Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Bút ký

Những dòng sông đất nước

08/09/2018 09:26

LCĐT - Trong dòng chảy của truyền thống lịch sử văn hóa, đất nước Việt Nam bao giờ cũng gắn bó với những dòng sông đã làm nên bao chiến tích. Bạch Đằng Giang đời nhà Trần đã từng đánh tan quân Nguyên với khí phách: “Chương Dương đoạt giáo giặc - Hàm Tử bắt quân thù”. Sông Hồng cuộn chảy phù sa như một thanh gươm cài bên hông thủ đô Hà Nội. Nhà thơ Chế Lan Viên đã từng hào sảng: “Hỡi sông Hồng tiếng hát bốn ngàn năm - Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng!”. Sông chảy đến đâu thì bắc lên câu hò, câu hát đến đấy. Bởi có một nguồn mạch văn minh văn hóa sông, trầm tĩnh sông, lắng đọng sông. Đó là phù sa chắt lọc từ tâm hồn con người tạo ra luyến láy, nhịp điệu mênh mang, lắng dịu thẳm sâu…

Sồng Hồng - đoạn chảy qua thành phố Lào Cai.

Sông là nơi bắt đầu cho bao khát vọng đổ về biển khơi. Sông là nơi khởi thảo những điệu dân ca mang hồn dân tộc, những vần thơ bay bổng diệu kỳ. Một “Sông Đuống nghiêng nghiêng…” của nhà thơ Hoàng Cầm, một “Trường ca sông Lô” của nhạc sỹ tài hoa Văn Cao. Một “Du kích sông Thao” của Đỗ Nhuận. Và thật dào dạt mênh mông phóng khoáng về với chín khúc Cửu Long giang bát ngát tình người với đất phương Nam với: “Vàm Cỏ Đông ơi Vàm Cỏ Đông”. Ta có thể ví những dòng sông đất Việt giống như những dòng kẻ nhạc với bao nốt thăng, trầm.

Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm trong chương “Đất nước” của trường ca “Mặt đường khát vọng” đã chiêm nghiệm rất hay :“Ơi những dòng sông bắt nước từ đâu - Mà khi về đất nước mình thì bắt lên thành câu hát - Người đến hát khi chèo đò kéo thuyền  vượt thác - Gợi trăm miền trên trăm dáng  sông xuôi”. Sông không những tạo ra dáng hình đất nước, phẩm cách và tâm hồn con người mà sông còn là nơi giao lưu gặp gỡ chia sẻ những mạch nguồn văn hóa của dân tộc ra ngoài bờ cõi. Sông như một bảo tàng  lưu giữ, đắp bồi, làm phong phú thêm những mùa lúa mùa khoai, mùa đánh bắt tôm cá, đắp bồi mùa nhân hậu tình người, mùa dân ca đắm đuối, ân tình. Những lễ hội tưng bừng trên bờ đê lộng gió cũng lấy sông làm dải lụa thắt ngang. Chầu quan họ trầu têm cánh phượng, cũng lưu luyến  níu chân người ở lại. Người đã phải lòng nhau, thương nhau cũng bắt đầu hò hẹn từ sông Thương mà thành đôi thành lứa. Sông dắt ta về tận ngõ, bởi có một dòng sông lai láng trong lòng. Ta yêu đất Việt yêu từ bờ tre xóm nhỏ, từ chợ họp bên sông.

Sông như một chứng nhân của lịch sử. Có một Hiền Lương đằng đẵng chia cắt đất nước và xa hơn là sông Gianh thời chúa  Trịnh - Nguyễn. Nhưng sông chỉ có một màu nước dù đôi bờ giới tuyến. Nhưng đó chỉ là ngăn cách tạm thời. Và dân ca lại về liền nhịp trọn vẹn cho dòng sông liền một mạch thống nhất đất nước. “Ai đã đặt tên cho dòng sông”, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã từng hỏi thế. Và ông lý giải bằng “Ai đã sinh ra những dòng sông”, và dòng sông đã sinh những gì không chỉ có phù sa châu thổ địa tầng. Đúng thế, sâu thẳm nhất, lắng đọng nhất vẫn là trầm tích văn hóa. Sông đã đánh thức trong ta bao khát vọng vừa sinh sôi vừa hào sảng. Sông len lỏi chảy qua bao luồn lạch nhưng không bao giờ luồn lách bởi một sức mạnh nội tâm cao thượng cường tráng dù có qua bao trận lũ lụt để cuốn phăng bạc bèo khô rác. Sông lắng lại trả lại trong veo xanh thẳm mộng mơ, chấp chới vào dào dạt sóng vỗ lòng, bởi “Sông chảy vào lòng đất nước rất sâu” từ cội nguồn dân ca bất tận…

Nguyễn Ngọc Phú
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.