Hotline:0203.840.046 - 0988302797
Văn hóa
Khó khăn trong công tác bảo quản hiện vật bảo tàng

LCĐT - Lào Cai không chỉ giàu bản sắc văn hóa phi vật thể mà còn là trung tâm của nền văn minh người Việt cổ, nhiều hiện vật quý được phát hiện ở vùng đất này. Hiện Bảo tàng tỉnh đã sưu tầm, bảo quản trên 13.000 hiện vật thể khối và hình ảnh, trong đó có nhiều mẫu di tích công cụ đồ đá thời tiền sử của xã hội người nguyên thủy chủ yếu thuộc văn hóa Sơn Vi, được tìm thấy dọc triền sông Hồng tại các điểm di chỉ Vĩ Kim, Bắc Cường, Nam Cường, Duyên Hải, Cốc Lếu (thành phố Lào Cai); Bến Đền, Ngòi Nhù, Sơn Hà (Bảo Thắng); Võ Lao (Văn Bàn)… Hàng trăm hiện vật được chế tác bằng các chất liệu kim khí, như đồ đồng, đồ gốm, sứ, sách cổ, trang phục cổ các dân tộc. Trong đó, có những bộ sưu tập cổ vật quý hiếm thời kỳ Văn hóa Đông Sơn với 30 chiếc trống đồng các loại và thạp đồng, đỉnh đồng, dao găm đồng, mũi tên, rìu, chuông đồng… Hình dáng, chủng loại các hiện vật phong phú, họa tiết trang trí tinh xảo, đặc trưng mô típ trang trí và kỹ thuật chế tác thời kỳ văn hóa Đông Sơn, nền văn minh của người Việt cổ đã từng cư trú tại Lào Cai. Theo các nhà khoa học, những bộ sưu tập cổ vật văn hóa Đông Sơn  lưu giữ tại Bảo tàng Lào Cai có nhiều giá trị khoa học, lịch sử và văn hóa. Bộ sưu tập đồ gốm sứ các thời kỳ: Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn và những hiện vật dân tộc học của 23 ngành, nhóm dân tộc được phát hiện trên địa bàn tỉnh là những di sản văn hóa, tài sản vô giá của cộng đồng các dân tộc Lào Cai.

Hiện vật sưu tầm về để tại phòng làm việc.

Ông Đinh Công Hải, Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết: Những năm qua, mặc dù còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, trang - thiết bị phục vụ công tác sưu tầm, bảo quản hiện vật, Bảo tàng tỉnh luôn thực hiện nghiêm các bước bảo quản hiện vật, nhằm ngăn chặn sự tàn phá của tự nhiên, của con người. Các hiện vật được tổ chức, sắp xếp có hệ thống, dễ tìm, dễ thấy, dễ lấy, dễ tra cứu, đáp ứng tốt nhất công tác nghiên cứu và trưng bày, triển lãm. Hằng năm, đơn vị xây dựng kế hoạch phục chế, gia công lại các hình dáng ban đầu của một số hiện vật để giúp cơ quan thực hiện chức năng nghiên cứu khoa học và giáo dục khoa học nhân dân. Vấn đề đáng chú ý nhất hiện nay, cơ sở vật chất, trang - thiết bị phục vụ cho công tác bảo quản hiện vật còn nhiều khó khăn, kho bảo quản chỉ là nhà cấp 4 mái lợp tôn với diện tích kho 50 - 60m2, không đảm bảo điều kiện, tiêu chuẩn của kho bảo quản hiện vật. Nhiều hiện vật có giá trị được sưu tầm về chưa có hệ thống bảo quản phải tạm thời để tại phòng làm việc. Đặc biệt là các hiện vật dân tộc học, như đồ tre, nứa (sáo, khèn, giỏ…dễ bị mối mọt), tư liệu giấy, phim ảnh, trang phục hay ẩm mốc (vẫn bảo quản theo hình thức thủ công), nếu không có hệ thống bảo quản đạt yêu cầu, thì nguy cơ giảm tuổi thọ là khó tránh khỏi. Theo bà Nguyễn Thị Nguyệt, Trưởng phòng Kiểm kê - Bảo quản (Bảo tàng tỉnh), hiện nay một số hiện vật trong kho bảo tàng, như sáo mũi, khèn Ma Nhí làm từ vật liệu ống nứa nhỏ (của người Xa Phó) không còn được nguyên vẹn do mối mọt. Mặt khác, hằng năm thực hiện kế hoạch trưng bày, triển lãm phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh, trong quá trình vận chuyển, đã làm ảnh hưởng nhiều đến hình dáng  hiện vật…

Nhằm khắc phục khó khăn, tìm giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, thực hiện tốt công tác bảo quản một cách có hiệu quả, hằng năm, Bảo tàng tỉnh thường xuyên kiểm tra, vệ sinh, sắp xếp gọn gàng, phân loại từng chất liệu để có biện pháp bảo dưỡng định kỳ cho từng hiện vật. Mỗi hiện vật được sưu tầm về nhập kho bảo tàng đều thông qua hội đồng khoa học, hoặc giám định của các nhà khoa học, khảo cổ học ở Trung ương. Các hiện vật đo, vẽ, khảo tả, ghi chép chi tiết, tỷ mỷ thông tin về số liệu chính xác làm cơ sở vào sổ kiểm kê và lập phích phiếu khoa học cho từng hiện vật để đảm bảo tính khoa học và pháp lý của hiện vật. Khắc phục điều kiện nóng, ẩm của khí hậu nhiệt đới, hiện vật dễ bị các vi sinh vật hủy hoại, đơn vị bố trí hệ thống quạt hằng ngày làm thông gió, giảm nguy cơ phá hủy. Công tác đảm bảo an ninh, an toàn cho các hiện vật được chú trọng,  đơn vị đã thành lập tổ bảo vệ bán chuyên trách, thường xuyên phối hợp chặt chẽ với phòng PA25 Công an tỉnh, xây dựng hệ thống bảo vệ, ngăn chặn các hiện tượng trộm cắp, buôn bán trái phép cổ vật, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các hiện vật bảo tàng, đặc biệt là những hiện vật quý. Ngoài ra, đơn vị đã xây dựng những quy định nghiêm ngặt trong việc xuất, nhập hiện vật ở kho bảo tàng; các phương án di chuyển bảo vệ hiện vật khi có sự cố xảy ra, lắp đặt camera quan sát, các biển báo, bố trí các dụng cụ cứu hỏa ở những nơi cần thiết… Do làm tốt công tác bảo quản hiện vật, mặc dù hằng năm các hiện vật, cổ vật được đưa ra trưng bày, triển lãm phục vụ sự kiện chính trị lớn của tỉnh, nhưng chưa bao giờ hiện vật trong kho bảo tàng bị thất thoát hoặc hư hại nặng…

Để các hiện vật bảo tàng ngày càng kéo dài tuổi thọ, tỉnh cần quan tâm đầu tư xây dựng nhà trưng bày; kho bảo quản hiện vật đủ diện tích và xây dựng phòng xử lý hóa chất; bổ sung cán bộ kỹ thuật chuyên ngành phục vụ công tác nghiên cứu, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa vật thể một cách hiệu quả, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu lịch sử văn hóa truyền thống của nhân dân các dân tộc trong tỉnh.

Thu Phương
Cập nhật : Thứ ba, 21/05/2013 lúc 14:00:04
Thôn Phú Hà: Môi trường sống đang bị đe dọa