở xưa, một thời gian khó nơi vùng quê nghèo vẫn thường đón tết bằng loại kẹo “cởi trần” như thế.

Những năm 70 – 80 của thế kỷ trước, làng tôi hộ nghèo chiếm đa số. Tết đến, mọi nhà, mọi người tất bật chuẩn bị mọi thứ trong nỗi lo. Những ngày gần tết, mẹ tôi tất tả dậy từ sớm, vội ra cửa hàng thương nghiệp xếp chỗ chờ mua hàng tết. Phải mất mấy ngày mẹ tôi mới mua xong nào thì cân thịt lợn, ít mộc nhĩ, miến, gạo nếp, gạo tẻ, nào thì gói chè mạn, hộp mứt tết, vài ba gói kẹo, bánh. Như thế là tươm tất lắm rồi. Nhưng so với lũ trẻ háu ăn chúng tôi thì chỗ hàng đó khác nào “muối bỏ bể”. Ấy là ngắm, nhìn thế thôi, mẹ cất kỹ vào tủ để bày ban thờ ngày tết và tiếp khách đến chúc tết.

Những món kẹo truyền thống vẫn không thể thiếu trong ngày tết.

Lớn lên chút nữa, chúng tôi ít “nhòm ngó” hàng tết mẹ mua về (bởi có thèm cũng chưa được ăn ngay) mà nghĩ cách cải thiện đĩa bánh kẹo ngày tết cho xôm hơn. Thế là cánh thanh niên tụ họp lại và thống nhất: Sáng 30 tết ai ở nhà nấy lo dọn dẹp nhà cửa và chuẩn bị nguyên liệu: Đường, bột gạo, lạc hoặc vừng rang, quả chanh, dụng cụ làm kẹo tự có. Đường thì nhà nào cũng sẵn vườn mía cứ cuối năm là ép và nấu đường phên dự trữ dùng quanh năm. Loại kẹo được làm là kẹo kéo (lăn qua bột thì gọi là kẹo bột) và kẹo lạc hoặc kẹo vừng. Đầu giờ chiều 30 tết, cánh thanh niên lần lượt kéo đến từng nhà cùng nhau làm kẹo. Quây quần bên bếp lửa, người nạo đường phên, người chuẩn bị khuôn đổ kẹo lạc, kẹo vừng, người đóng thêm đinh vào cột bếp để kéo kẹo... Vừa làm vừa trêu chọc nhau rôm rả, tiếng cười vang khắp vùng đồi. Người biết chỉ bảo thêm, người chưa biết thì học kinh nghiệm và thử làm kẹo, mẻ nào thành công thì cười vang trời ra vẻ hãnh diện “ta đây khéo tay”; bị một mẻ hỏng cũng vẫn cười trước sự vụng về. Có người không tham gia vào quy trình làm kẹo, chỉ như quan sát viên nhưng lại nhanh nhảu nhận việc “thử kẹo có đạt chất lượng không”. Làm một mẻ kẹo không lâu. Trước tiên, lấy đường phên ra, dùng dao nạo mỏng, cho vào nồi chút nước đun lên, nhanh tay khuấy đều (nhỏ vài giọt nước chanh vào nước đường để kẹo giòn hơn); đun nhỏ lửa đến khi dùng đũa khều vài giọt nước đường cô gần đặc như mạch nha vào bát nước lạnh chuẩn bị sẵn thấy tròn, gọn lại, sờ mềm mịn là được. Đổ ra mâm đã tráng qua lớp mỡ mỏng (nếu làm kẹo kéo) hoặc bột (nếu làm kẹo lạc, kẹo vừng). Làm kẹo kéo thì vắt lên cây đinh đóng sẵn đầu cột bếp, rồi thay nhau kéo lên, vật xuống. Do còn nóng giãy, lại chỉ dùng tay không nên kéo được mẻ kẹo thì đôi bàn tay đỏ ửng như bị bỏng. Đến khi mẻ kẹo dài, dẻo, có màu trắng thì lăn qua bột gạo đã sao, dùng kéo cắt thành những viên kẹo là xong. Làm kẹo lạc, kẹo vừng thì trộn hạt lạc, hạt vừng đã rang rồi đảo đều ít phút trước khi đổ ra mâm rải sẵn bột, cán phẳng và cắt miếng vừa ăn khi vẫn còn nóng, chờ kẹo nguội thì xếp ra đĩa.

Mỗi nhà làm chừng 2 – 3 kg đường, mất gần 1 tiếng đồng hồ từ lúc chuẩn bị, trong quá trình nấu và thành kẹo. Xong nhà này, đám thanh niên lại kéo sang nhà khác. Cũng vẫn lặp lại quy trình như thế. Cũng vẫn những tiếng cười bay lên trong không khí tết rộn ràng. Mỗi nhà chỉ cần nếm thử một thanh kẹo tự tay mình làm ra để đánh giá xem đường nhà ai ngọt hơn, trình độ tay nghề của từng người ra sao, vậy mà cũng lưng lửng bụng. Khi chúng tôi buông tay, dọn dẹp xong đồ nghề làm kẹo, ngoài trời đã sẩm tối. Mọi người chia tay nhau về nhà giúp bố mẹ chuẩn bị đồ cúng giao thừa.

Suốt những ngày tết, đến nhà ai cũng thấy món kẹo bột, kẹo lạc, kẹo vừng giống nhau, nhìn vẻ ngoài sần sùi, xỉn màu đường phên dẫu không đẹp mắt, nhưng yên tâm về chất lượng (bởi không có chất độn, chất bảo quản), có vị ngọt sắc.

Bây giờ cuộc sống đủ đầy, hàng hóa phong phú, ngày tết trẻ em tha hồ lựa chọn loại kẹo đủ vị, có nhãn mác, bao gói rực sắc màu. Thế hệ trẻ không biết một thời cha mẹ chúng chịu cảnh thiếu thốn, phải tự làm kẹo thủ công cho những ngày tết.

Còn với chúng tôi, vị ngọt từ những chiều 30 tết đó theo suốt thời trẻ, đến bây giờ nhớ lại vẫn đọng dư vị ngọt ngào trong từng kỷ niệm chợt ùa về.

Hải Xuyên
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.