Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Bút ký

Từ “phu đường” đến nhà văn

12/08/2018 15:00

LCĐT - Không phải ngẫu hứng mà tác giả trường ca "Người mở đường" chọn bài thơ "Phu làm đường" của Bác Hồ làm lời tựa cho trường ca của mình. Có lẽ tác giả là người thấu hiểu cuộc sống gian khổ của những người “phá đá mở đường thông lối đến mai sau”.

Đọc “Người mở đường” sẽ hiểu rõ hơn về tác giả. Bây giờ, khi đã thành danh, tác giả soi về ký ức của mình “Ta thương ta/Chữ một nhúm/Vốn một đồng/May mắn thập thò ngoài cửa/Chọn lựa cuối cùng là sấp ngửa bàn tay” dứt lòng ra đi làm bạn với cuốc, xẻng, xà beng cùng đất đá trên những cung đường miền sơn cước. Gian lao vất vả đã tôi luyện con người, lấy công việc gần nuôi ước mơ xa. Đó là quãng đời tự nguyện chọn lấy sự bầm dập mưa rừng, gió núi của Đoàn Hữu Nam. Học hành dang dở, ví hoàn cảnh mà chàng thanh niên chớm lớn đã phải từ biệt quê hương Thanh Liêm, Hà Nam ngược miền biên viễn làm phu đường ở những nơi “Nước Bảo Hà trôi mãi màu lá chết/Gió Văn Bàn thông thốc giữa mùa hanh/Yên Ngựa, Yên Sơn, Ba Tầng, Dốc Hủi/Khoe chênh vênh, khoe thử sức, thử vàng”.

Nhà văn Đoàn Hữu Nam.

Đoàn Hữu Nam vẫn thường kể về năm tháng quần quật với đất đá, ngủ lán, ăn uống kham khổ với bè bạn và trong các trang viết của mình. Đây không chỉ là con đường cụ thể mà Đoàn Hữu Nam cùng những người công nhân mở đường tạo nên, mà còn là con đường tích luỹ ý chí, vốn sống của nhà văn. Đọc những trang tự bạch của Đoàn Hữu Nam về những ngày tháng thấp thỏm đến với văn chương thêm cảm phục nhà văn. Ấy là những lần cuối chiều, buông tay choòng, tay xẻng vội vã cuốc bộ xuyên rừng gần chục cây số đến lán đội bạn nghe nhà thơ dưới xuôi lên nói chuyện và đọc thơ, hay chuyện lần đầu nghe tin bài thơ "Đêm xoè xuân" của mình được phát trên sóng Đài Phát thanh tỉnh Hoàng Liên Sơn, bỏ ăn cuốc bộ gần chục cây số ra thị trấn đến ôm chân cột hóng nghe thơ mình trên loa sắt mà Đoàn Hữu Nam gọi đó là bài thơ đổi đời.

Lại chuyện khi có tí chút danh phận về văn chương, báo chí được cất nhắc từ anh phu đường chuyển về làm cán bộ Phòng Văn hoá huyện Bắc Hà, ngày ngày khiêng máy, vác loa đến các điểm làm công tác tuyên truyền… nhà văn coi đó là dấu mốc cuộc đời: “Giữa vật vờ đeo bám bong rơi/Cái được trùm lên cái mất/Tảng băng chứng nghiệm nổi trôi/Tan vào dòng sông lặng lẽ/Tia nắng hoài thai từ bóng tối/Nhân nhân lên trong ngơ ngác tiếng gà”. Có lẽ cuộc đời đã sắp định cho Đoàn Hữu Nam một con đường - không phải con đường có lúc tủi phận rơi nước mắt, mà là con đường mới - con đường văn chương được Đoàn Hữu Nam gọi đó là dấu nối thênh thang để dấn thân và dâng hiến.

Con đường văn chương đâu có bằng phẳng. Đó là sự lao động miệt mài, lao tâm khổ tứ và đòi hỏi khả năng của từng người. Cũng vấp váp, đớn đau, buồn vui hòa trộn để chập chững nhập nghiệp. Những bài học thành bại đã dạy Đoàn Hữu Nam phải chịu khó học hỏi. Vốn  sống, vốn đời tích cóp hữu dụng trong từng trang viết, trong mỗi tác phẩm đã thôi thúc, kích hoạt tâm hồn, nghị lực con người xuất thân từ công nhân mở đường bứt lên.

Năm 1988, Đoàn Hữu Nam trở thành Hội viên Hội Văn nghệ tỉnh Hoàng Liên Sơn như một chất men đặc biệt đưa Đoàn Hữu Nam thực sự khởi nghiệp nghề viết. Những đứa con tinh thần lần lượt chào đời được bạn bè, người đọc bồng bế. Vài năm sau đó, Đoàn Hữu Nam trở thành Hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, Hội viên Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, Hội viên Hội Điện ảnh Việt Nam và Phó Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Lào Cai đến ngày nghỉ hưu. Mọi con đường đều có khúc quanh, con đường văn chương cũng vậy. Những lúc như thế, Đoàn Hữu Nam tưởng con đường văn chương đã khép lại, để quay về với nghề phu đường. Nhà văn đã phải thốt lên: “Tôi/Quá nửa đời người/Giở cả ngàn trang sách/Chưa cập nối con đường/Cha ông cả đời nếm trải/Để bây giờ con chữ vẫn chơi vơi”. Bạn bè động viên, an ủi, Đoàn Hữu Nam dần trở lại với công việc và phong độ đam mê của mình. Các tác phẩm văn học, kịch bản điện ảnh lại liên tục xuất hiện gây tiếng vang tầm quốc gia. Giải thưởng chồng lên giải thưởng, đến nay nhà văn Đoàn Hữu Nam đã được trao hơn 20 giải thưởng các loại, có năm Đoàn Hữu Nam rinh liền 3 giải của các bộ, ngành Trung ương. Giữa lúc bút lực sung mãn nhất lại là lúc hoạn nạn khôn lường như thử thách lòng can trường của nhà văn. Những tưởng Đoàn Hữu Nam quỵ ngã, nhưng với người đã từng chỉ có đôi bàn tay cùng sức vóc và ý chí rời làng quê nghèo ra đi, lấy cuốc xẻng, xà beng làm công cụ kiếm sống để tạo dựng sự nghiệp đã giúp nhà văn đứng vững bằng niềm tin, nghị lực. Vừa gồng mình bươn chải, gánh vác việc gia đình, vừa dưỡng thương tai nạn giao thông, vừa tiếp tục “cấy trồng” trên trang viết, nhà văn vẫn cho ra đời các tác phẩm văn học, có năm in liền 4 đầu sách tiểu thuyết, truyện ngắn, trường ca. Lúc này, Đoàn Hữu Nam đã thực sự làm “lão nông chi điền” trên thửa ruộng cuộc đời và văn chương. Tuy có lúc: “Từ trong mưa nắng cuộc đời/Cái còn, cái mất dưới trời hiện ra/Thịnh, suy, ngang, dọc, gần xa/Vẫn còn có lối vào ra cửa thiền” để tự an ủi mình. Bản lĩnh thắng mọi khó khăn trở ngại, cuộc đời như vận vào số phận để Đoàn Hữu Nam sớm nhận ra "Từng đốt cuộc đời" có thể là lời chiêm nghiệm chân tình về bản thân mình: “Cuộc đời làm con sào/Ta gửi lên trời từng đốt... Phúc - Đức - Tâm an còn lại, ký ức là chân đế, cho đốt đốt thời gian tiếp nối chồng lên”.

Đoàn Hữu Nam tính đốt cuộc đời để phấn đấu nuôi từng đốt văn chương. Nghiệp văn chương đã thôi thúc Đoàn Hữu Nam cống hiến cho đời hơn ba mươi đầu sách các thể loại: Tiểu thuyết, trường ca, thơ, truyện thiếu nhi, truyện ký, kịch bàn phim. Đoàn Hữu Nam vẫn đang vững vàng xây tiếp ngôi nhà của mình trong thành phố văn chương, nhà nối nhà nâng lên những tầng cao mới: “Bốn bức tường ngôi nhà tôi đang xây/Loay hoay mãi cũng chỉ cao ngang ngực/Đứng trong tường nhìn dòng đời tuôn chảy/Tôi run run nhìn lại sức mình làm”.

Nguyễn Văn Tông
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.