Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Bút ký

Bánh chưng - thứ quà tết bình dị mà đầy ý nghĩa

04/02/2019 14:33

LCĐT - Trong tôi, tết xưa đã lùi về miền trời ký ức, ấy vậy mà hình ảnh và hương vị ngày tết vẫn khiến tôi đau đáu, nuối tiếc mỗi khi nhớ về.

Đó là những ngày tất bật dọn dẹp nhà cửa, là hương thơm thoang thoảng của nồi nước mùi già bà nấu, là mùi hăng hắc của lọ vôi đặt đầu hè. Nhưng nhớ nhất trong tôi đó là sự tất tả của mẹ, của bà lo sắm sửa gạo, thịt, lá, lạt để gói bánh chưng. Những chiếc bánh dẻo thơm được cả nhà chung tay làm để thắp hương gia tiên và làm quà biếu tết, chứa đựng trong đó bao tâm tình, ấm áp của một thời đã qua.

Cả nhà quây quần gói bánh chưng là hình ảnh tết xưa mà nhiều người tìm kiếm. (Ảnh: Internet).

Để gói bánh, mọi công đoạn như chẻ lạt, rửa lá dong, ngâm gạo, đỗ phải làm từ trước đó. Những tấm lá dong để gói bánh được bà tôi chọn kỹ, rửa sạch và để khô. Bà bảo, nên chọn lá không quá già hay quá non, khổ lá rộng vừa phải để dễ gói, nếu không làm kỹ lá dong thì bánh sẽ mau hỏng. Xong lá đến gạo, đỗ. Mẹ tôi tất bật lựa gạo nếp, đỗ xanh, với những hạt mẩy tròn, thơm ngon rồi đem đãi sạch, ngâm kỹ. Bố tôi thường nhận nhiệm vụ chẻ lạt, bố phải lựa lưỡi dao thật khéo để có những sợi lạt trắng mỏng, dẻo dai.

Khi công đoạn chuẩn bị đã xong, tối 29 tết, cả nhà quây quần bên chiếc chiếu để gói bánh. Lá dong được dọc gân để dễ gói, kế đến là cắt đầu và cuống lá để vừa đủ với khổ bánh định làm. Sau đó, những chiếc lá được xếp lần lượt vuông góc với nhau, thông thường để gói một chiếc bánh vuông cần 4 chiếc lá. Xếp lá xong, gạo sẽ được đổ vào giữa và san đều tay ra các góc. Tiếp đó là lượt đỗ xanh rải đều trước khi để thịt ba chỉ đã được tẩm ướt vào giữa. Rồi lại một lượt đỗ, lượt gạo nữa được phủ lên. Khi gói bánh phải lưu ý vỗ đều để gạo ra các góc, rồi dùng lạt buộc chặt. Cứ 2 chiếc bánh vuông được thêm 1 lớp lạt buộc thành một cặp rồi xếp vào nồi đã được phủ cuống và những chiếc lá dong già hay lá thừa lót dưới.

Bà tôi bảo, gói bánh phải gói từ từ, cứ lần lượt từng công đoạn, làm tỉ mỉ, cẩn thận thì bánh mới thành hình, thơm ngon. Và có lẽ vì vậy mà bánh chưng nhà làm luôn là thứ quà biếu tết được nhiều người yêu thích, bởi chứa đựng trong đó là tình cảm, sự nâng niu, trân trọng của người làm.

Cách đây vài năm, do công việc bận, sức khỏe bà yếu, nhà tôi không gói bánh chưng nữa, thay vào đó, mẹ đi đặt bánh để thắp hương và làm cỗ ngày tết. Chẳng hiểu sao, tôi thấy vị tết nhạt dần khi không còn những háo hức, những tất bật chuẩn bị, cả nhà cùng chia từng phần việc để gói bánh. Hương vị bánh cũng chẳng thơm ngon như bánh nhà làm, dù mẹ bảo mua bánh ở chỗ uy tín, phải đặt trước mới có. Có lẽ, những trống vắng, luyến tiếc chính là không khí khi làm, mọi người rôm rả chuyện trò bên nồi bánh chưng chờ chín đã khiến tôi có sự so sánh ấy. Tôi lại nhớ về những ngày tết cũ, bận mà vui.

Rộn ràng không khí tết (Ảnh Internet).

Năm nay, nhà tôi chuyển về nơi ở mới, mọi người trong nhà bàn nhau quay về thói quen cũ, tự làm bánh để thắp hương gia tiên, dù sức khỏe bà tôi đã yếu, dù tay mẹ đã vơi đi nét khéo léo, tinh tế trên mỗi đường miết lá và dù tôi vẫn còn bao lóng ngóng, vụng về. Hình ảnh về tết xưa phút chốc ùa về trong tôi, với phần việc như chuẩn bị thịt, gạo, đỗ, rửa lá, chẻ lạt..., vẫn là bố mẹ tôi, bà tôi chia nhau từng công đoạn chính, chị em tôi ngồi học theo mà vẫn chẳng kịp lời dạy. Những tiếng nói cười rôm rả, tiếng chẻ lạt, dóc lá luôn tay... bên chiếc chiếu trải giữa nhà đã làm mới niềm vui tưởng như đã cũ.

Khi nồi bánh được đặt lên bếp cũng là lúc chúng tôi thu dọn đồ đạc, rồi ngồi quây quần bên bếp lửa, vừa sưởi ấm ngày cuối đông, vừa kể cho nhau nghe về chuyện của một năm đã qua, dự định khi năm mới đến. Có lẽ bởi ký ức ấm áp của tết xưa và những thủ thỉ, tâm tình của mọi người bên nồi bánh ùng ục sôi khiến tôi luôn háo hức, đón đợi tết về để được nghe, được nhìn và cảm nhận về thứ quà tết bình dị, dẻo thơm và đầy ý nghĩa ấy. Đó là kỷ niệm và hương vị tết mà tôi luôn kiếm tìm giữa những năm tháng sống ồn ào, vội vã. Tôi thấy lòng mình ấm áp đến lạ. Ngoài kia, xuân đang gõ cửa từng nhà.

Quỳnh Trang
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.