Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Bút ký

Bản Phố ảo huyền

16/05/2018 15:30

LCĐT - “Pản Phố nghĩa là nửa dốc/ Mây bay như thật như đùa/Nắng dát vàng trên ngô lúa/Núi đồi nuôi cả men say…”. Những lời thơ, khúc nhạc cứ ngâm ngấm, vang lên trong tôi khi thả bộ trên con đường Bản Phố.

Sắc hoa Bắc Hà.

Vâng! Vùng đất có cái tên Bản Phố (gọi chệch từ Pản Phố) cách thị trấn Bắc Hà vài cây số luôn được coi là vùng đất huyền thoại. Huyền thoại từ những ngọn núi bồng bềnh trong mây trong gió. Huyền thoại từ kho tàng dân ca, truyện cổ tích, phong tục, tập quán được những người Mông cần cù, dũng mãnh ngàn đời gìn giữ, nuôi dưỡng. Huyền thoại bởi những sản vật độc đáo, ấn tượng thử một lần là nhớ mãi không quên.

Vâng! Cái nơi “Cây chè nuôi màu của tuyết/Cải vồng lên nuôi vàng hoa/Đủng đỉnh trâu leo qua phố/Ngựa buồn hí vỡ bình yên” này đã và đang là vương quốc của mận. Bản Phố có mười mấy loại mận nổi tiếng, như mận hậu quả to, da quả màu xanh, lúc chín thì róc hạt, ăn giòn, ngọt như ăn chuối. Mận Trái Tráng Ly quả sai chi chít, vỏ quả một bên hồng một bên trắng hồng trông rất đẹp. Mận Tả Hoàng Ly quả to như cái chén. Mận Tam hoa đẹp ngoài vỏ ngọt trong ruột… Đến Bản Phố vào mùa xuân, ta bắt gặp những rừng mận nở hoa trắng xóa như một thiên đường trang trí bằng tuyết, mùa thu hoạch, hàng đàn ngựa thồ những quả mận to, ngon xuống chợ, để rồi cùng hòa vào những chiếc ô tô chở mận tấp nập về xuôi.

Vâng! “Khi vào nhớ dốc Trung Đô/Khi ra thì nhớ rượu ngô Bắc Hà”, câu ca cửa miệng đầy ấn tượng mà bất cứ ai đến miền đất du lịch Bắc Hà - Lào Cai đều nhớ. Dốc Trung Đô là con dốc thuộc loại hắc búa của vùng Tây Bắc. Còn rượu ngô Bắc Hà nhiều nơi trong vùng nấu được, song ngon nhất vẫn là rượu Bản Phố. Ngon là bởi được chưng cất từ ngô, men được làm từ cây hồng mi trồng trên nương, nước được lấy từ chính vùng núi đá Bản Phố. Ngon bởi cách chọn, trồng nguyên liệu, cách nấu của đồng bào. Ngô dùng để nấu rượu là loại ngô vàng thuần chủng, thường được gieo trồng trên những mảnh nương cheo leo trên núi đá, rễ bám vào hốc đá, thân, lá uống sương đá để lớn lên. Nấu rượu ngô khác với nấu các loại rượu khác là bỗng rượu được ủ khô, được cho vào chõ đặt lên chảo đun theo kiểu chưng cất. Rượu ngô Bản Phố có mùi thơm riêng biệt, nặng từ 40 đến 45 độ, uống bốc, say nhanh nhưng sau khi say không có hiệu ứng phụ như đau đầu, đau bụng.

“Lớn lên anh theo cha đi cày nương/Theo anh vào rừng săn thú/Lớn lên em theo mẹ tập thêu/Theo chị nhuộm chàm, in hoa trên váy mới…”. Muốn biết sự khéo léo, cần cù, dũng cảm của đàn ông người Mông hãy chiêm ngưỡng những đường cày lách lượn trên những nương lúa, nương ngô cheo len bên vách đá, những đường võ gậy, võ vật, côn quyền. Muốn biết sự khéo léo, tài năng cùng khả năng thẩm mỹ của phụ nữ người Mông ta hãy nhìn bộ váy áo của những cô gái. Ở đời nào, dân tộc nào cũng vậy, trang phục thể hiện văn hóa, thể hiện truyền thống, thể hiện tài năng và sự sáng tạo của con người. Để có được một bộ áo váy lộng lẫy, được coi là tài sản quý báu của các bà, các chị, các em là cả một quy trình khép kín, từ trồng lanh, dệt nhuộm, vẽ, in, thêu hoa, chắp, ghép vải, ghép hạt cườm, bạc… cho đến khi thành bộ váy áo rực rỡ.

Và nữa! Hiện nay các chương trình của Chính phủ như đường giao thông, mương dẫn nước, mái lợp, bể đựng nước, trường học, trạm thu phát truyền thanh, truyền hình, trạm y tế… hiển hiện ở khắp nơi trong xã Bản Phố. Song, dẫu kinh tế hàng hóa không còn khá xa lạ với đồng bào, dẫu sự giao lưu văn hóa với các vùng miền đã làm cho Bản Phố tưng bừng khởi sắc nhưng Bản Phố vẫn giữ nguyên bản sắc của mình. Đến Bản Phố mùa này ta sẽ gặp những bễ lò rèn đang phì phò nuôi lửa. Những dụng cụ sản xuất như cuốc bướm, cuốc bàn, dao phát, dao thái, dao cầu thái cỏ ngựa, dao găm, cày dựng trước cửa nhà. Những bộ trang sức bằng bạc trong một gia đình, đàn ngựa rung nhạc trên đường. Các nghề như nấu rượu, rèn đúc, dệt vải, thêu thùa… không chỉ đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt hằng ngày mà từ lâu đã đem lại sự giàu có cho đồng bào. Từ lâu, cái tên Bản Phố trở thành quen thuộc với những thương hiệu rượu Bản Phố, chè Bản Phố, rèn đúc Bản Phố, múa khèn, múa sinh tiền Bản Phố…

Rời Bản Phố về thị trấn Bắc Hà chúng tôi gặp lại Bản Phố hiện diện khắp thị trấn. Bản Phố trong hương rượu nồng say của những quán thắng cố, trong những chai rượu du khách nâng niu như vật quý. Bản Phố trong hương chè tuyết đậm đà đã nhấp môi một lần là nhớ mãi không quên. Bản Phố trong những đường nét hoa văn thổ cẩm, những trang sức bằng bạc tinh xảo tôn thêm vẻ duyên dáng của người phụ nữ. Bản Phố trong những đồ rèn đúc với những bí quyết cổ truyền được khắp nơi trong vùng ngưỡng mộ. Bản Phố trong những tấm lòng thật thà nhân hậu, những người “Ban ngày cặm cụi nuôi núi/Đêm về nuôi bếp lửa hồng/Tai nghe việc làng việc bản/Mắt nghe việc nhà việc nương/Ngập ngừng bước ra khỏi phố/Thấy mình gặp cả bốn phương.” Bản Phố ơi!

Đoàn Hữu Nam
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.